De kroon van de zon

Het is een tafereel dat zich letterlijk in de herinnering brandt. Alleen tijdens een totale eclips verschijnt de corona, de extreem hete buitenmantel van de zon, als een schitterende stralenkrans rond de zwarte schijf van de maan. Een kroon van ongelooflijk heet gas, alleen zichtbaar omdat het zo ongelooflijk heet is.

M.W.

BR>En dat is ook het grote raadsel. Waarom is de corona, de buitenatmosfeer van de zon, van zo'n constant hoge hitte? De 'kroon' gloeit bij een temperatuur van 2 miljoen graden Celsius, tussen de relatief koele oppervlakte van de zon (5500 tot 6000 graden Celsius) en de ijzige kou van de ruimte. De corona moet dus constant warmte afgeven aan beide. En toch blijft ze intens heet. Het raadsel zou naar aardse termen als volgt gesteld kunnen worden: hoe houden we een gloeiende espresso warm op het eeuwige ijs van de zuidpool?

Het waarom van de temperatuursprong is nog altijd niet bevredigend verklaard. Het heeft zeker te maken met het magnetisme van de zon. Recent onderzoek heeft aangetoond dat het oppervlak van de zon als een magnetisch tapijt kan beschouwd worden, waaruit buisvormige lussen met magnetische veldlijnen steken, honderden kilometers dik. Als gevolg van stromingen zijn deze bundels van magnetische velden uiterst mobiel, zodat ze aan de lopende band met elkaar botsen en er elektrische kortsluitingen optreden: een onweer dat de corona zo heet als de hel maakt. Maar niemand weet waarom deze kortsluitingen die relatief dicht bij het zonsoppervlak plaatsvinden, de corona tot op duizenden kilometers hoogte verhitten.

Het zonsoppervlak als magnetisch krachtenveld wordt waargenomen door een paar satellieten die recent zijn gelanceerd. Maar niets werkt zo goed om de corona waar te nemen als de maan tijdens een totale zonsverduistering. De eclips op 11 augustus is weer zo'n buitenkans voor

coronografen

, ook in ons land. Belgische onderzoekers hebben verder ook de gevolgen van de zonsverduistering op de aardse atmosfeer in het vizier. Zo wordt getracht de onderlinge relaties vast te stellen tussen veranderde lichtintensiteiten, schommelingen in de luchtdruk, temperatuur, luchtvochtigheid en zwaartekracht. Een bijzonder grootschalig en uitzonderlijk gebeuren als een totale verduistering van de zon - onze grote bron van licht en warmte - is natuurlijk het ideale ogenblik voor dergelijke experimenten.