Amerikaanse filmwereld op de korrel genomen in twee sappige boeken

In 1983 schreef de populairste Amerikaanse schrijver-scenarist William Goldman 'Adventures in the Screen Trade' (Avonturen op de Filmmarkt), het eerlijkste en geestigste boek over Hollywood. Zeventien jaar later heeft Goldman een nog geestiger vervolg geschreven: 'Which Lie did I tell?' (Welke leugen heb ik verteld?). En opnieuw wordt Hollywood in haar hemd gezet. Amerika's beruchtste filmbiograaf Patrick MacGilligan gaat nog een stapje verder dan Goldman. Hij pakt Hollywood aan via haar meest succesrijke ikoon: Clint Eastwood.

BR>

«Niemand in de filmwereld weet iets.» Dat schreef William Goldman, scenarist van onder andere 'All The President's Men', in 'Avonturen op de Filmmarkt', een autobiografische verslag en ironisch essay over de succesformule in Hollywood. En er is volgens Goldman in zeventien jaar niet veel veranderd.

Sappig

In 'Welke Leugen heb ik verteld?' geeft hij als voorbeeld Spielberg, die dacht dat hij met 'Amistad' zijn grootste hit ging maken. Helaas, de film deed het gewoontjes aan de kassa. Waarom? Omdat niemand - ook Spielberg niet - weet of een film zal werken.

Goldman neemt geen blad voor de mond. Hij flapt alles eruit wat op zijn lever ligt. Zo vindt Spielbergs 'Saving Private Ryan' geen genade in zijn ogen. Op het spectaculaire begin na is dit «het slechtst vertelde en meest infantiele verhaal van de laatste tien jaar.» Goldman en Spielberg zullen wel nooit meer samenwerken.

Toch is Goldman ook kritisch voor zichzelf. In een relaas over zijn lievelingsproject 'The Ghost And The Darkness' - over Val Kilmer en Michael Douglas die twee leeuwen in Afrika moeten doden - bekent hij een slecht scenario te hebben geschreven. Deels de schuld van Michael Douglas, die als producent de rol van de superjager opeiste en die herschreven wilde zien.

«En ik heb de rol herschreven,» zucht Goldman, «omdat ik mijn eigen verhaalliever zelf om zeep help. Maar van de mythische jager heb ik een zeurkous gemaakt. En dat heeft de film gebroken.»

Superregisseurs, sterren en producenten: Goldman is voor iedereen kritisch. Al dicht hij hen nog capaciteiten toe. Critici zijn een ander paar mouwen. 'Bill' omschrijft ze als pathetische wezens die niet weten waarover ze praten. William Goldman mag op zijn 70ste een oude knorpot lijken, hij heeft nog niets van zijn sarcasme verloren. 'Which Lie did I tell' is zonder twijfel het beste en sappigste boek dat je kan lezen over Hollywood.

Vrouwengek Clint

De enige waarvoor Goldman een enorm ontzag heeft, is Clint Eastwood. Biograaf Patrick MacGilligan deelt die bewondering voor Eastwood niet. In 'Clint' maakt MacGilligan korte metten met het grootste Amerikaanse ikoon sinds John Wayne.

Eastwood wordt geportretteerd als een enigmatische, egocentrische macho en een onverbeterlijke vrouwengek die overbodig geworden medewerkers en veeleisende liefjes zonder schuldgevoelens aan de kant schuift. Hij zou ook gierig zijn (in restaurants betaalt hij nooit) en zijn ploeg onderbetalen.

En o wee als je je wagen op zijn favoriete parkeerplaats zet. Dan ramt hij het voertuig naar de andere kant van het studioterrein. Een jonge vrouw wiens wagen zo'n hardhandige behandeling kreeg, diende enkele jaren geleden klacht in. Op het proces bekende de ster droogweg dat hij de auto inderdaad had ingedeukt.

So what

, de verzekering betaalt toch alles. Clint (ooit burgemeester van Carmel) werd vrijgesproken.

Ook van Eastwood-de-filmmaker laat MacGilligan weinig heel. Als regisseur zou Clint lui zijn en alles snel inblikken (één take en gedaan) om te kunnen sporten. De ster wilde echter als kunstenaar geapprecieerd worden. Daar slaagde hij in door vooral zijn publiciteit te verzorgen.

Stinken

En door de pers te manipuleren. Meteen zijn enige kwaliteit, meent de schrijver. Clint zou zo handig zijn dat hij zijn 'vijanden' vrij snel in zijn kamp kreeg. Met zijn Oscar voor 'Unforgiven' waren de journalisten zijn fascistische trekjes (door zijn 'Dirty Harry-films') vergeten en hadden ze meer oog voor zijn auteurskwaliteiten. Volgens MacGilligan heeft Eastwood zijn enkele goede films uitsluitend te danken aan het instinct van medewerkers, die nooit in de roem mochten delen.

'Clint' doorprikt de Eastwood-mythe en de enorme research maakt die demythologisering nog krachtiger. Toch laat MacGilligan zich leiden door zijn afkeer. Wanneer de biograaf ook nog suggereert dat Eastwood verantwoordelijk zou kunnen geweest zijn voor de zelfmoord van Jean Seberg (de actrice uit 'Paint Your Wagon', met wie de ster ooit een relatie had), zit je helemaal in de riooljournalistiek.

'Clint' is ongemeen interessant door de details, maar stinkt wat de aanpak betreft. Maakt het zijn films beter of slechter wanneer je weet dat Eastwood een vrouwengek is? Volgens MacGilligan blijkbaar wel. Daardoor ga je wel de zijde van Clint kiezen. En dat was niet de bedoeling van deze biografie.