Tienduizend mummies begraven onder zand

BAHARIYA-

Een nietsvermoedende ezel leidde Egyptische archeologen drie maanden geleden naar een van de belangrijkste archeologische ontdekkingen van de jongste decennia. Vierhonderd kilometer ten zuidwesten van Caïro stapte het beest Indiana Jonesgewijs in een gat dat naar een ondergrondse tombe voerde. De grootste Egyptische expeditie ooit bewees dat het om een echte necropolis ging met een grootte van twee vierkante kilometer. Haar inwoners - duizenden mummies – liggen er al tweeduizend jaar te sluimeren.

Peter DUPONT

BR>

De eerste details van de uitzonderlijke opgravingen in de oase van Bahariya worden deze week, na intense opgravingen, bekendgemaakt in het tijdschrift Archeology.

Zahi Hawass, hoofd van de opgravingen in Bahariya in de Westelijke Woestijn, stelde in The Middle East Times dat er nog nooit zoveel mummies in een site gevonden zijn. Totnogtoe stootte zijn team in de vier onderzochte tomben op 105 mummies van mannen, vrouwen en kinderen. Soms gaat het om hele families.

Volgens Hawass bevat de necropolis nog vele tomben. Hij schat dat 'de Vallei van de Gouden Mummies' uiteindelijk minstens 10.000 mummies zal uitspuwen.

Mummies

De mummies dateren uit Grieks-Romeinse tijden (330 voor Christus tot 400 na Christus) en geven een idee van de rijkdom die Bahariya in die tijd door de wijn- en tarwehandel vergaarde. Ze bevestigt ook het populaire geloof dat de voormalige stad ooit een rijk centrum was. De rijkelijk gedecoreerde maskers uit goud of klei en goudbestikte kleding getuigen van de rijkdom, kunst en religie in Romeins Egypte.

Hawass was met verstomming geslagen toen hij voor het eerst de rijen mummies, omgeven door amuletten, grafkunst en aardewerk, zag. «Ik kon niet geloven dat er zulke mooie exemplaren bestonden. De ogen waarmee sommige mummies mij aanstaarden, waren net echt.»

De Egyptische archeologen vonden een uitzonderlijk goed bewaarde necropolis, die volledig baadde in de sterke maar aangename geur van balsemolie. Toch bleek dat de geromaniseerde Egyptenaren behoorlijk minder aandacht aan het gemummificeerde lichaam besteedden dan hun voorvaderen dan hun voorvaderen. De bulk van hun energie stopten ze in decoraties.

Wetenschappers hopen via de nieuwe opgravingen een belangrijk inzicht te krijgen in de levenswandel van rijke, geromaniseerde Egyptenaren: hun funeraire tradities, hun voedsel, ziektes en doodsoorzaken. Naast de mummies zijn er immers heel wat artefacten gevonden: potten, vaten, juwelen, een standbeeld van Bes, de dwerggod van het plezier, en Griekse muntstukken.

Tomben

In een interview met The New York Times, vertelde professor Roger Bagnall van de Columbia University dat hij sterk onder de indruk was van de grootte en de toestand van de necropolis. «Dit kan wel eens de grootste bekende begraafsite in Egypte zijn die niet geplunderd is.» Zelfs de meest bekende Egyptische ontdekkingen van deze eeuw - de tombe van Toetanchamon die geopend werd in de jaren '20 en die van de zonen van Ramses II die nu nog altijd niet helemaal naar boven gespit is - waren in handen gevallen van plunderaars.

De mummies zijn geparkeerd in kleine tomben die uit zandsteen gehakt zijn. De tomben hebben naast een ingang en een rituele ruimte twee vertrekken die op hun beurt verdeeld zijn in verschillende kamers. Een tombe had zelfs catacombe-achtige begraafkamers, de een bovenop de andere.

Volgens Hawass dateert de site uit de vierde eeuw voor Christus, de periode dat Alexander de Grote in Egypte was. Misschien dat er daarom een hellenistische tempel in de buurt staat. De archeologen hopen dat de necropolis het mysterie van die tempel zal oplossen.

In november worden de opgravingen in Bahariya hervat. Een kleine colonne bewakers moet intussen nieuwsgierige ogen uit de buurt houden. Waarschijnlijk duurt het tien jaar eer de volledige dodenstad is uitgekamd. Daarna wordt ze misschien getransformeerd in een openluchtmuseum. Tot dan zullen enkele tomben voor het publiek worden opengesteld.

Archeologische indigestie

CAIRO-

Niet iedereen vindt de opgravingen in Bahariya even fantastisch. Egypte lijdt aan een archeologische indigestie. Wie een schop in het zand steekt, heeft prijs. Elke week duikt er wel een fantastische vondst op. Terwijl de opslagkamers uit de voegen barsten. «Het laatste dat we nodig hebben is meer mummies,» kreunde een archeoloog toen hij het Bahariya-nieuws vernam. Waarschijnlijk zullen slechts enkele opgegraven artefacten vlakbij de site getoond worden. De rest verdwijnt opnieuw in het zand. Het navelprobleem in Egypte draait rond geld. Alleen al maar omgaan met wat al opgegraven is, met de horden toeristen, de plunderaars en met de jaarlijkse stroom artefacten die het land verlaten, kost urnenvol geld. Oplossing is natuurlijk het massatoerisme maar dat kan voor Egypte best wel eens het paard van Troje worden.