Verspertine

Print
Toen ze elf jaar oud was maakte ze haar eerste elpee. Die plaat met 'candy-covers' van Melanie en The Beatles ken ik niet, maar vermoedelijk is er in de vierentwintig jaar sinds dat album met de stem van Björk niet zo heel veel gebeurd. Nog steeds heeft ze het stemmetje van een veelgeplaagd schoolmeisje, van het verongelijkte kleine kind dat de grote boze wereld tegenover zich vindt.
Veel meer overeenkomsten zijn er inmiddels niet meer. Want Björk heeft in een kwart eeuw muziek heel wat geleerd over kunstzinnigheid en avant-garde. Het opvallende resultaat van die zelfstudie heet Vespertine (One Little Indian/Universal). Björk is nog steeds niet het meest makkelijke meisje in de omgang, wat recent nog bleek tijdens de opnames van haar debuutfilm Dancer In The Dark. Daar botste ze behoorlijk met de ideeën van producer Lars von Trier en tegenspeelster Catherine Deneuve en eigenlijk is het nog een wonder dat de film alom zo goed ontvangen is. Björk kon uithuilen bij haar nieuwbakken vriend en dat deed ze getuige de teksten op Vespertine volop. Maar belangrijker dan die teksten is wellicht de muzikale koers die de IJslandse diva nu vaart. Anders dan op de volstrekt ontoegankelijke voorganger Homogenic en ook anders dan op de soundtrack Selmasongs grossiert Björk hier in een soort minimalistische techno. De muziek bestaat uit drum- en vrijwel ritmeloze, door computers en synthesizers vormgegeven soundscapes, waarop Björk naar hartelust kan zingen - zonder zich overigens te bekommeren over refreintjes, koortjes of alles wat een liedje een Liedje maakt. Het resultaat is spannend en bovenal avontuurlijk. En een album, waarop je met een béétje fantasie Björk in een veel te wijde jurk over mistige sneeuwlandschappen ziet dansen, ziet zweven soms ook, hier en daar een geiser of krater ontwijkend.