Een reddende pil tegen verslaving

Print
HASSELT/TIENEN - Een Franse geleerde heeft een stof ontdekt die de drang naar drugs blokkeert. Dat schrijft het gezaghebbende tijdschrift Nature. De stof, met codenaam BP 897, is met succes uitgetest op ratten. Ontdekker is de Franse neurobioloog Pierre Sokoloff van het Paul Broca-centrum in Parijs. De verwachtingen zijn hooggespannen.
BR>
Voor een alcoholist vormt het gezicht van een frisse, parelende pint een onweerstaanbare bekoring. Een cocaïne-junkie geraakt in alle staten als hij een hoopje wit poeder ziet, eender wat het is. Het verlangen is gauw gewekt. Dat bewijzen proeven met ratten die geconditioneerd werden om een lichtsignaal in verband te brengen met de toediening van een shot cocaïne. Bij elke lichtflits stak de hang naar de drug de kop op.
Hiervoor is de stof 'dopamine' verantwoordelijk. Dopamine is een signaalstof in onze hersenen, door de hersencellen zelf geproduceerd. Ze verschaft de mens bij activiteiten zoals eten, drinken of paren, een gevoel van welbehagen. Behoorlijk wat drugs bevorderen de aanmaak van dopamine, en dus ook het geluksgevoelen. De zopas ontdekte stof BP 897 kan verhinderen dat de dopamine zich nestelt in de normale ankerplaatsen, de 'receptoren' in de hersenen. Deze ingreep in het dopamine-systeem heeft als resultaat dat de drang naar de drug voor een stuk wordt uitgeschakeld. Op die manier kan de nieuwe 'pil' de verslaving tegengaan.

Survival


Het middel had zo goed als geen effect op de ratten als ze al cocaïne gekregen hadden. Dat zou kunnen betekenen dat het middel alleen maar dienstig zou zijn voor afgekickte verslaafden, niet voor mensen die nog aan ontwenning toe zijn.
Toch is de recente ontdekking 'goed nieuws', vindt ook dokter Stan Ansoms van de kliniek van de broeders Alexianen in Tienen. «Al ruim tien jaar wordt het beloningssysteem van de dopamine in onze hersenen intensief bestudeerd. In 1990 werd zo goed als triomfantelijk het bericht de wereld ingestuurd dat eindelijk het 'alcohol-gen' ontdekt was. Later onderzoek heeft dat nooit kunnen bevestigen. Men heeft wél ingezien hoe belangrijk dat dopamine-systeem is. Dopamine stimuleert de beloningscentra en maakt daar stoffen vrij als enkefalines en endorfines, lichaamseigen morfine-achtige stoffen die pijn kunnen verzachten en genot veroorzaken. Dat procédé is gericht op de beloning en de herhaling van gedrag dat (het voortbestaan van) onze soort ten goede komt. Dorst, honger en drang naar seks leiden tot gedragingen die nodig zijn voor onze survival

Voorzichtig optimist


«Drugs,» zo legt dokter Ansoms uit, «bevorderen transport van dopamines naar het beloningssysteem. Zo is onder meer bewezen dat nicotine méér dopamine ter beschikking stelt en transporteert. En er is ontegensprekelijk een samenspel van verschillende soorten drugs. Niet voor niets zijn stevige drinkers vaak ook zware rokers. Wie aan één drug verslaafd is geraakt, heeft zich een leerproces eigen gemaakt dat alle andere drugs gemakkelijk toegang verschaft en dat vooral gedragen wordt door het dopamine-systeem. Ik neem aan dat het nieuwe product de drang naar de drug kan verlagen. Maar is het ook effectief bij ontwenning? Janssen Farmaceutica had ook al een product - Ritanserine - op de markt gebracht om de begeerte naar alcohol en cocaïne te verminderen. Drankverslaafden konden ook al hun toevlucht zoeken tot Campral, een middel dat de lust naar alcohol tempert. Maar het gedrag van de mens zit complexer in mekaar dan dat. Onderschat de sociale en psychologische factoren niet. Bij verslaving is er vaak veel méér aan de hand dan een fysieke afhankelijkheid alleen. En daarom is het een beetje naïef te geloven dat een medicament op zichzelf dé oplossing kan bieden.»