CC Hasselt en De Mijlpaal eren het werk van fotografe Malou Swinnen. ©  Malou Swinnen

Van feestvierders in La Rocca tot prostituees: expo brengt prachtig eerbetoon aan Malou Swinnen

Hasselt/Heusden-Zolder -

In de zomer van 2020 overleed kunstenares en fotografe Malou Swinnen. Ze werd 75 jaar. Galerie De Mijlpaal in Heusden-Zolder en cultuurcentrum Hasselt eren haar warme persoonlijkheid en unieke stijl met een grote dubbeltentoonstelling. Een waardig afscheid.

Christof Rutten

“We wilden geen hommage maken, maar de omstandigheden hebben er dat wel van gemaakt”, zegt Gerhard Verfaillie van cultuurcentrum Hasselt. “Het idee voor een grote expo was er al eerder. We hadden er samen over vergaderd in 2019. Malou zou me een lijst bezorgen van fotografen waar ze naar opkeek. Ook van hen moesten foto's getoond worden, maar ik heb dat lijstje nooit van haar gekregen.”

(lees verder onder de foto’s)

Een zuster voor de lens van Malou Swinnen. ©  Malou Swinnen

Corona woekerde inmiddels rond en de gezondheid van Malou ging er op achteruit door de kankercellen in haar lichaam. Ziek of niet: ze liet het niet vlug merken, integendeel. Malou Swinnen, afkomstig uit Neerpelt en daarna Hasseltse, bleef altijd lachen. Altijd lief, altijd vrolijk. “We hebben in cultuurcentrum Hasselt nog La cara del tango getoond, een reeks foto’s van tangodansers. Die dans was een van haar passies. Op de receptie liep Malou er piekfijn bij, maar ze kwam pas op het allerlaatste moment opdagen. Ze was vriendelijk tegen iedereen, maar vanbinnen voelde ze zich op. We hebben haar naar huis gebracht, hier om de hoek van het cultuurcentrum.”

Een van de feestvierders in La Rocca. ©  Malou Swinnen

Nieuwsgierig

Om de expo samen te stellen, bezochten Gerhard Verfaillie en Lut Maris van De Mijlpaal de stockageruimte van het werk van Malou, samen met haar twee zonen. “Tot de nok gevuld. Alles netjes ingepakt en ingekaderd”, zegt Verfaillie. “Enorm veel werk. Wat gaat daar nu mee gebeuren? Als het werk verdwijnt, dreigt ook de kunstenaar te verdwijnen. We hopen dat deze expo misschien iets in gang zet om haar werk op een of andere manier een permanente plek te geven.”

Gerhard Verfaillie en Lut Maris, curatoren van de expo.  ©  Luc Daelemans

Met die gigantische hoeveelheid aan materiaal vroegen Verfaillie en Maris zich af hoe ze de expo zouden aanpakken. Ze besloten na wat wikken en wegen het op z’n Malou Swinnens te doen: intuïtief. “Malou was een nieuwsgierig iemand”, zegt Maris. “Als ze iemand op straat zag waarvan ze dacht: ‘dat is een goed model voor mij’, dan stapte ze eropaf en ging ze een vriendelijk, rustig gesprek aan om te vragen of zij een foto van hem of haar mocht maken. Dat heb ik meerdere malen zien gebeuren. Altijd voorzichtig en vriendelijk, maar ondertussen wist ze exact wat en hoe ze iets wilde. Soms gebeurde dat aanspreken spontaan, soms in het kader van een concept voor een reeks dat ze in haar hoofd had gevormd.”

Malou Swinnen zelf. ©  Reginald Tackoen

Absolute perfectie

Zo fotografeerde Swinnen vrouwen met een migratieachtergrond, prostituees die ze een zonnebril deed dragen, zusters in hun religieuze én in gewone kleding en feestende mensen in discotheek La Rocca waar ze een studio had naast de wc. Hoe divers van insteek ook: een foto van Malou Swinnen is meteen herkenbaar. Veelal vrouwelijk. Veelal naakt, niet erotisch maar naturel. Soms wordt het naakt gecombineerd met een attribuut: een sluier, wat kleding, een masker. Technisch? Absolute perfectie. Maar vooral: de blik. De mensen op de foto’s kijken je recht aan.

©  Malou Swinnen

“En ze voelen zich goed in hun vel. Er is geen schaamte”, zegt curator Lut Maris. “Je voelde aan de rust in de beelden dat er een band was tussen fotograaf en model. Malou portretteerde vaak jonge mensen die iets typisch van hun tijd uitdroegen, maar tegelijkertijd was er tijdloosheid in haar werk.” Een foto uit 1979 of een van 2006: het kon evengoed omgewisseld worden, maar je wist honderd procent zeker dat Malou Swinnen op de knop had gedrukt.

(lees verder onder de foto’s)

Een van de ‘nieuwe gezichten’: mensen met een migratie-achtergrond.  ©  Malou Swinnen

Uit de reeks La Cara del tango.  ©  Malou Swinnen

Nooit gezien

De expo verrast ook: we zien foto’s hangen die we nooit eerder zagen. Een meisje in kleurrijk textiel, een prachtig beeld. Of kleinere zwart-wit beelden van details in de natuur: iets waar Malou Swinnen totaal niet om bekend was. Het ging bij haar toch altijd om mensen? Behalve toen we haar opzochten in de Gasthuiskapel van Borgloon, waar ze voor de reeks La pose voilée prachtige kleine foto’s toonde van bloemen. We vragen aan de curatoren wat we destijds niet aan Malou durfden te vragen: was ze toen al bezig met de dood?

Lut Maris knikt. “Ja, je voelde dat ze met dit voor haar en de kijker plots nieuwe onderwerp iets wilde uitdrukken. ‘Ik had dat precies nodig om dit nu te doen’, zei ze daar dan over.”

Malou Swinnen, van 9/9 tot 13/11 in ccHa en van 18/9 tot 13/11 in galerie De Mijlpaal in Heusden-Zolder. Info: www.ccha.be en demijlpaal.com

Meer over Kunst

Aangeboden door onze partners