VS-sonde verzamelde voor het eerst stof van een komeet

De Amerikaanse komeetsonde Stardust heeft een nieuwe bladzijde in de exploratie van het heelal omgedraaid. Voor het eerst heeft een ruimtetuig materiaal van een komeet bijeengegaard, bij een riskante scheervlucht, zo heeft de NASA op een persconferentie zaterdagochtend bekendgemaakt. Ook zijn van nabij foto's gemaakt.

Belga

De 385 kilo wegende Stardust werd op 8 februari 1999 met een raket vanop Cape Canaveral gelanceerd om voor het eerst in de geschiedenis komeetstof naar de aarde te brengen. Tijdens de heenreis verzamelde het tuig reeds interstellair stof. De onbemande sonde scheerde vrijdagavond om 20.22 uur Belgische tijd aan zowat 22.000 km per uur op nauwelijks 240 km langs de kern van komeet Wild-2. Het ruimtetuig ving met een vlindernet-achtig instrument (CIDA) ter grootte van een tennisraket materiaalmonsters van de komeetkern.

Tijdens de scheervlucht schoot de optische navigatiecamera beelden van de sombere komeetkern. "De beelden zijn beter dan we in onze stoutste dromen hadden verhoopt", zei Ray Newburn van het wetenschappelijk team. "Zij zullen ons beter helpen de mechanismen te begrijpen die de omstandigheden op kometen bepalen". Volgens chef-projectwetenschapper Don Brownlee zijn het de beste foto's die ooit van een "staartster" zijn gemaakt, al zijn ze maar een tweede prioriteit bij de 168 miljoen dollar kostende missie.

De komeetkern lijkt op de eerste foto's een enorme grijze bol te zijn, een mengeling van gesteente en ijs, doorspekt met kraters waaruit enkele stralen gas ontsnappen. "De dingen konden in een sprookje niet beter hebben uitgedraaid", vatte projectmanager Tom Duxbury van de NASA in het vluchtleidingcentrum in Pasadena samen. De komeet Wild-2 is in 1978 ontdekt en draait in 6,39 jaar rond onze zon. Zij ontstond samen met de rest van ons zonnestelsel zowat 4,5 miljard jaar geleden.

De Stardust moet na een reis van ongeveer 4,5 miljard km op 16 janauri 2006 terug rond onze Aarde vliegen. De naar verhoopt in totaal twintig gram wegende monsters steken in een capsule die aan een valscherm op een militaire basis in de Utah-woestijn moet landen.

Kometen worden geacht uitsluitsel te kunnen geven over de vorming van ons zonnestelsel. 'We zijn teruggegaan in de tijd door materialen bijeen te garen die sinds 4,5 miljard jaar niet zijn veranderd', jubelde Duxbury. "De missie is fantastisch goed verlopen. Wij hebben met succes deeltjes van een komeet verzameld en we brengen ze naar huis", viel Brownlee hem bij. Het is de eerste keer sinds Apollo-17 in 1972 dat materiaal van een ander hemellichaam door de mens naar onze planeet wordt gehaald.

Door problemen met de Ariane-5 draagraket kon het Europese ruimtevaartbureau ESA begin vorig jaar zijn kometensonde Rosetta niet bijtijds naar de "staartster" Wirtanen lanceren. De sonde, die als eerste moet landen op een komeet, krijgt nu een andere bestemming.