De Croo wil extra miljarden investeren in Belgisch leger, maar niet iedereen is overtuigd

Eén voor één beloven NAVO-lidstaten hun uitgaven voor defensie te zullen opkrikken tot de symbolische 2 procent van het bruto binnenlands product. Ook premier Alexander De Croo (OpenVLD) wil dat tegen 2035 doen. Alleen zijn niet alle regeringspartijen overtuigd.

Farid El Mabrouk

Dat er de voorbije decennia weinig of niet is geïnvesteerd in het Belgische leger is een understatement. Jaar na jaar bespaarden verschillende regeringen zodanig op Defensie dat onze strijdkrachten als los zand aan elkaar hingen. Ook nu nog bengelt ons land qua legerbudget internationaal onderaan de ladder, met zo’n 1 procent van het bbp. Enkel Luxemburg en Spanje doen slechter.

Met de investeringen die de Zweedse regering op de sporen zette - onder meer de aankoop van de F-35 - moet dat stijgen naar 1,24 procent. En ook Vivaldi doet er nog een schepje bovenop. Tegen 2030 komt er nog eens 14 miljard euro bij, waardoor ons land tegen dan aan 1,54 procent zal zitten. Tussendoor stopt premier De Croo het leger nog eens een miljard euro toe om de troepen operationeel te houden.

Afspraak in Wales

Maar uiteraard is de oorlog in Oekraïne een absolute game changer in het debat over Defensie. Het besef dat Rusland enkel de taal van wapens begrijpt en Europa en de NAVO militair performant moeten zijn om genoeg te kunnen afschrikken, dat is diep doorgedrongen. Zo goed als alle NAVO-lidstaten hebben ondertussen al aangekondigd snel meer te willen investeren in defensie en de 2 procent-regel te willen halen. Dat is een afspraak die de NAVO in 2014 maakte nadat Rusland de Krim was binnengevallen, hoewel er toen op de top van Wales enkel sprake was van een “evolutie naar 2 procent”.

Met Brussel als zetel van de NAVO is het voor België extra moeilijk om achter te blijven, zeker wanneer zo goed als alle andere landen ook richting 2 procent gaan. Premier De Croo kondigde daarom ook al aan tegen 2035 diezelfde lat te willen halen. Deze regeerperiode zouden er geen extra inspanningen meer worden gedaan, maar de volgende regeringen dienen wel een paar tanden bij te worden gestoken.

Andere uitdagingen

En dat zorgt binnen Vivaldi voor de nodige discussie. Groen-voorzitster Meyrem Almaci, Kamerfractieleider Wouter De Vriendt en dinsdag nog eens vicepremier Petra De Sutter lieten al duidelijk verstaan die grote inspanning niet te zien zitten. Zij vinden dat de regering al heel grote stappen heeft gezet en dat het ondoenbaar is om daar nog veel extra bij te doen, zeker gezien de vele andere uitdagingen zoals klimaat, klinkt het.

“Het opnieuw opbouwen van het leger is noodzakelijk, maar wij vinden dat we al een serieuze inspanning hebben gedaan,” verklaarde De Sutter dinsdag vanuit het Zwitserse Davos vanop het World Economic Forum. Volgens de groene politica kunnen de uitdagingen er binnen 10 jaar al heel anders uitzien. “Het is duidelijk dat de belangrijke domeinen op vlak van veiligheid dan misschien meer met de klimaatcrisis en de energietransitie te maken zouden kunnen hebben. Het puur toespitsen op militaire uitgaven en daar grote budgettaire middelen voor vrijmaken, lijkt ons te eenzijdig.”

Ontwikkelingssamenwerking

Ook de PS is er niet van overtuigd dat de 2 procent haalbaar is. De partij, die met Ludivine Dedonder zelf de Defensieminister levert, vindt dat er tal van andere sociaal-economische uitdagingen zijn waar rekening mee moet worden gehouden. Ook de Franstalige socialisten vinden dat die 1,54 procent al een hele prestatie is. Zusterpartij Vooruit is iets genuanceerder. De Vlaamse socialisten zijn niet tegen een verhoging van het budget, maar vinden wel dat er binnen Europa eerst duidelijk moet worden afgesproken wie wat doet en hoe beter kan worden samengewerkt. “Laten we niet als een eiland beginnen investeren. En als we voor Defensie de 2 procent moeten halen, moeten we ook voor ontwikkelingssamenwerking de 0,7 procent-norm halen,” benadrukt Kamerlid en defensiespecialist Kris Verduyckt.

Zijn Open VLD-collega Jasper Pillen is net zoals premier en partijgenoot De Croo wel voor het halen van de doelstelling. De eerste minister wil met die belofte overigens heel graag uitpakken op de NAVO-top van eind juni in Madrid. “Als we meer willen samenwerken met onze buurlanden, dan moeten we er ook voor zorgen dat we een aantrekkelijke partner zijn om mee samen te werken”, benadrukt Pillen.

Geen geld voor

De liberalen krijgen - behalve van zusterpartij MR - ook wel steun van CD&V, maar de Vlaamse christen-democraten zijn ook realistisch. “Uiteraard zijn wij principieel voor die 2 procent, maar laten we tegelijkertijd ook eerlijk zijn en toegeven dat we daar eigenlijk het geld niet voor hebben. We zijn sociaal-economisch nog niet in staat om onze gezondheidszorg, pensioenen, justitie of welzijn op orde te krijgen. Dit gaat over miljarden. Als we die keuze maken, moeten we het economisch helemaal anders aanpakken. Dit vergt een fundamenteel debat”, stelt Kamerlid Hendrik Bogaert.

Een makkelijke discussie binnen de regering wordt het dus allesbehalve. Al zou de regering er zich ook makkelijk kunnen van afmaken en de belofte doen. Je zou cynisch kunnen zeggen dat het toch het werk van de volgende regering is. “Het is ook aankondigingspolitiek en een beetje cheap”, zegt een anonieme regeringsbron.

Te gefragmenteerd

Maar volgens defensiespecialist Sven Biscop is die 2 procent ook voor een stuk een fetisj. “Het zal voor België moeilijk zijn om als een van de weinige NAVO-lidstaten de norm niet te halen. En ik zeg ook niet dat het niet moet, maar ik vind het bijvoorbeeld belangrijker dat het Belgische leger voor het eerst sinds de afschaffing van de dienstplicht weer gaat uitbreiden van 25.000 naar 29.000 manschappen en dat er weer veel investeringen komen”.

Volgens Biscop moet op Europees niveau ook eerst worden beslist wie wat gaat doen en hoe performant zal worden samengewerkt. “Eigenlijk geven alle NAVO-landen samen al heel veel geld uit, maar nu gebeurt dat zeer gefragmenteerd. Laten we dat eerst allemaal op elkaar afstemmen en afspraken maken. Tot dan is het vooral een abstracte discussie”.

Meer over Defensie

Aangeboden door onze partners