© Ina Vandewijer

© Ina Vandewijer

© Ina Vandewijer

© Ina Vandewijer

© Ina Vandewijer

© Ina Vandewijer

© Ina Vandewijer

© Ina Vandewijer

© Ina Vandewijer

© Ina Vandewijer

thumbnail:
thumbnail:
thumbnail:
thumbnail:
thumbnail:
thumbnail:
thumbnail:
thumbnail:
thumbnail:
thumbnail:

Ter Hilst brengt kunstwerk tot leven

Hasselt -

Op zaterdag 23 oktober is er een groot feest in de wijk Ter Hilst. Dan zullen mensen die hun verhaal deelden en meewerkten aan het kunstwerk van Pavel Balta hun plek innemen als een tableau vivant, een levend schilderij.

Ina Vandewijer

Meer dan een brug : de universele behoefte om te communiceren

In de lente van 2020 trokken de verenigingen en de bewoners van Ter Hilst naar de cultuurdienst van de stad Hasselt. Ter Hilst had immers behoefte aan een creatief idee voor de brug die de twee gedeeltes van de wijk met elkaar verbindt. De cultuurdienst nam vervolgens kunsthuis Z33 onder de arm. Z33 selecteerde verschillende kunstenaars die een project mochten indienen. Wijkbewoners en verenigingen Zuid stelden een jury samen. Vier kunstenaars dienden een project in. De wijkbewoners en de verenigingen stelden een jury samen. Ze kozen voor het project van Pavel Balta om het kunstwerk te ontwerpen. Pavel is 26 jaar, komt uit Moldavië en kwam naar Hasselt om vrije kunsten te studeren aan PXL-MAD. Het was zijn voorstel om de tunnel van de brug in de Brigandstraat met herkenbare verhalen van bewoners vol te schilderen. Maar corona besliste er anders over. Anderhalf jaar later, in mei 2021, in volle coronatijd, met slechts een paar woorden Nederlands in zijn bagage , stond Pavel Balta oog in oog met de brug: 700 m² kaal beton. Dan pas kon Pavel op zoek gaan naar leuke verhalen en anekdotes als inspiratie voor zijn kunstwerk. Het voorstel van Pavel is uniek: een muurschildering of fresco op de muren onder de brug. Met als titel 'I was here.'Het idee erachter is dat een brug de uitgang en ingang vormt van een levende gemeenschap. De traditie om deze lijnschildertechniek te gebruiken als medium om een afbeelding van een gemeenschap te maken, gaat zo ver terug als de geschiedenis van de mensheid. Denk maar aan de eerste muurschilderingen in grotten. De echte kern van een gemeenschap, stelt Pavel Balta, zijn de mensen die er wonen. Hij wil de verhalen van de bewoners verzamelen om hen een stem te geven zodat zij de hoofdrolspelers worden in de verhalen die over Ter Hilst verteld zullen worden. Zo kunnen mensen zich zowel met hun eigen verhaal als met de verhalen van de anderen identificeren. Pavel hoopt door deze traditionele lijntechniek de gemeenschap een gevoel van legitimiteit en historiciteit te geven die ze verdient.

