«Computer zal mensen ontslaan»

Print
ANTWERPEN - De 9de van de 9de maand 1999. De generale repetitie voor het echte millenniumprobleem van 1 januari 2000. Diverse computerprogramma's zullen de cijferreeks 9-9-99 immers herkennen als onlogisch, zelfs onbestaand. Professor Dr. Carlos De Backer van de Universiteit Antwerpen (UFSIA) is lid van het millenniumforum van de Vlaamse overheid. Hij doet het probleem uit de doeken.
BR>

Professor De Backer: «Als programmeurs in de jaren '60,'70 en '80 in een bestand een datum moesten invullen die nog niet bekend was of in de 'verre' toekomst lag, gebruikten ze een reeks negens. De datumaanduiding 9-9-99 was dus eigenlijk fictief. Programmatorisch betekent het 'onbekend' of 'niet van toepassing'. Vul dan geen datum in, hoor ik je al zeggen. Maar sommige systemen verplichten de gebruiker bepaalde datumvelden in te vullen.»
- (fronsend) Ah ja.
De Backer: «Stel, je wordt aangenomen in een bedrijf. Je gegevens worden in het personeelsbestand ingegeven. Op het einde van jouw persoonlijke fiche vraagt het systeem naar de ontslagdatum. Gelukkig is die nog niet bekend of zal dat zelfs nooit van toepassing zijn. Dan werd meestal gewoon 9-9-99 ingegeven.»
- Dus op 9 september zullen heel wat mensen op straat staan?
«Wat de computers betreft wel. En dit verzin ik niet. Ik heb tijdens mijn onderzoek de programmatuur van talloze bedrijven bestudeerd. Vooral in bedrijven die nog met iets oudere systemen werken, komt dit veel voor.»
- Dus vóór de millenniumbom zal eerst nog de 9-septemberbom barsten. Een gigantische proviand inslaan, de schuilkelder in en de toegang barricaderen?
«Ik vermoed niet dat 9-9-99 een ramp zal veroorzaken. Chaos zal er zeker zijn, maar alleen op administratief vlak. En ik betwijfel of we d'r veel van gaan horen of lezen. De meeste bedrijven zullen dit probleem liefst binnenskamers oplossen.»
- Is dit een voorproefje voor 1-01-00?
«De overgang naar 2000 zal toch voor iets meer complicaties zorgen. De 2000-problematiek is veel ruimer. Dat zal niet bij administratieve systemen blijven. Daarom hoop ik dat 9 semptember meer een waarschuwing dan een voorproefje zal zijn. Want wijsneuzen die beweren dat het allemaal nogal zal meevallen en zich dus niks aantrekken van al de waarschuwingen, zullen op 1 januari bedrogen uitkomen. Bij de grote bedrijven, zoals banken en multinationals, zal het inderdaad meevallen, omdat die zich terdege voorbereid hebben. Ook bij de nutsbedrijven die electriciteit, water en gas leveren, zullen de trubbels beperkt blijven. En als het hommeles is, zullen de moeilijkheden snel op te lossen zijn. Ik verwacht vooral een grote puinhoop bij de KMO's. «Ach, overdrijf niet,» is wat ik daar regelmatig te horen kreeg.»
- Waarom horen we dan van luchtvaartmaatschappijen die al hun toestellen aan de grond houden op nieuwjaarsnacht?
«Sommige maatschappijen mijden Zuid-Amerika en Midden-Afrika, waar misschien slordig is omgegaan met de millenniumbug. Ook daar reken ik er niet op dat de toestellen uit de lucht gaan vallen. Maar alles wat rond de luchtvaart hangt, kan wel misgaan. De catering loopt in het honderd, de bagage gaat verloren en de vluchtleiding weet van toeten noch blazen.»
- En dat allemaal om twee cijfertjes.
«Ja, maar je moet dat plaatsen in de ontwikkeling. De harddisk van de eerste pc, de IBM-XT, had plaats voor 10 miljoen karakters (10 megabyte) en kostte 70.000 frank. Een moderne disk kost 8.000 frank en heeft plaats voor 5 miljard tekens (5 gigabyte). Als je weet dat ruim een kwart van de gegevens data zijn, dan is het logisch dat de programmeurs capaciteit wilden sparen. Er is zelfs een studie die beweert dat de besparingen die toen gemaakt zijn ruimschoots opwegen tegen de kosten die we nu hebben.»
- Heeft niemand - ergens tussen 1960 en 1990 - het probleem zien aankomen?
«De eerste informatici hebben binnen hun mogelijkheden gehandeld als goede huisvaders. Hen treft dus zeker geen schuld. Begin jaren '90 staken de eerste voorspellingen voor het Y2k-probleem (vakjargon voor het Jaar-2000-probleem) de kop op. Maar toen was iedereen te druk bezig met de nieuwe ontwikkelingen.»