Demervoorspeller waarschuwt bewoners voor overstroming

Bewoners van de Demervallei worden voortaan enkele uren tot twee dagen op voorhand gewaarschuwd voor overstromingen. Zo kunnen ze huisraad redden, elders onderdak zoeken of hulp inroepen. Met de overstromingsvoorspeller in Schulen kan de Vlaamse overheid ruim op voorhand meten welke wijken of straten gaan onderlopen. Deze primeur wordt uitgetest in Limburg, de rest van Vlaanderen volgt.

jforier

Het operationeel bekken model-Demer (OBM-Demer) heet het ingewikkeld, de procedure met pluviometers en limnigrafen is al even complex, maar het resultaat is baanbrekend: met de voorspeller weten bewoners voortaan ruim op voorhand dat hun huis of hun wijk kan over-stromen. In Limburg gaat het vooral om Lummen, Herk-de-Stad en Halen.

"Dit is hét antwoord op de grote zorg die leeft bij de burgers in overstromingsgebieden. Ik heb het zelf gezien, bij de jaarwisseling, bij de mensen met ondergelopen huizen: ze leefden constant met die ongerustheid. En daar konden we tot nog toe niets aan doen," zegt Vlaams minister Vera Dua.

"Burgers vroegen ons of we ze niet vroeger konden verwittigen. Mensen moeten toch niet wakker worden met hun voeten in het water, met huisraad die eraan is," vindt Jean-Pierre Heirman, directeur-generaal van Aminal.

En dus ging de Vlaamse overheid aan het uitdokteren, met een technologisch hoogstandje als resultaat: een computer in Schulen-Linkhout (aan het Pompgemaal) die op basis van weerberichten, waterpeil en regenmetingen kan voorspellen waar het gaat overstromen. "Deze overstromingsvoorspeller aan het Demerbekken is een primeur voor Vlaanderen. Vanaf 2004 komen er zo'n installaties in alle Vlaamse bekkens," aldus Dua.

"Vandaag is het motto: ruimte geven aan water, bufferen. Maar zelfs als er zoveel mogelijk ruimte wordt gecreëerd, moeten we voorbereid blijven op uitzonderlijke omstandigheden. En precies die onvoorspelbaarheid van de natuur kunnen we met dit nieuwe computersysteem op voorhand te weten komen," verduidelijkt Dua.

Tot nog toe was het de burger die ging aankloppen bij de hulpdiensten als ie weer eens met natte voeten wakker werd. Nu moet het omgekeerd: de Vlaamse overheid tipt - op basis van de voorspeller - gemeenten en hulpdiensten en die komen de bewoners op voorhand uit de nood helpen. "Pro-actief waterbeheer, heet dat."

OBM-Demer werkt dag en nacht, 7 dagen op 7 volautomatisch. Systematisch worden controles uitgevoerd - afhankelijk van de waak- of basisstand van het toestel - bij 19 pluviografen, 8 meteostations en 25 limnigrafen (die waterstanden tot 1 cm nauwkeurig meten). Zelfs noodscenario's kunnen door het systeem getest worden, zoals dijkbreuken, verstoppingen van bruggen, defecten aan stuwen. Is er een probleem, krijgt een medewerker van Aminal automatisch een sms'je.

"Van alle voorspellingen en waarschuwingen worden ook rapporten gemaakt voor hulpdiensten, lokale besturen, pers. Op deze overstromingskaarten zijn wijken, straten en huizen zichtbaar die binnen de komende 6-48 uur gevaar lopen," aldus Dua.

Gevaar binnen 6 tot 48 uur? "Het is uiteraard afhankelijk van waar je woont. Wie hier in Schulen of Halen dichterbij het bekken woont, loopt sneller risico. Daar gaat het om uren. Verder weg, bijvoorbeeld voor Aarschot, kunnen we tot 48 uren op voorhand het risico voorspellen," zegt Kris Cauwenberghs, van Aminal. Het prijskaartje van OBM, opbouw van meetnet, en andere ingrepen in het Demerbekken: 6,5 miljoen euro.