Kans op epidemie door ziekenhuisbacterie stijgt

De ziekenhuisbacterie bedreigt momenteel alle overbezette ziekenhuizen. Want hoe meer patiënten een hospitaal telt, hoe groter de kans op besmetting. «Maar een nauwkeurige handhygiëne kan een epidemie van deze bacteriën verhinderen. Wij zijn ons, zoals elk ziekenhuis, heel bewust van de problematiek. Al is voorlopig nog geen besmetting gesignaleerd,» aldus Guy Coppens, klinisch microbioloog en ziekenhuis-hygiënist van Ziekenhuis Oost-Limburg, campus Sint-Jan.

Stephanie GEORGES

BR>

«De ziekenhuisbacterie is een bekende bacterie, ze is bijzonder resistent tegen antibiotica,» legt dokter Coppens uit. «MRSA, oftewel 'Methicillin Resistant Staphylococcus Aureus', is één van de meest voorkomende ziekenhuisbacteriën. Je treft die niet alleen aan in België, maar wereldwijd. Al worden de Nederlandse ziekenhuizen minder geteisterd dan Belgische, vermoedelijk omdat de Nederlandse arts niet zo snel antibiotica voorschrijft,» aldus dokter Coppens.

De bacterie, die in mindere mate ook bij de gezonde bevolking voorkomt, gedijt bijzonder goed in ziekenhuizen. «Komt omdat de antibiotica-druk daar bijzonder sterk is. Op enkele vierkante meters tref je veel patiënten die verschillende antibiotica nemen, waardoor de kans op zo'n ziekenhuisbacterie vergroot. Want die multiresistente besmettelijke bacterie wordt geselecteerd via de 'wet van de sterkste'. De bacterie vermenigvuldigt zich in het organisme van de patiënt, en kan leiden tot infectie, juist omdat ze niet kan worden uitgeschakeld door de meeste antibiotica. En ziekenhuispatiënten hebben sowieso al een verminderde weerstand.»

Resistent

De ziekenhuisbacterie zelf verschilt niet van andere bacteriën, ze kan dus uitgeschakeld worden. «Maar dat vergt wel een speciale behandeling,» aldus dr. Coppens. «Een

gewone

bacterie behandel je met antibiotica, maar voor de multiresistente ziekenhuisvariant zijn meer toxische medicijnen nodig. Voorlopig kunnen alleen glycopeptiden, zoals bijvoorbeeld het antibioticum Vancomycine, de MRSA-bacterie onschadelijk maken.»

De resistentie van de ziekenhuisbacterie neemt toe. Coppens: «Inderdaad, de problematiek is heel actueel. In Japanse hospitalen is nu een MRSA geïsoleerd die nog minder gevoelig is voor antibiotica. En in Amerika werden, naast de resistente staphylococcen, ook al resistente enterococcen ontdekt. België blijft voorlopig nog gespaard, maar de dag dat geen enkel antibioticum de bacterie meer kan bestrijden, staan de artsen machteloos.»

Handhygiëne

De schade die de ziekenhuisbacterie kan aanrichten bij patiënten die reeds ziek zijn, is niet de onderschatten. «De risicopatiënten zijn mensen die regelmatig in het ziekenhuis liggen, een geringere weerstand hebben en die eventueel via hun dragerschap een infectie kunnen oplopen. De meeste ziekenhuizen kampen met vier vaak voorkomende infecties: longontstekingen, infecties op katheters, besmettingen na operaties, en infecties op de urinewegen. Nu, een longontsteking is voor erg verzwakte patiënten altijd gevaarlijk. En juist doordat die bacterie vooral opduikt in ziekenhuizen en moeilijk te behandelen is, is het sterftecijfer groter dan bij andere bacteriën. Voor gezonde mensen vormt de ziekenhuisbacterie geen gevaar.»

Besmetting voorkom je vooral door handhygiëne. «Want de bacterie wordt meestal via de handen van het medisch personeel doorgegeven aan de patiënt. Bij een nieuwe verzorging moet je telkens goed de handen wassen, simpel. Een patiënt die geïnfecteerd is met MRSA wordt bij ons ook in een aparte kamer opgenomen, gewoon om verdere besmetting te vermijden. Voor het personeel gelden dan verscherpte verzorgingsmaatregelen zoals het gebruik van handschoenen, schort en masker.» Maar ook een weloverwogen voorschrijfgedrag van antibiotica helpt. «De Belgische artsen schrijven nog te veel antibiotica voor, terwijl dat voor een virale infectie zoals griep niets uithaalt.»

Seizoensgebonden

Soms verdwijnt die ziekenhuisbacterie spontaan, wanneer de patiënt het ziekenhuis verlaat. «Maar bij zo'n dertig procent van de mensen geïnfecteerd met MRSA, vind je die bacterie na maanden nog terug. Nu, die is dan niet schadelijk en zit gewoon tussen het normale menselijke flora van bacteriën. Maar als je dan opnieuw antibiotica neemt, zal je die MRSA weer selecteren. Een vicieuze cirkel.»

Het is ook geen toeval, dat de kans dat de ziekenhuisbacterie nmassaal de kop opsteekt nu groter is. De bacterie is onrechtstreeks seizoensgebonden. Dr. Coppens: «Als binnen een week enkele besmettingen worden gesignaleerd, spreken wij van een

outbreak

en gelden verscherpte verzorgingsmaatregelen. Met zoveel grieppatiënten is het uiterst druk in het ziekenhuis, zodat de bacterie nu veel kans heeft om los te breken. Verder merk je ook een piek in de vakantieperiode, wanneer er minder personeel is. Daardoor stijgt de werkdruk en wordt de tijdrovende handhygiëne wel eens overgeslagen.»