Havikeniers trainen roofvogels langs fietsroute

Print

Havikeniers trainen roofvogels langs fietsroute

Houthalen-Helchteren -

Het is geen alledaags tafereel om langs de fietsroute bij knooppunt 316 in Houthalen-Helchteren, een wandelend koppel aan te treffen met elk een havik op hun linkerarm. Jan en Lina trainen hier elke dag hun roofvogels om ze af te richten. Het zijn Amerikaanse woestijnbuizerds die luisteren naar de naam Limon en Cello, vernoemd naar het lievelingsdrankje Limoncello van Jan en Lina.

Jan, hoe ben je aan deze hobby gekomen?

“Mijn liefde voor vogels begon als kind voor parkieten, later werden dat kraaien en nu zijn het haviken. Mijn vriendin Lina is al even gepassioneerd als ik en beoefent de Valkerij sinds een paar jaar. Het zijn geen huisdieren en ze zitten dan ook zomer en winter buiten in een volière.We hebben drie haviken, de twee vrouwtjes zijn hier en het mannetje zit thuis. De vrouwtjes wegen ongeveer een kilo en zijn éénderde groter dan het mannetje”.

Wat is de essentie van Valkerij?
“Het is eigenlijk een speciale manier van vogelspotten. De valkenier wil getuige zijn van de jacht en het schouwspel dat zich voor zijn ogen voltrekt. Globaal zijn er vier groepen roofvogels waarmee getraind kan worden. Dat zijn valken, haviken, arenden en uilen. De beoefenaars van deze sport noemt men in het algemeen valkeniers maar wij zijn havikeniers omdat wij met haviken werken”.

Moet je een vergunning hebben om roofvogels te houden?
“Nee, dit geldt alleen voor Europese vogels . Die van ons zijn Amerikaanse, alhoewel we ze in België hebben gekocht. Ze zijn hier gekweekt en geboren. Onze woestijnbuizerds uit Zuidwest-Amerika zijn geringd en gechipt en ze zijn de ideale valkeniersvogels. In het wild jagen ze in kleine groepjes en dat doet geen enkele andere roofvogel. Dank zij deze eigenschap heeft hij ook geen extra training nodig om met mensen samen te werken. Ze worden ongeveer vijftien jaar oud. De aanschafprijs is 700 euro voor een vrouwtje en 500 euro voor een mannetje.

Hoe gaat het africhten in zijn werk?
“De opleiding van de vogels duurt ongeveer een maand. De vrouwtjes zijn geliefder omdat ze groter zijn en dus ook grotere klauwen hebben. Ze moeten een beetje hongerig zijn om mee te trainen. Het vlieggewicht ligt bij deze vrouwtjes rond de 850 gram”. Jan maakt de vogel los van zijn handschoen en zwiert hem de lucht in zodat hij naar een boom of de brug vliegt. Het belletje aan zijn poten verraadt zijn verblijfplaats. Hij heeft lokaas in zijn tas waarmee hij de vogel verleidt door het tussen zijn gehandschoende vingers te nemen. Ondertussen roept hij zijn naam en slaat op de handschoen. Het dier zweeft majestueus richting Jan en maakt een perfecte landing op zijn arm. Meteen rijt hij het stukje kuiken aan flarden en verorbert het.

Raak je als havikenier gehecht aan deze vogels en is het omgekeerd ook zo?
Nee, niet echt. Ze moeten wel vertrouwen in je hebben maar dat gebeurt al gauw als je met een hapje vlees op de proppen komt”. Om dat te demonstreren mag uw reporter aan den lijve ondervinden hoe het voelt om valkenier te zijn. En het is waar, ook op mijn arm landt hij perfect en trekt gretig aan het stukje vlees.

Gaan jullie ook jagen met de vogels zoals de adel dat in de middeleeuwen deed?
“Nee, de meeste getemde roofvogels hebben tegenwoordig een andere functie. Ze worden ingezet om andere vogels te verjagen of om ongedierte te bestrijden”.

Waaraan heeft de Valkerij haar toenemende populariteit te danken?
“Ïk denk dat de films van Harry Potter daar veel aan hebben bijgedragen. Wij worden door de organisatoren van evenementen gevraagd om shows te geven. Heel vaak is dat bij middeleeuwse taferelen en kastelen, zelfs in Nederland. Er is veel interactie met het publiek en er wordt ook wel gelachen. De toeschouwers raken gefascineerd en ze vinden het magisch om een wilde vogel zo te kunnen africhten”.

Heb je een opleiding of cursus voor valkenier gevolgd?
“Ik train ze al twintig jaar en heb altijd samengewerkt met Wim Huygen, maar een opleiding of cursus heb ik er nooit voor gevolgd. Vijftien jaar geleden waren er in heel België slechts drie beroepsvalkeniers. In Limburg is Wim Huygen de bekendste en hij is een jaar geleden gestart als lesgever voor de tweejarige opleiding tot valkenier bij Syntra Hasselt”.

Kunnen jullie wel op vakantie als je drie van zulke exemplaren hebt?
“Daar hebben wij geen behoefte aan. Elke dag dat we met onze haviken op stap kunnen in de natuur is voor ons een beetje vakantie. In de zomer, als er veel toeristen op het fietspad zijn, worden we vaak aangesproken en zo leggen we leuke contacten. Het is in principe wel mogelijk om de vogels een week in de volière te houden en ze van eten en drinken te laten voorzien door een andere verzorger. Met een volle krop hebben ze geen behoefte om te jagen en eigenlijk zijn ze nogal lui van aard”.

Hebben jullie nog andere dieren?
“We hebben een hond en dat gaat goed samen. De vogels negeren hem gewoon”.

Zijn jullie lid van een vereniging?
“Ja, van vzw De Steppearend in Zutendaal en ons clublokaal hebben we in Manège Bosscherhof. De vzw bestaat bijna vijf jaar. Onze vereniging informeert en begeleidt de leden. Er is nood aan goede voorlichting want aspirant-kopers van roofvogels weten vaak niet waar ze aan beginnen. Sommige vogels vliegen weg en komen dan terecht bij het vogelopvangcentrum. Zulke eigenaren bezorgen de Valkerij een slecht imago. Dat is erg vervelend want de meeste valkeniers zijn heel toegewijd en serieus met hun sport bezig”.

Onlangs heeft de Vlaamse en Waalse gemeenschap de Valkerij opgenomen als immaterieel cultureel erfgoed. Het is de eerste keer dat een jachtsport op deze wijze wordt erkend.
De Belgische Valkerij Federatie is een overkoepelend orgaan van vier toonaangevende valkeniersverenigingen.
Voor info: www.valkeniers.be

Ria Coeckelberghs

 

 

 

 

 

 

 


Immo

Auto's in de kijker

Jobs in de regio