©  Filip Franssen

Wat is écht de beste studeermethode? En wat zegt de wetenschap?

Examentijd! Het sein voor studenten en leerlingen om massaal hun fluostiften vanonder het stof te halen en samen te hokken in bloklocaties overal te lande. Maar wat is nu eigenlijk de beste studeermethode en wat zegt de wetenschap? Onderzoekster Tine Hoof van het Expertisecentrum voor Effectief Leren (ExCEL, Thomas More-hogeschool) geeft tien gouden tips.

Jens Vancaeneghem

Tip 1: Stop met herlezen, overschrijven en markeren

Markeren, de leerstof een paar keer herlezen en belangrijke passages overschrijven: het zijn de vaakst toegepaste leermethodes, maar ze hebben weinig zin als je niet dieper nadenkt over de leerstof. “Er zijn veel valkuilen aan verbonden”, zegt Tine Hoof. “Je kan een cursus drie keer lezen zonder echt te begrijpen wat er staat. Omdat leerlingen de leerstof herkennen uit de les of een eerdere lezing, krijgen ze het gevoel dat ze die ook echt kennen. Maar wanneer ze hun boek dichtklappen, hebben ze het enorm lastig om de stof na te vertellen. Stel jezelf bijvoorbeeld veel waarom-vragen tijdens het lezen die je dan probeert te beantwoorden.”

Tip 2: Test jezelf

“Je iets proberen te herinneren van eerder geziene leerstof is de beste manier om iets op lange termijn te onthouden”, zegt Hoof. “Dat kan bijvoorbeeld met flashkaarten. Schrijf op de ene kant een woord of concept en op de andere kant de vertaling of uitleg. Een andere optie is om oefentoetsen te maken. Je kan zelf toetsvragen bedenken en die de dag erna beantwoorden. Ouders kunnen ook vragen aan hun kind om hun boek te sluiten en kort samen te vatten wat het heeft gelezen.”

Tip 3: Blok niet zomaar vanbuiten

Een passage lezen in je cursus, voor je uit staren en de stof klakkeloos herhalen: dat is niet de beste strategie. “Op korte termijn kan ons brein die wel vasthouden, maar na een langere periode ben je alles weer kwijt. Het is veel beter om de leerstof actief te verwerken. Bijvoorbeeld met een Cornell-samenvatting. Trek een kantlijn links van een blad papier – zorg voor een brede marge – en schrijf rechts de belangrijkste punten uit je cursus in korte, kernachtige zinnen. Links schrijf je enkele kernwoorden. Daarna kan je de rechterkolom bedekken en de samenvatting gebruiken om jezelf te testen.”

 

 ©  Shutterstock

Tip 4: Spreid leermomenten in de tijd

“Tot drie keer toe dezelfde leerstof studeren, is een heel krachtige manier om te leren. Idealiter laat je er telkens iets meer tijd tussen. Stel dat je een examen hebt over twee weken en je de stof morgen een eerste keer studeert. Laat eerst drie dagen tussen tot het volgende studeermoment en dan vijf dagen. Zo laat je jezelf toe om telkens iets langer te vergeten.”

Tip 5: Begin met uitgewerkte voorbeelden

Dit klinkt misschien evident, maar studenten durven deze stap wel eens over te slaan. In cursussen staan vaak voorbeelden van oefeningen waarbij elke stap in het denkproces wordt benoemd. “Bijvoorbeeld om vervoegingen te oefenen voor het vak Engels. Je krijgt de zin: A year ago we went to Spain. Dan wordt uitgelegd dat went de verleden tijd is en dat die in deze context gebruikt wordt omdat er een tijdsaanduiding staat: a year ago. Als je meteen begint te oefenen, bestaat het risico dat je denkfouten maakt of stappen overslaat.”

Tip 6: Wissel verschillende soorten oefeningen af

Stel dat je voor het vak wiskunde de volumes van kubussen en bollen moet kunnen berekenen. In plaats van eerst vijf keer het volume van een kubus en dan vijf keer het volume van een bol te berekenen, is het beter om die af te wisselen. “Zo ben je telkens weer verplicht om goed na te denken en vermijd je dat je in automatismen vervalt.”

Tip 7: Leg die gsm aan de kant

Een klassieker, maar de wetenschap toont duidelijk aan dat ons brein echt niet kan multitasken. “Je wint tijd door eerst 20 minuten volledig gefocust te studeren en dan naar je gsm te kijken, in plaats van alles door elkaar te proberen doen. Gewoon zeggen tegen je kind: Leg die gsm eens aan de kant, is misschien niet zo overtuigend. Probeer daarom af te spreken om het één keer uit te testen. Als je kind voelt dat het zo eigenlijk minder tijd spendeert aan studeren, zal het de volgende keer makkelijker die gsm aan de kant leggen.”

Tip 8: Organiseer je goed

“Alles begint met een goede planning, om bijvoorbeeld de leerstof te spreiden in de tijd. Begin ook niet meteen de cursus te lezen, maar kijk eerst naar het grotere plaatje. Wat is het thema, welke onderverdelingen zijn er, hoe is de leerstof opgebouwd? Jezelf organiseren gaat ook over de ruimte waarin je studeert. Zoek een plek waar je rustig kan werken en weinig afleiding is. Dat wil niet zeggen dat studeren met anderen op een bloklocatie niet werkt. Iemand die snel afgeleid is, kan net getriggerd worden om zelf flink te studeren wanneer hij anderen bezig ziet. Dat is heel individueel.”

Tip 9: Ontwikkel sterke studeergewoontes

Mensen zijn gewoontedieren. Als je op het werk mag zitten waar je wilt, kiest iedereen toch weer diezelfde bureau. “Ons brein heeft dat graag, want dat vergt weinig inspanning”, zegt Tine. “Dat is voor studeren net hetzelfde. Spreek bijvoorbeeld voor jezelf af dat je na het eten eerst naar Familie of Thuis kijkt en dan naar boven gaat om een uurtje te studeren. Zo wordt dat een gewoonte en moet je jezelf niet altijd opnieuw overtuigen om achter de boeken te kruipen.”

Tip 10: Verzorg je lichaam

Oké, deze tip geldt eigenlijk voor élke mens. Gezond eten en voldoende bewegen: het spreekt voor zich. Wel extra belangrijk in de examentijd is voldoende slapen. “Dat is heel belangrijk om informatie te verwerken”, zegt Tine Hoof. Er bestaan mooie onderzoeken met twee groepen leerlingen die even lang studeren. De ene groep studeert op twee momenten op twee verschillende dagen met een nacht slaap ertussen. De andere groep studeert ook tijdens twee momenten, maar op dezelfde dag. Je ziet duidelijk dat de eerste groep een stuk beter presteert. Een richtgetal voor leerlingen in het secundair is 8, 9 uur slaap. Maar je voelt zelf wel aan wanneer je goed uitgeslapen bent.”

Het boekje ‘Studeren met succes’ van Tine Hoof en collega’s is gratis te downloaden op de website van ExCEL: https://excel.thomasmore.be/

Meer over Onderwijs

Aangeboden door onze partners