Kongo

Verleden woensdag werd andermaal op Canvas de BBC- reportage Blanke koning, rode rubber, zwarte dood uitgezonden. Daarin wordt het verleden van de toenmalige Belgische Kongo en de blijkbaar niet zo fraaie rol van koning Leopold II uit de doeken gedaan. De film zorgde voor nogal wat opschudding. Waarom hij werd heruitgezonden is een raadsel.

Willy Alenus - Oostende

Walter Geerts, journalist en onder andere de stichter van het duidingsmagazine Actueel op Radio 1, is met de koloniale toestanden in Kongo zeer goed vertrouwd,- hij werd er geboren en bracht er vele jaren van zijn leven door. Bij het bekijken van de reportage vielen hem nogal wat onjuistheden op, halve waarheden en vooral heel veel volstrekte leugens en fabeltjes.

Hij meende — terecht — dat een recht van antwoord, een rechtzetting van de verdraaide feiten, op zijn plaats was.

Zo stelt hij bijvoorbeeld vast dat van het afhakken van handen — het onderdeel van de reportage dat nogal wat stof deed opwaaien — helemaal geen sprake was. Onder meer de in de film getoonde foto, waarop twee jongens zonder handen te zien zijn, heeft daar niets mee te maken. Achterhaald kon worden dat beide jongens immers het slachtoffer van arbeidsongevallen en ziekten waren geweest, waardoor ze hun handen hadden verloren.

De opgehangen story over de genocide waarbij Leopold II zowat 10 miljoen zwarten op zijn geweten zou hebben, blijkt ook volledig uit de lucht gegrepen. Van het immens grote en vrijwel lege Kongo (2,4 miljoen vierkante kilometers) waren toen omzeggens alleen de oevers en omliggende gebieden van de Kongo- stroom bekend en bewoond en daar woonden nooit zoveel mensen, hooguit 2 à 3 miljoen. Van moord- en slachtpartijen kan dus geen sprake zijn geweest.

De makers van de reportage hebben feiten en beelden bewust met fictie verweven en gemanipuleerd, aldus de stelling van Walter Geerts. Ze gingen zelfs zover in Antwerpen enkele shots te schieten van de Brabo- fontein, van waar de Romein Brabo de afgehakte hand van reus Druoon Antigoon in de Schelde werpt (de middeleeuwse saga die de naam Antwerpen (verkeerdelijk) moet verklaren en die dus met Kongo in de verste verten niets te maken heeft), dus alleen maar om de beroemde Antwerpse handjes van het stedelijk blazoen te tonen. En was Antwerpen niet de havenstad waar al die boosaardigen, die de zwartjes wel eens mores zouden gaan leren, vertrokken naar het zwarte continent ? Dit is geen ernstig onderzoekswerk meer, maar verregaande manipulatie, tot in het potsierlijke toe !

Geerts staaft zijn boek met tal van historische bewijzen, uittreksels van brieven en documenten, en is daarbij duidelijk niet over een nacht ijs gegaan. De reportage-makers daarentegen wel, want alle, ook door Geerts bestudeerde documenten zijn vrij te raadplegen. Dat deden de amateuristische knutselaars niet.

Tijdens de boekpresentatie in het Etnografisch Museum aan de Suikerrui ging een tweetal VRT-collega' s met Geerts in de clinch. Ze beweerden dat de VRT de beelden van Brabo en de handjes niet had getoond. Maar andere aanwezigen beweerden dan weer dat zij die beelden wél hadden gezien. Bovendien doet dat weinig of niets ter zake, want de beelden waren hoe dan ook elders reeds te zien geweest, met name op de RTBf.

Geerts pleit in zijn boek Leopold II niet vrij van fouten of enige nalatigheid. De koning was te druk bezig met zijn amoureuze escapades om zich met de Kongolese aangelegenheden bezig te houden. Feit is wel dat hij af en toe ingreep, wanneer het hem duidelijk werd gemaakt dat het hier of daar soms toch de spuigaten uitliep. Maar van het afhakken van handen en van een of andere genocide kan geen sprake zijn ! Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen. En het is bijna obsceen met niet bewezen misdaden uit te pakken, die meer dan honderden jaren geleden hadden kunnen worden begaan, op een moment dat diezelfde misdaden, maar ditmaal bewezen en bekend, dagelijks en in honderd- of duizendvoud, als faits divers worden gepleegd in diezelfde Kongo, die door de Belgische kolonisatie, minstens 50 jaar (1910 – 1960), peis en vrede en welstand heeft gekend die, het moet een vloek zijn, NOOIT MEER TERUGKEERT.