De eclips van 17 april 1912 in 'Het Algemeen Belang'

TONGEREN -

Woensdag 17 april 1912. Die dag had de «Titanic» moeten arriveren in de haven van New York. Maar twee dagen eerder was 'de Onzinkbare' vastgelopen op een ijsberg. Ook dat stond in het 'Het Algemeen Belang der Provincie Limburg'. Maar april 1912 stond, afgezien van de aanloop naar de parlementsverkiezingen van juni en de 'Tripoli-oorlog', ook nog in het teken van een zonsverduistering. De specialisten redetwisten er nu nog over of het ja dan neen een totale of een ringvormige eclips was. Als het al een totale eclips was die toen de lijn Namen - Tongeren - Maastricht volgde, dan was de 100%-zone bijzonder smal.

Jan BEX

BR>

Zaterdag 9 maart 1912.

Ruim een maand voor de feitelijke eclips is het begin van een bescheiden hype in Het Algemeen Belang. «Wij trekken de aandacht van nu af op de hoogst merkwaardige ringvormige zonsverduistering die den 17 April, even na den middag in ons land te zien zal zijn.» De astronomie moet in 1912 nog in haar kinderschoenen gestaan hebben want «hoewel het nog onzeker is waar men het verschijnsel best kan waarnemen (...) is het toch met zekerheid te zeggen dat het verschijnsel zeer belangwekkend zal zijn. Ook voor het blote oog.» Nou. En verder: «De duisternis zal naar alle waarschijnlijkheid zeer aanzienlijk zijn.»

Zaterdag 6 april 1912.

De krant meldt al meer bijzonderheden over het precieze traject: «Het best zal kunnen waargenomen worden op eene streep die begint te Rance en loopt langs Walcourt, Namen, Waremme, Tongeren, Lanaeken en Reckheim. (...) Wij raden de nieuwsgierigen aan, die geen verrekijkers hebben (

sic

), zich te voorzien van een eenvoudig berookt glas.» Aiaiai.

Zaterdag 13 april 1912.

Uur U nadert. En wat schrijft Het Algemeen Belang? «Onze lezers, die den doortocht der maneschijf tusschen zon en aarde na willen gaan, zullen goed doen ons nummer van zondag te herlezen.» Voilà, als er niets te melden is, moet je ook niets schrijven.

Vreemden uit Hasselt

Zaterdag 20 april 1912.

Geen eclips op de voorpagina te bekennen, wel een infografiek van de lijst van de katholieke partij voor de aankomende parlementsverkiezingen. Dat is alvast duidelijk. Voorts staat op de voorpagina het Libische avontuur van de Italianen in de 'Tripoli-oorlog' en nieuws, met foto zowaar, van de Titanic-ramp. Pas op pagina twee, onder het streeknieuws van Tongeren, vinden we het eclips-verslag: «Overal stond er volk te zien, woensdag, naar de zon-eklips.» Tongeren is het Virton van 1912: «Er waren vreemden gekomen van Luik, van Hasselt en elders, Tongeren toch (

sic

) lag midden op de smalle streep waar de verduistering het best zichtbaar zou zijn. Er was volk gaan post nemen op den Zavelberg, te Berg, op de Romeinsche katzij, op de markt, in alle straten, op den toren.»

De auteur van het artikel vergeet toch niet fijntjes te verwijzen naar de komende verkiezingen: «Wat zijn ze klein en onzinnig toch, bij zoo'n eenvoudig natuurverschijnsel, de liberale uitdoovers der starren aan den hemel, die God willen vervangen door het toeval.»

Het moment van de totale eclips moet inderdaad bijzonder kort geweest zijn. De discussie of het nu een ringvormige dan wel totale eclips geweest is, wordt begrijpelijk als je het verslag volgt. «'t Werd van stond tot stond akeliger, doodscher. De lucht scheen van tin. Een paar starren verschenen aan den hemel. Nog een smalle sikkel licht toonde de zon aan de noordzijde, die streep kreeg violetachtige tinten, de maan scheen er zwart over heen, en een second daarna teekende die sikkel zich helder aan de andere zijde. De verduisternis nam toen af, en gaf weer heengaande dezelfde verschijnselen als bij 't komen.» Een mooi rond einde, professioneel afgewerkt door onze voorganger. Over naar de dingen van die dag.