Kosmos is slechts 12 miljard jaar oud

Het universum is een jeugdige twaalf miljard jaar oud en geen twintig miljard jaar zoals astronomen ooit hebben aangenomen. Maar oud genoeg om de theorie van de Big Bang te ondersteunen, zo hebben wetenschappers bekendgemaakt na berekeningen aan de hand van de Hubble-telescoop.

DPA/Reuters/Belga

BR>De exacte leeftijd van het heelal is één van de meest omstreden kwesties onder kosmologen en astronomen, in zoverre dat ze soms bijna met elkaar op de vuist gaan. De ouderdom hangt ook samen met de vraag naar het al of niet verder uitdijen van de kosmos en het ritme waartegen dat zou gebeuren.

De astronoom Edwin Hubble, naar wie de gigantische Amerikaans-Europese ruimtetelescoop werd genoemd, ontdekte in de jaren twintig dat de sterrenstelsels in de kosmos zich van elkaar verwijderen. Hoe verder zij van ons af zijn, hoe sneller dat gebeurt. Hubble voerde dan ook de Hubble-constante in, een meeteenheid voor de uitdijing van het heelal. Waardoor meteen een schatting van de ouderdom kon worden gemaakt.

Maar de exacte waarde van de Hubble-constante is omstreden. Hubble zelf berekende (toen alleen met grondtelescopen) dat het heelal twee miljard jaar oud zou zijn. Veel later schommelde het debat tussen acht tot tien en achttien tot twintig miljard jaar. De jongste jaren groeide een consensus rond 13,5 miljard jaar, maar het probleem bleef bestaan dat er soms sterren werden gevonden die veel ouder leken.

Reuzensprong

Wetenschappers van de NASA zeggen nu aan de hand van een acht jaar lange studie met de Hubble-telescoop een reuzensprong voorwaarts te hebben gemaakt in het beantwoorden van de cruciale kosmologische vragen. Meteen is de telescoop met een negentig procent nauwkeurigheid geslaagd in zijn hoofdopdracht.

Vanuit menselijk oogpunt gezien bestaat het slechte nieuws erin dat het universum waarschijnlijk doorgaat met de expansie die begon na de Big Bang, de Oerknal die het heelal heeft veroorzaakt.

«Het universum wordt aldoor een grauwere plaats», zegt Michael Turner van de universiteit van Chicago. Andere sterrenstelsels haasten zich weg van onze Melkweg. Hun sterren worden vager en vager. Misschien zullen wij in 400 tot 500 miljard jaar alleen nog een paar nabije sterrenstelsels zien, aldus Turner.

Het goede nieuws is dat het heelal waarschijnlijk niet in elkaar zal klappen, de Big Crunch. Bovendien gaat er waarschijnlijk duizend miljard miljard miljard jaar materie blijven bestaan.

Om tot een nieuwe berekening van de Hubble-constante te komen, bestudeerde de ruimtetelescoop achttien sterrenstelsels op 65 miljoen lichtjaar van ons en naar een zeldzame klasse van pulserende sterren, de Cepheïden.

Ietwat verschillend van deze bevindingen zijn de bevindingen van de Australiër Charles Lineweaver en collega's van de universiteit van New South Wales, ook aan de hand van waarnemingen met de Hubble-telescoop, en gepubliceerd in het jongste nummer van het vakblad Science.

Volgens Lineweaver is de kosmos zowat 13,4 miljard jaar oud (met een speling van 1,6 miljard jaar). Bovendien deed de Oerknal zich vlak voor het ontstaan van de tot nu toe bekende oudste sterren voor.

Bij zijn berekeningen hield Lineweaver rekening met een omstreden kracht, de kosmologische constante. Albert Einstein opperde voor het eerst deze anti-gravitatiekracht, maar trok die later weer in.

Volgens Nehta Bahcall van de universiteit van Princeton is het heelal vlak, is het lichter dan aangenomen en dijt het steeds sneller uit.