Afbraak

Print
Afbraak

Afbraak

De populariteit van de Europese Unie en de steun voor verdere economische integratie zijn het afgelopen jaar fors afgenomen, zo blijkt uit onderzoek van het gerespecteerde Amerikaanse Pew Research Center. Nog maar 45 procent van de bevolking in acht landen van de Unie - waaronder de grote lidstaten - zegt nog voorstander van het Europese project te zijn.
Het zijn ontnuchterende bevindingen maar geen verrassende. Vorige maand toonden cijfers van Eurobarometer al aan dat het vertrouwen in de Europese instellingen in de zes grootste lidstaten van de Unie naar een historisch dieptepunt was gezakt. Vooral in het door de crisis zwaar getroffen Spanje was de val spectaculair. Maar een goede 20 procent van de ooit zo pro-Europese Spanjaarden neigt nog naar vertrouwen in de Europese samenwerking.

Europa’s leiders zijn niet blind voor deze ontwikkelingen. In toespraak na toespraak waarschuwen ze voor de verleidingen van anti-Europees populisme en nationalisme. Geconfronteerd met de erosie van steun voor het Europese project en met de opkomst van fenomenen als Beppe Grillo’s Vijfsterrenbeweging of het Britse Ukip, lijken diezelfde leiders echter de draad kwijt. Al enige tijd is dat gebrek aan leiderschap pijnlijk zichtbaar in het Verenigd Koninkrijk, vanouds een land waar het wantrouwen tegenover Europa een goede voedingsbodem vindt. Premier Cameron danst van de ene voet op de andere over de hete kolen van de euroscepsis in zijn Conservatieve partij. Vooral het verkiezingssucces van het anti- Europese Ukip heeft die strekking aangewakkerd. Cameron probeerde de voorbije dagen de eurosceptics in zijn achterban vergeefs tegemoet te komen. Intussen zijn er al Conservatieve kabinetsleden die hun voorkeur voor een Britse exit publiek uiten.

Het is niet langer onvoorstelbaar dat dit afbraakproces straks uitdraait op de eerste uittreding van een lidstaat uit de Europese Unie. Dat dit een rampzalige ontwikkeling zou zijn, zowel voor de Britten als voor de overige Europeanen - nauwelijks een Europese regeringsleider die dat nog met passie durft te verkondigen. Het krachtigste pleidooi voor het Britse EU-lidmaatschap kwam recent dan ook niet uit de Europese hoofdsteden maar uit Washington - vanwege de Amerikaanse president Obama.

Dit is een beslissend moment voor Europa. De decennia van de opbouw kunnen wel eens plaatsmaken voor een tijd van sloop, verdeeldheid en politieke verbrokkeling. Dat zou de gevaarlijkste consequentie van de eurocrisis kunnen worden, erger dan haar sociale en economische gevolgen.

Marc Van de Weyer