De brug als metafoor voor verbinding via het delen van verhalen

Samen met Ina Vandewijer, storyteller voor Avansa-Limburg, gaat Pavel aankloppen bij organisaties die al jaren constructief en verbindend samenwerken met de bewoners van de wijk. ,"Het was niet vanzelfsprekend om tijdens corona contact te leggen met de bewoners", vertelt Ina. "Daarom vroegen we aan de lokale verenigingen om ons in contact te brengen met sleutelfiguren in de wijk. Dat ging vlot. Het idee was: jouw verhaal in ruil voor een tekening van Pavel én een plekje op de brug."Het begon met Evi, ervaringsdeskundige en vrijwilliger voor de kleuterwerking van Arktos. De kinderen en jongeren van Ter Hilst noemen haar ‘ onze burgemeester’. "Als er nieuwe bewoners in de wijk aankomen, ga ik een praatje maken en hen welkom heten", zegt Evi. "Ik maak ze wegwijs in de wijk. Ondertussen ben ik ook al zeven jaar lang vrijwilliger bij de kleuterwerking. Ik ben dol op kinderen, daar zit mijn passie en mijn energie. Mijn kleuters leren hoe ze met respect met elkaar moeten omgaan. Ik help ze met de Nederlandse taal en dat nemen ze ook mee naar huis! Zo krijgen alle kinderen van de wijk een goeie basis om door te stromen naar het basisonderwijs. Ik wil op de brug als een sterke beschermer van de kinderen uit de wijk!"Noura is zeventien en vertelt honderduit over haar kindertijd en belevenissen bij de meisjeswerking van Arktos. "Ik kon er mijn energie kwijt en zijn wie ik ben", vertelt Noura. "Ik denk niet dat ik al één keertje de meisjeswerking overgeslagen heb in al die jaren. Misschien als ik eens ziek was… Ik was wél een halve jongen toen ik twaalf was. Ik ben ook opgegroeid tussen broers. Zo sta ik ook op de brug, 12 jaar, met stoere zonnebril én een onschuldig nerf geweer, in een meisjesjurk…" Noura lacht: "Nu zal je me niet meer zo snel in een jurkje zien rondlopen. Later wil ik ook met jongeren werken en dan geef ik ze de waarden door die ik in Arktos heb leren kennen!"Youssef Hajo leidt Pavel en Ina rond in de wijk. Hij is geboren en opgegroeid in de wijk. "Het spelletje ‘Politie-boef’ is hier uitgevonden", vertelt Youssef. "De kinderen spelen het nog altijd, vraag maar na. Maar het liefste speelden we met zijn allen voetbal op het pleintje. Bij voetbal telt niet wie je bent of waar je vandaan komt. Dan zijn we alleen voetballers. Je hebt de sporters en de kijkers. En de pleintjes waar we met elkaar afspreken. Trouwens , we speelden ook verstoppertje. Heb je al gemerkt hoeveel steegjes en vluchtroutes er hier zijn? Floris, onze vroegere Arktos begeleider, gaat de geschiedenis in als de oprichter van onze voetbalploeg. Zelfs nu we als volwassenen uitgezwermd zijn , komen we terug naar Ter Hilst, naar onze roots en spelen we nog altijd eens per week voetbal samen.""Youssef was en is mijn inspiratie voor verbinding in de wijk",zegt Floris Vansichen,. "Hij was zo gedreven, zonder oordelen of vooroordelen, verbindend en een geboren organisator. De jongeren wilden een voetbalploeg, nou dan moesten ze het maar zelf organiseren! Het moest van hen komen, niet van bovenaf. De jongeren wilden hun lokaal open houden tijdens het weekend, nou dan kregen ze de sleutel. Maar ze waren zelf verantwoordelijk voor hun lokaal. Youssef speelde daar een leidende rol in. Ik ben ongelofelijk trots dat Arktos hem inspireerde om zelf met jongeren te gaan werken. Hij is nu onze collega ."Ina en Pavel worden bij mensen thuis uitgenodigd en krijgen kleurrijke verhalen te horen. Alle mensen op de brug hebben hun eigen, unieke verhaal. "Weet je waarom ik kaal ben?" vraagt Stefan. "Ik heb kanker gehad. Ik had nog maar een jaar te leven. Gelukkig heeft de beste oncoloog mij erdoor gesleurd. Ik wou op die brug en mijn vrouw Marie-Claire staat recht tegenover mij aan de andere kant van de brug. Als er ooit iets met mij gebeurd, dan heb ik liever dat er bloemen onder mijn portret op de brug staan, in plaats van op mijn graf. En dan kan ik tot in de eeuwigheid met stralende ogen naar mijn vrouwtje blijven kijken!"

De brug als metafoor tussen verleden en heden

"Vroeger waren hier geen straten", vertelt Liliane, "we hadden geen straatnamen, alleen nummers. Die straatnamen zijn later gekomen. We hadden ons buurthuis, maar dat werd te klein want dat was bij de wijkwerkster thuis. Dus begonnen we met het buurtcomité en de jongerenwerking. We wilden een centrum waar we allerlei activiteiten konden organiseren. Samen met de jongeren hebben we een grote papierinzameling gehouden. Het buurthuis De Magneet is gebouwd met papier!"Tot Agnes van Domo het verhaal nog boeiender maakt: "Wist je dat hier de slag van de boerenkrijg eindigde? Alle straten in Ter Hilst zijn vernoemd naar één van de dappere bevelhebbers van het leger Brigands. Daarover kunnen de organisatoren van het Boerenkrijgcomité meer vertellen."Het verhaal van Agnes zelf is minstens even interessant. Zij is de dochter van Albert Vanstraelen, de oprichter van Alva, die jaren geleden het bloeiende fruit- en groentebedrijf runde en werkt gaf aan 200 mensen in en rond Ter Hilst. Hun ouderlijk huis noemde zelfs Villa Ter Hilst. In 2011 richt Agnes DOMO op. Domo ondersteunt kwetsbare gezinnen met jonge kinderen. Het gaat om gezinnen die het financieel niet breed hebben en weinig kunnen terugvallen op een sociaal netwerk. De vrijwilligers van Domo proberen een brug te slaan tussen de gezinnen en de samenleving. Ook hier is bruggen slaan een centraal concept.Ook de helden uit Ter Hilst die overleden zijn maar nog altijd een legende blijven, staan op de brug omdat de bewoners dat wilden. Gilberte, 81 jaar, zegt: "Ik wil graag op de brug, maar zet alsjeblief mijn buurvrouw met haar hondje er ook op. Zij is jammer genoeg tijdens corona gestorven."

