Zieke Arafat geland in Parijs

De doodzieke Palestijnse leider Yasser Arafat is vrijdagmorgen per vliegtuig naar Frankrijk overgebracht. Daar wordt hij opgenomen in een militair ziekenhuis in Clamart, een voorstad van Parijs. Het ziekenhuis is onder meer gespecialseerd in bloedaandoeningen.

AP Ned

Arafat verliet vrijdagochtend per helikopter zijn hoofdkantoor in Ramallah, voor het eerst in bijna drie jaar. Hij werd overgebracht naar Amman, waar een Frans legervliegtuig voor hem klaar stond. Israël heeft de verzekering gegeven dat Arafat na zijn behandeling naar Ramallah mag terugkeren.

Honderden van zijn aanhangers zwaaiden Arafat bij zijn vertrek uit Ramallah uit. Sommigen huilden en een beroerd uitziende Arafat deed zijn best om te glimlachen. Arafat werd vergezeld door zijn vrouw Suha, die was komen overvliegen van Parijs, waar ze woont. De twee hadden elkaar drie jaar niet gezien. Bij zijn vertrek uit Amman zei Arafat tegen medewerkers, die hij kushandjes toewierp: "Zo God het wil kom ik snel terug. Tot gauw."

Het is voor het eerst sinds mei 2002 dat Arafat zijn hoofdkantoor in Ramallah heeft verlaten. De Israëlische premier Ariel Sharon stemde er in een telefoongesprek met zijn Palestijnse ambtgenoot Ahmed Qureia in toe dat Arafat naar het buitenland wordt overgebracht. Palestijnen verwijderden donderdagavond met bulldozers de autowrakken die Arafats hoofdkwartier moesten beschermen tegen een Israëlische aanval, om plaats te maken voor de helikopter die hem vrijdagmorgen ophaalde.

In Ramallah hielden specialisten uit Egypte, Jordanië en Tunesië zich met Arafat bezig. Uit bloedonderzoek is gebleken dat hij te weinig bloedplaatjes heeft. Volgens zijn artsen is de oorzaak daarvan nog niet duidelijk, maar berichten dat hij leukemie heeft werden door zijn lijfarts Ashraf Kurdi tegengesproken. Het Arabisch-Israëlische parlementslid Ahmed Tibi, een vertrouweling van Arafat, zei echter dat geen enkele mogelijkheid is uitgesloten.

Arafat bracht donderdag het grootste deel van de dag slapend door. Hij was te zwak om te staan en kon geen eten binnenhouden. Volgens Kurdi verkeert Arafat niet in direct levensgevaar. Arafat (75), die al lang een verzwakte indruk maakt, stortte woensdagavond in. Hij was enige tijd buiten bewustzijn.

Arafat staat aan het hoofd van de PLO en van het Palestijns Bestuur en het is niet duidelijk wie hem tijdens zijn ziekte moet vervangen. Hoge Palestijnse functionarissen hielden donderdagavond in Ramallah spoedberaad, maar ze wezen geen plaatsvervanger voor Arafat aan. Een eerder bericht dat Arafat een driemanschap bestaande uit Qureia, ex-premier Mahmoud Abbas en parlementsvoorzitter Salim Zaanoun had benoemd om hem te vervangen is niet juist gebleken.

"We erkennen dat het niet makkelijk zal zijn", zei oud-minister Yasser Abed Rabbo, een vertrouweling van Arafat, "maar we zullen ons best doen om goed samen te werken en over de belangrijke kwesties zullen we met president Arafat overleggen." Ismail Haniyeh, een topman van de oppositiegroep Hamas, riep op tot de vorming van een bestuur van nationale eenheid. Ook zei hij dat er verkiezingen voorbereid zouden moeten worden. In het verleden heeft de Hamas nooit iets met het Palestijnse Bestuur te maken willen hebben.

De Palestijnen zijn nauwelijks voorbereid op het verscheiden van hun leider en er wordt een zeer roerige overgangsperiode verwacht als Arafat komt te overlijden. Arafat heeft nooit een opvolger willen aanwijzen, omdat die wel eens ongeduldig zou kunnen worden. Hoewel zijn populariteit de laatste jaren is afgenomen, wordt Arafat nog altijd als een bindende kracht gezien.

Israël bereidt zich voor op het eventuele overlijden van Arafat, dat waarschijnlijk voor onrust op de Westoever en in de Gazastrook zal zorgen. Sharon hield donderdag een spoedvergadering met zijn legerleiding. Volgens zegslieden is Israël bang om de schuld te krijgen van een eventueel overlijden van Arafat. Dat zou een van de redenen zijn dat Israël de Palestijnen toestemming heeft gegeven hem elders te laten behandelen. Sharon heeft in het verleden meer dan eens gesuggereerd dat Israël Arafat wilde deporteren of zelfs liquideren. De Israëlische minister van justitie Yosef Lapid zei vrijdag te geloven dat de dagen van Arafat als leider van de Palestijnen zijn geteld.

Israël heeft al een plek op het oog waar Arafat zou moeten worden begraven. De plek ligt in de Jeruzalemse voorstad Abu Dis. Bij de bouw van de omstreden veiligheidsmuur op de Westelijke Jordaanoever heeft Israël ervoor gezorgd dat de beoogde laatste rustplaats van de Palestijnse leider aan Palestijnse kant van de muur ligt.

De Israëlische minister van buitenlandse zaken Silvan Shalom zei dat een Palestijnse Autoriteit zonder Arafat een vredespartner kan worden. "Wij hebben altijd gezegd dat wij bereid zijn te praten met een Palestijns leiderschap dat bereid is voor eens en altijd een eind te maken aan het bloedvergieten", aldus Shalom.