Vijf redenen om 'Eyes Wide Shut' absoluut (niet) te zien

Print
HASSELT - Hij is er, de nieuwe én laatste film van Stanley Kubrick: 'Eyes Wide Shut' met Tom Cruise en Nicole Kidman. Een cinematografisch werk dat anders is dan de andere. Een 60 miljoen dollar dure kunstfilm met Hollywood-sterren in niet-Hollywoodiaanse rollen. Kubrick droomde al jaren van het maken van de ultieme seksfilm. Hij heeft die uiteindelijk ook gemaakt, maar dan zonder seks. Zijn inspiratie vond hij in 'Traumnovelle' van Arthur Schnitzler. Van Wenen maakte hij New York (in Londen gereconstrueerd) en van de protagonist een moderne arts met een clichématige visie op het leven. Het resultaat is briljant… Velen zijn het daar echter niet mee eens. Daarom, oordeel zelf. Maar voor u gaat kijken, denk eerst even na over waarom u dat zou doen. Of waarom u dat niet zou doen.
BR>

Absoluut



1. De structuur: Kubrick hield van de perfecte structuur. Je moet het scenario een beetje zien als de diameter van een roos voor boogschutters, waarbij de ringen een situatie met bepaalde personages moet voorstellen. Wanneer je de diameter volgt, kom je dus elke scène tweemaal tegen. Alleen het centrum staat op zich. Dat is de kern van de film: de sequens waarin Cruise gemaskerd een kasteel binnendringt en daar getuige is van een orgie.
Die cirkel-opbouw vind je ook terug in de camerabewegingen. De camera maakt constant halve cirkels, behalve in het centrum.
2. De Kubrick-esthetiek: Zoals in 'The Shining' en eerder zelfs in 'Paths of Glory' laat Kubrick de camera de personages volgen alsof die een stille, onzichtbare toeschouwer is. Kubrick verwerkt bovendien in zijn eigenzinnige kaders een groot aantal schilderijen. In het appartement hangen schilderijen van zijn vrouw, Christiane Kubrick. Op een meer onderliggend niveau halen de beelden schilderijen van Egon Schiele en Gustave Klimt voor de geest.
3. Cruise en Kidman: Tom Cruise is een beperkt acteur. Alleen Martin Scorsese slaagde erin om het beste uit Tom te halen. Kubrick ging nog iets verder en laat Cruise zijn ziel openen. De acteur blijft natuurlijk een marionet in de handen van de regisseur, maar als die acteur daar beter van wordt... Van Kidman wisten we al dat ze een goede actrice was. En in 'Eyes Wide Shut' acteert ze de pannen van het dak.
4. De subtekst: Iedereen zal wel zijn interpretatie van de film hebben. En zo wilde Kubrick het ook. Anderzijds geeft de cineast ook een aantal duidelijke sleutels voor een meer specifieke interpretatie. Mijns inzien heeft Kubrick in geen geval een realistische film willen maken. Bepaalde scènes zijn zo onrealistisch en bizar dat je verklaringen ongetwijfeld in de wereld van de (mythische) dromen moet gaan zoeken.
Het Cruise-personage is iemand die het leven altijd als iets eenvoudig en doorzichtig heeft beschouwd. Wanneer deze man voor het eerst in zijn ziel wordt getroffen, gaat hij op zoek naar zijn donkere zijde. Gaandeweg merkt hij dat hij ziende blind is geweest (zijn ogen waren 'wijd open gesloten'). Hij is in die zin zoals Oedipus en Icarus.
5. Het thriller-aspect: Kubrick weet gradueel de spanning op te drijven. Het is geen klassieke spanning. Wie niet meeleeft met het Cruise-personage, zal zijn queeste ervaren als een saaie poging van een saaie piet om zijn saai leven te doorbreken. Kan je je wel verplaatsen in de ziel van de protagonist, dan ervaar je een enorme spanning die nooit helemaal oplost. Kubrick geeft in de finale scènes een verklaring, maar hij houdt het allemaal zeer dubbelzinnig. Je weet dus nooit of Cruise veilig verder zal kunnen leven.

Absoluut niet



1. De seks: In de eerste scène van de film trekt Nicole Kidman haar onderkleed uit en zien we haar blote rug en bibs. Waarmee Kubrick aanduidt dat 'Eyes Wide Shut' eigenlijk over de (figuurlijk) naakte mens handelt. De mens wordt hier ontdaan van zijn masker. De in de trailer beloofde seks blijft achterwege. Cruise en Kidman hebben wel een korte knuffelpartij, maar de enige sporen van sterrenbloot zat uitsluitend in de promofilm.
In het midden van de film krijgen we nog wat beelden geserveerd van naakte gemaskerde vrouwen die het doen met halfnaakte gemaskerde mannen. Maar that's it. De erotiek in 'Eyes Wide Shut' is helemaal niet prikkelend. Kubricks nuchtere en intellectuele blik laat niet toe dat we er echt van genieten. 'Eyes Wide Shut' bestempelen als een seksfilm is hetzelfde als 'Die Hard' een psychologisch karakterdrama noemen.
2. De actie: De personages in 'Eyes Wide Shut' willen vanalles doen, maar doen het niet. Cruise krijgt een aanzoek van een depressieve vrouw, maar haar dode vader 'belet' dat het iets meer wordt. Later bezoekt hij een hoertje, maar hun onderonsje wordt onderbroken door een telefoon van vrouwlief. In het centrale deel van de film obeserveert hij de orgie, maar hij blijft een voyeur en wordt geen deelnemer. Cruise is dus een beetje Hamlet: willen maar niet kunnen. Wat hij en andere acteurs wel doen, is kletsen. 'Eyes Wide Shut' moet dan ook een nachtmerrie zijn voor actiefans.
3. Cruise en Kidman: Fans van het werk van Cruise ('Top Gun') en Kidman ('To Die For') zullen ontgoocheld zijn. Het echtpaar debiteert geen stevige oneliners en heeft geen stomende vrijscène (op dat kusshot voor de spiegel na). Van de Tom Cruise uit 'Days of Thunder' blijft in 'Eyes Wide Shut' niets meer over.
4. De hype: De hype rond 'Eyes Wide Shut' heeft ervoor gezorgd dat heel wat mensen een verkeerd beeld hebben van de film. Wie zwoele seksscènes verwacht, krijgt die niet. Wie meer inzicht wil in de relatie tussen het real life-koppel Cruise-Kidman, krijgt dat niet. Wie een duidelijk omlijnd verhaal verwacht, krijgt dat niet. De verwachtingen zijn nu zo hooggespannen, dat te nieuwsgierige fans een zware ontgoocheling zullen oplopen. De schuld ligt deels bij Kubrick. De cineast wilde zijn film natuurlijk verkopen. Maar de trailer doet een andere, meer commerciële film vermoeden.
5. Ontspanning: 'Eyes Wide Shut' duurt ongeveer 2 uur en 40 minuten, bevat geen actie, evolueert 'langzaam', vermijdt sentimentaliteit en heeft meestal atonale muziek op de klankband. Dit is geen film voor wie een leuk avondje wil beleven. 'Eyes Wide Shut' moet je met je gevoel én met je verstand bekijken. Je kan deze film niet consumeren.