Het gewelf van de brug met historische Boerenkrijg van Ter Hilst

‘Het gehucht aan de linkerkant van de Sint-Truidersteenweg heette Hilst, begint Frank Clerix van het Boerenkrijgcomité. ‘In de tijd van de boerenkrijg stonden hier twee boerderijen, Groot Hilst en Klein Hilst. De Boerenkrijg is een strijd van plattelandsbewoners voor ‘outer en heerd’ - voor altaar en voor haard - tegen het Franse staatsgezag. Boeren uit verschillende streken van Vlaanderen kwamen in opstand. De brigands hadden geen uniform, geen wapens, geen georganiseerd leger. De boerenjongens liepen erbij op klompen en met knuppels in hun vuisten. Toen het geïmproviseerde leger door de Fransen opgejaagd werd tot bij Hasselt, zaten de brigands als ratten in de val. Op 5 december 1798 werden de boeren genadeloos verslagen. De brigands die via de Sint-Truidersteenweg wegvluchtten werden afgeslacht bij het Hilsterveld. In 1850 werd een massagraf met 60 lijken gevonden. Op de plaats van het massagraf liet mevrouw Bamps-Lebon, eigenares van het domein Klein Hilst , een kleine kapel oprichten. Dat is het oudste Boerenkrijgsmonument. Het Boerenkrijgcomité organiseert elk jaar op 5 december een herdenkingsplechtigheid met een re-enactment van de gebeurtenissen. Ik ben blij dat deze geschiedenis nu een plek gekregen heeft op de brug in Ter Hilst. Een hulde aan helden die hun huis en land verlieten om voor hun waarden te vechten!’

Kinderen over de brug naar hun toekomst

Wie goed kijkt, ziet ontelbare kinderen op de brug. Dat is geen toeval. Ter Hilst heeft veel aandacht voor de kinderen die er opgroeien. 'Je hebt een dorp nodig om een kind op te voeden’ is een Afrikaans spreekwoord dat betekent dat een hele gemeenschap van mensen moet zorgen voor een positieve interactie met kinderen zodat die kinderen kunnen ervaren en groeien in een veilige en gezonde omgeving."Kaza Koala organiseert activiteiten voor ouders en hun kinderen nog voor ze naar de kleuterschool gaan", legt Hanan uit. "Sommige mama’s hebben het moeilijk om hun kinderen naar kinderopvang of naar de kleuterschool te laten gaan omdat dat niet strookt met hun cultuur. Mama voedt de kinderen op, papa gaat werken. Mama’s denken dat ze te kort schieten als ouder wanneer hun kind huilt als ze weggaan. We helpen ouders als ze vragen hebben over opvoeding, over opvang en over logistiek. We bereiden ouders voor op loslaten, zodat kinderen zich zelfstandig samen met andere kinderen kunnen ontwikkelen. Kaza Koala is een ontmoetingsplek voor ouders met hun kinderen waar ze ervaringen kunnen uitwisselen."

Een brug vertelt

"Pavels werk vertelt een tijdloos verhaal over de kinderen van vroeger en nu, over de volwassenen van morgen," zegt Ina. ‘ Iedereen is trots om als levend kunstwerk op de brug te staan! Het is een vrolijk, hoopvol verhaal van een levendig Ter Hilst. Bezoekers aan de brug kunnen in het lijnenspel een tijdloos verhaal ontdekken: I was here. ‘Of zoals de 19-jarige Kerim het zegt: "Mensen moeten later maar zoeken wie we zijn, dat moeten wij zelf ook!"Wil je de brug tot leven zien komen? Wil jij de gezichten van de mensen op de brug zien en hun verhalen horen? Op zaterdag 23 oktober vanaf 14.00 uur is er een groot feest in de wijk Ter Hilst bij de Magneet. Alle mensen die hun verhaal deelden en meewerkten aan dit kunstwerk zullen voor hun afbeelding hun plek innemen als een tableau vivant, een levend schilderij. Pavel Balta zal je persoonlijk door de lijnen van zijn concept leiden.

Immo

Auto's in de kijker

Jobs in de regio