Sjiitische militie controleert drie Iraakse steden

De militie van de sjiitische geestelijke Muqtada al-Sadr heeft de buitenlandse troepen verdreven uit drie Iraakse steden. Najaf, Kut en Kufa zijn geheel of grotendeels in handen van de sjiitische strijders. Het einde van de felle gevechten om de soennitische stad Fallujah is niet in zicht.

AP Ned

De troepen van Al-Sadr hebben Kut en Kufa helemaal in handen en controleren het centrum van Najaf. De Iraakse politie, door de Amerikanen belast met ordehandhaving, houdt zich afzijdig. In Karbala hebben Poolse en Bulgaarse troepen een aanval afgeslagen van enkele honderden militieleden. Negen Irakezen kwamen om, zei een Poolse officier.

De hoogste Amerikaanse generaal in Irak, Ricardo Sanchez, kondigde aan dat Kut snel heroverd zal worden. De heilige stad Najaf - waar Al-Sadr zich vermoedelijk verschanst heeft - is problematischer, omdat zich daar honderdduizenden pelgrims aan het verzamelen zijn voor dit weekeinde te houden ceremonies ter gelegenheid van het einde van de rouwperiode voor de heilige imam Hussein. Sanchez zei niet wie de steden moet heroveren. De VS hebben nauwelijks troepen in Zuid-Irak.

De sjiitische opstand, begonnen in het zuiden, blijft zich uitbreiden in noordelijke richting. Amerikaanse soldaten vochten in Baqouba, ten noordoosten van Bagdad, met leden van Al-Sadrs militie, het Leger van Al-Mahdi. Een aanslag op Amerikaanse soldaten in Baqouba mislukte ternauwernood. Een ezelskar vol explosieven ontplofte net nadat een Amerikaans konvooi voorbij was gekomen. Tien Irakezen vonden de dood.

In Fallujah, het bolwerk van het soennitische verzet, werd donderdag opnieuw gevochten rond de Abdel-Aziz al-Samarrai-moskee. Volgens ooggetuigen kwamen woensdag zo'n veertig burgers om toen de Amerikanen de moskee bombardeerden, maar het Amerikaanse leger zei niets te weten van burgerslachtoffers. Het leger zei wel veel guerrillastrijders te hebben gedood.

Elders in Fallujah woedden hevige straatgevechten. Amerikaanse mariniers schoten vanaf daken op guerrillastrijders op straat, en soms ook op burgers die het hoofd naar buiten staken om te kijken wat er gaande was. Volgens het ziekenhuis van Fallujah zijn sinds het begin van het offensief, afgelopen maandag, meer dan 280 Irakezen omgekomen. Het Amerikaanse leger heeft de dood van in totaal vier mariniers in Fallujah bekendgemaakt. In heel Irak zijn bij het geweld dat sinds afgelopen weekeinde gaande is, voor zover bekend bijna veertig buitenlandse soldaten en tegen de vijfhonderd Irakezen omgekomen.

Duizenden mensen liepen mee in een door soennitische geestelijken georganiseerde mars van Bagdad naar Fallujah, een afstand van zo'n zestig kilometer. De Irakezen kwamen voedsel en medicijnen afleveren voor de inwoners van Fallujah, dat sinds maandag hermetisch is afgesloten. Amerikaanse mariniers doorzochten vier busjes met voedsel en medicijnen op wapens en lieten ze vervolgens de stad in.

De belangrijkste sjiitische geestelijke van Irak, grootayatollah Ali al-Sistani, liet zich woensdag voor het eerst uit over de opstand van de aanhangers van Al-Sadr, een minderheid onder de Iraakse sjiieten. Al-Sistani sprak zich uit tegen alle verstoringen van de openbare orde, maar ook veroordeelde hij "de methodes die de bezettingsmacht gebruikt tijdens de huidige escalerende situatie".

In de Groene Zone in Bagdad, de afgesloten wijk waar de Amerikanen hun hoofdkwartier hebben, deden zich donderdag drie explosies voor. Rook steeg op uit de wijk. Volgens een woordvoerster waren de Amerikanen bezig in beslag genomen wapentuig te vernietigen.