Catherine Bush plaatst oorlog en liefde naast elkaar

In 1993 verscheen het - nooit in het Nederlands vertaalde - debuut van de Canadese Catherine Bush. 'Minus Time' kon zowel in Canada als in de VS en Groot-Brittannië op welwillend gekreun rekenen, en critici zaten likkebaardend te wachten op haar volgende roman. Bush heeft hen laten sudderen. Pas zeven jaar later komt ze op de proppen met 'Wetten van verbondenheid', waarin ze moderne oorlogsvoering en liefde naast elkaar plaatst. «Ik heb gewoon de tijd genomen die ik nodig had. Het boek zat in mijn hoofd, maar het op papier krijgen was andere koek.»

Koen GORIS

BR>

De tweede van Bush wordt hier en daar als thriller gepresenteerd, maar een dergelijke kwalificatie kan de fans van het genre alleen maar teleurstellen. In 'Wetten van verbondenheid' wordt géén seriemoordenaar opgespoord of een of andere wereldbedreigende samenzwering ontzenuwd, maar worden wel veel vragen gesteld. Over oorlog, over angst en agressie, over liefde en verantwoordelijkheid,... en de lezer mag vaak zelf de moeite doen die vragen te beantwoorden.

Hoofdpersonage is Arcadia Hearne, die vanuit Canada halsoverkop naar Londen vlucht wanneer twee medestudenten - haar vriend en haar minnaar - een ouderwets pistoolduel om haar uitvechten. In Londen bouwt ze een nieuw bestaan op als

polemoloog

, onderzoekster van oorlogssituaties. Wanneer ze jaren later een relatie begint met paspoortvervalser Amir Barmour, snapt Arcadia dat ze met haar verleden in het reine moet komen.

«Het idee voor dit boek kreeg ik begin jaren '90, na het uitbreken van de Golfoorlog,» vertelt Bush. «Ik vroeg mij af wat het betekende om in een land in oorlog te wonen. En ik wilde verder gaan dan de cliché-boodschap

war is bad

, want ik hou van fictie waarin ideeën worden aangereikt en vragen worden gesteld. Er worden bijvoorbeeld haast geen 'gewone' oorlogen meer gevoerd, het gaat steeds vaker om interventies. Wanneer is zo'n interventie goed, en wanneer slecht? En hoe beïnvloedt een oorlog ons eigen leven?»

Stomme trut

In het geval van Arcadia is dat duidelijk. Niet alleen bestudeert ze dagelijks conflicten overal ter wereld, en de menselijke ellende die dat met zich meebrengt, door haar relatie met Amir wordt ze ook geconfronteerd met de vluchtelingenproblematiek. Daarom begrijpen wij niet goed waarom ze zo woedend wordt wanneer ze ontdekt dat haar

lover

paspoorten vervalst om vluchtelingen een beter leven te bieden. Gewoon een

stomme trut

?

«Arcadia vindt dat er andere manieren zijn om vluchtelingen te helpen,» aldus Bush. «Er zijn genoeg organisaties waarin hij kan helpen.» Dat doet ie nu toch ook, mét resultaat. «Ja, maar hij verdient eraan. Tijdens WO II bestonden er altruïstische paspoortvervalsers, maar nu? Dat durf ik betwijfelen. Bovendien heeft Arcadia schrik dat er iets met hem gebeurt. Wordt hij gearresteerd, belandt hij in de gevangenis.»

Toch vinden wij Arcadia maar een besluiteloos persoon. Zo komt ze niet tussenbeide wanneer haar twee vrienden op het punt staan elkaar neer te knallen. «Ze gelooft niet dat de jongens het ook daadwerkelijk gaan doen, want zoiets bestaat niet in Canada. Wel, dat is een illusie. Geweld komt overal voor, maar veel mensen hebben een vals gevoel van veiligheid. En dat ze zowel een vriend als een minnaar heeft, is haar keuze om twee levens te leiden, iets wat veel mensen een aanlokkelijk idee vinden. Mannen doen het vaak, maar ik wilde die situatie eens vanuit een vrouwelijk standpunt beschrijven.»

Catherine Bush, 'Wetten van verbondenheid', Uitg. Het Spectrum, 308 blz., 795 frank, ***