©  Alexandre Bibaut

Heb je last van lactose-intolerantie? Studie werpt nieuw licht op oorzaak van probleem

Slechts een derde van de volwassen mensen kan lactose verteren en de meeste daarvan zijn Europeaan. Lange tijd gingen wetenschappers ervan uit dat prehistorische Europeaanse volkeren die melkvee hielden langzaamaan een gen ontwikkelden dat hen lactosetolerant maakte omdat het drinken van melk hen sterker maakte, maar dat blijkt niet te kloppen. De echte reden? Buikloop.

Nunzia PetraliaBron: Trouw, The Washington Post

Bent u lactose-intolerant? U bent niet alleen, ongeveer twee derde van de wereldbevolking is het. En duizenden jaren geleden kon bijna niemand melkproducten verdragen. Een lange tijd hadden enkel baby’s namelijk het enzym om melk af te breken, lactase. Dat verdween vanzelf als ze geen borstvoeding meer kregen. Maar na verloop van tijd ontwikkelden ook volwassenen het vermogen om melk te verteren.

De wijdverspreide wetenschappelijke overtuiging was dat de consumptie van zuivel door onze prehistorische voorouders een evolutionair voordeel opleverde aan de weinigen die toevallig over een gen beschikten dat ervoor zorgde dat ze het enzym om melk af te breken wel aanmaken. Zij kregen extra voedingsstoffen binnen, werden sterker en hadden dus volgens de klassieke survival of the fittest-theorie een aangeboren voordeel. In de vroeg-Europese bevolkingsgroepen waar melkvee, zoals koeien, werd gehouden en dus veel zuivel werd geconsumeerd gingen zij na verloop van tijd de meerderheid uitmaken.

Maar wetenschappers hebben nu ontdekt dat dat niet klopt. Een nieuwe studie, gepubliceerd in Nature, toont aan dat mensen duizenden jaren melk gedronken hebben voordat ze in staat waren die daadwerkelijk te verteren. De fysieke ongemakken die daarbij hoorden namen ze erbij omdat ze het zo lekker vonden. Lactosetolerantie zou eigenlijk pas rond 1.000 voor Christus algemeen geworden zijn in Europa, en dat in een evolutionair gezien razendsnel tempo.

Hongersnood en infecties

Volgens de wetenschappers hebben mensen die lactosetolerantie ontwikkeld in enkele korte periodes van hongersnood of infecties. Ze concludeerden dat mensen vaak melk dronken als alle andere voedselbronnen al waren uitgeput. Zij die melk niet verteren, krijgen vaak last van diarree. Een klein ongemak in normale tijden, maar een groot probleem als mensen al ondervoed of zwak zijn. Vaak met de dood tot gevolg. Zij die beschikten over het lactasegen maakten echter veel meer kan om te overleven en groeiden zo in korte tijd uit tot de meerderheid.

De wetenschappers gebruikten met melk bevlekt aardewerk uit de oudheid om de melkconsumptie over de hele wereld van de afgelopen 9.000 jaar in kaart te brengen. Ze onderzochten ook oude skeletten op DNA of het lactasegen al dan niet aanwezig was. En wat bleek? De uitdunning van een bevolkingsgroep - door honger of ziekte - bleek een perfecte voorspeller van lactosetolerantie.

Opvallend overigens: tot op de dag van vandaag blijven mensen wereldwijd melk drinken, ongeacht of ze lactosetolerant zijn of niet. Zelfs zij die het niet verdragen vinden het vaak te lekker om te laten.

Aangeboden door onze partners