Herfstkleuren beschermen blad tegen de zon

Print
Onderzoekers van de universiteit van Wisconsin in Madison hebben een nieuwe theorie over de herfstkleuren van boombladeren. Volgens deze opvatting werken de gevormde rode pigmenten in het blad van eik, esdoorn en kornoelje als een zonnescherm.
"De pigmenten beschermen het gevoelige bladweefsel in de herfst wanneer de bomen hun voedingsstoffen terugwinnen uit hun bladeren", zegt bosbouwer Bill Hoch. "Bomen moeten zo veel mogelijk van deze voedingsstoffen opslaan voordat het blad valt". De literatuur geeft verschillende verklaringen voor verkleuring in de herfst, zegt Hoch. "Maar sommige theorieën gaan slechts op voor één boomsoort, terwijl andere volledig de plank misslaan. Zo is het een misverstand dat de rode kleur ontstaat doordat suikers worden opgeslagen in het blad die vervolgens worden omgezet in de kleurstof anthocyanine".

Het bladoppervlak zorgt voor fotosynthese, het proces waarbij licht wordt omgezet in de nodige energie. Echter, te fel licht kan de fotosynthese belemmeren. In het najaar is het bladweefsel extra kwetsbaar voor overdadig zonlicht en andere stress, omdat de boom de resterende nutriënten aan de bladeren onttrekt. De fotosynthese wordt later in het jaar minder. Toch blijven de bomen energie uit de zon nodig hebben om de overgebleven nutriënten te vangen.

Als in het najaar dit proces van terugwinning eenmaal begint, dan maken de bladeren grote hoeveelheden anthocyaninen aan vlak onder het bladoppervlak. Volgens de onderzoekers beschermen de gevormde pigmenten het blad tegen de achteruitlopende capaciteit om energie te vormen uit licht. Met andere woorden: de pigmenten beschermen het blad tegen de zon.

Naast hoge lichtinval zijn er andere stressoren die aanzetten tot rode pigmentvorming, zoals extreme kou, droogte en een laag voedingsniveau. De meest intense kleuren ontstaan daarom in een herfst met droog weer met heldere, zonnige dagen en koude nachten. Deze opvatting verklaart tevens waarom de buitenste bladeren aan de boom fellere kleuren hebben dan de bladeren in het midden van de kruin en aan de noordkant.

Deze ideeën verklaren ook het verschil tussen de esdoorns in het oosten van de Verenigde Staten en die in Europa. "De Europese esdoorns maken niet zoveel anthocyaninen, omdat het daar in het najaar meer bewolkt is en warmer. De Europese bomen hebben de bescherming van pigmenten niet zo hard nodig", zegt Hoch.