Annan eist van VN grootste hervormingen ooit

Print
Met krachtige woorden heeft VN-secretaris-generaal Kofi Annan maandag tijdens de plenaire zitting van de VN in New York alle regeringen ter wereld de omvangrijkste hervormingen van de Verenigde Naties in hun zestigjarig bestaan voorgesteld.
De uitbreiding van de VN-Veiligheidsraad tot 24 leden rekende hij maandag tot de kernopdrachten. In plaats van steeds nieuwe toezeggingen van staats- en regeringsleiders voor een oplossing van de voornaamste problemen van de mensheid is "de daadwerkelijke invulling van gemaakte beloftes" noodzakelijk, benadrukte Annan.
Hij riep de 191 VN-lidstaten op, zijn voorstellen voor een modernisering van de beschadigde volkerenorganisatie niet uit elkaar te trekken, maar ze in hun geheel "als pakket" op het VN-toptreffen in september aan te nemen. Ontwikkeling, zekerheid en mensenrechten zijn daarbij uitzonderlijke en onscheidbare principes. De Veiligheidsraad moet van 15 tot 24 leden uitgebreid worden, waarmee hij representatiever wordt en beter overeenkomt met de "geopolitieke werkelijkheid van vandaag". Annan wil ook zes nieuwe permanente leden in de Veiligheidsraad, inbegrepen twee landen van het Afrikaanse continent.

De zes nieuwe permanente leden krijgen geen vetorecht, zoals de huidige permanente leden: de VS, Rusland, Frankrijk, China en Groot-Brittannië, een groep die de zegevierende geallieerde strijdkrachten van de Tweede Wereldoorlog vertegenwoordigen, een status die heden ten dage niet meer representatief is. Duitsland, Japan, Brazilië en India voerden campagne voor de permanente zitjes, en Zuid-Afrika en Kenia lieten hun interesse blijken. Duitsland en Japan, die een sterke economisch herstel doormaakten en zich tot "modeldemocratieën" ontwikkelden sinds ze de laatste wereldoorlog verloren, betalen hoge financiële contributies aan de Verenigde Naties.
Tegelijkertijd stelde Annan een omzetting van de mensenrechtencommissie voor in een kleinere, maar effectievere raad, alsook een duidelijk bredere internationale hulp aan de armste landen.

Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië zegden zoals vele andere landen "constructieve samenwerking" toe, zodat de hervorming er in september kan doorgedrukt worden. Berlijn beklemtoonde de ondersteuning voor het hele hervormingspakket, dat naar een begrip uit de preambule van het VN-charter onder het motto "in grotere vrijheid" staat. Annan heeft de hervorming een "heel sterke, krachtige en nieuwe impuls" gegeven, zei de Duitse regeringswoordvoerder Thomas Steg. De Duitse regering ondersteunde zijn eis over de uitbreiding van de Veiligheidsraad te stemmen indien er geen consensus is bereikt.

Voor de uitbreiding van de Veiligheidsraad biedt het rapport twee lezingen. Duitsland verkiest het zogenaamde model A, dat de uitbreiding met negen lidstaten voorziet. Enkele landen, waaronder Italië, zijn meer voor model B gewonnen, waarbij niet-permanente lidstaten de raad twee tot vier jaar kunnen versterken.
Twee jaar na het begin van de Irak-oorlog, waarvoor de Veiligheidsraad onder leiding van Frankrijk en toenmalig raadslid Duitsland geen mandaat gaf aan de Verenigde Staten, vordert Annan nu ook duidelijke criteria voor het verstrekken van een VN-permissie voor het gebruik van militair geweld. Bovendien komt er een volkenrechterlijke definitie van "terrorisme". In de nieuwe raad voor mensenrechten zullen op voorstel van Annan geen landen zetelen, noch stemrecht hebben, waar de mensenrechten worden geschonden.

Europese VN-diplomaten noemen het programma van Annan "mogelijk de laatste grote poging om de VN te redden". Neoconservatieve stemmen in Washington eisen de laatste tijd luidop het inhouden van de Amerikaanse contributie aan de VN en zelfs de uitwijzing van het wereldorgaan.
In een peiling, waarvoor de BBC opdracht had gegeven, was in 22 van de 23 landen een ruime meerderheid voor een vernieuwing en versterking van de VN gewonnen. Zelfs in de VS verklaarde 70 procent van de bevraagden achter een verruiming van de Veiligheidsraad te staan. Meer dan de helft van de 23.500 bevraagden ondersteunde het lidmaatschap van Duitsland in de VN-Veiligheidsraad. Gemiddeld 56 procent stemde voor Duitsland als nieuw permanent lid, terwijl 54 procent de voorkeur gaf aan Japan, aldus de BBC maandag.