Schommelingen van de aarde niet groter dan gsm

Print
Belgische en Franse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine schommelingen van de aardas met hoge nauwkeurigheid te meten, zo heeft de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) maandag bekendmaakt.
Dankzij nieuwe technieken kunnen wetenschappers nu de grootte van de schommelingen van de aardas met hoge nauwkeurigheid bepalen en de oorzaken van de schommelingen op korte termijn achterhalen. Zoals een tol schommelt de aardas voortdurend, terwijl de Aarde om haar as draait.

Het gaat om een geheel van bewegingen met perioden van enkele minuten tot miljarden jaren. Sommige van deze schommelingen zijn al goed bekend en bestudeerd, zoals de beweging van Chandler (de Chandler 'wobble') die een periodiciteit van 433 dagen heeft en een bijkomende jaarlijkse schommeling, die de as van de Aarde in totaal over een tiental meter verplaatsen.
De kleine, meer onregelmatige schommelingen met periode van enkele weken, zijn moeilijk te onderscheiden van de grote bewegingen.
Onlangs slaagden Belgische en Franse wetenschappers er echter wel in om die kleine schommelingen te meten. Zij konden dit doen dankzij het speciale gedrag van de grote schommelingen in november 2005 - februari 2006 en met behulp van de allernieuwste technieken op het gebied van positiebepaling met GPS.

In dit tijdsinterval waren de trillingen van de beweging van Chandler en de jaarlijkse beweging in tegenfase, zodat ze elkaar annuleerden. Dit gebeurt om de 6,4 jaar. Dan kunnen de onderzoekers zich concentreren op de kleine schommelingen van de aardas. De pool beschrijft dan nog kleine lussen die passen op een blad van formaat A4 of zelfs maar de grootte van een GSM hebben. Dit alles gebeurt binnen een gebiedje niet groter dan een vierkante meter.
Sébastien Lambert van de Koninklijke Sterrenwacht en zijn collega's daar en in het Observatoire de Paris, maakten gebruik van de gunstige omstandigheden en de meest recente GPS-metingen om de poolbeweging in detail in kaart te brengen. Dan gingen zij op zoek naar de oorzaken van de gevonden kleine lusbewegingen.

In hun artikel in het vakblad Geophysical Research Letters van deze maand, komen zij tot de conclusie dat de meteorologische omstandigheden op het noordelijk halfrond een belangrijke rol spelen. De ligging van de hoge of de lage drukgebieden boven Azië of Noord-Europa en hun onderlinge positie, zorgden dan voor de lusbewegingen van de pool. "Ook de oceanen spelen een rol", zeggen Lambert en zijn collega's. Zij konden immers verbanden leggen tussen de drukveranderingen in de oceanen en atmosfeer en de kleine bewegingen van de pool in de winter van 2005-2006.
Men wist al dat deze drukveranderingen van belang waren voor het in stand houden van de grotere Chandlerbeweging. Nu konden deze wetenschappers voor het eerst, en met observaties, aantonen dat de dagelijkse variatie van de atmosferische druk een meetbaar effect heeft op de rotatie van de aarde, aldus de KSB.