zaterdag 19 juni 2021 - Genk
camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

Leerlingen van basisschool Mater Dei in Genk testten vrijdag als eerste het spel uit in de bibliotheek.  Dick Demey

Erfgoed

Van haanslaan tot de rups: spel leert kinderen de traditie van de dorpskermis

Genk

Boksen met beren, Fien Spek of krentenmikken. Met het spel Smoutebollen en kermiskoers wil Erfgoedcel Mijn-Erfgoed de traditie van de dorpskermis doorgeven aan de nieuwe generatie. “Want elk jaar verdwijnen er zo’n dertig kermissen.”

Met steun van de Vlaamse Overheid en provincie Limburg ontwikkelde Erfgoedcel Mijn-erfgoed Smoutebollen en kermiskoers. Van Zussen tot As. Dat vertelt coördinator Leen Roels. “We horen steeds vaker dat dorpskermissen moeten stoppen, een dertigtal per jaar zelfs. Dus besloten we daar wat mee te doen. Met dit spel brengen we kinderen iets bij over het ontstaan van de kermis, de band met het geloof en de evolutie doorheen de jaren.”

Vroeger was het maar twee keer per jaar feest in het dorp en dat was wanneer het kermis was. “De jeugd van nu beseft dat niet meer. Heel het dorp leefde daar maanden naartoe. De kinderen kregen nieuwe kleren, de hele familie kwam samen en het dorp stond op zijn kop. Die traditie verdwijnt de laatste jaren. Niet toevallig moeten de kinderen het in het spel opnemen tegen baron Von Domper, die alle dorpskermissen wil doen verdwijnen zodat iedereen naar zijn grote kermis komt.”

Vrijen in de rups

Spelenderwijs leren kinderen die oude gebruiken, spelletjes en volksverhalen van elke Limburgse gemeente kennen. “Zo leren ze lokale tradities als het haanslaan en het konijndorsen in Zussen (Riemst) of oude spelletjes als het vlooienspel en de sjoelbak. Ze ontmoeten volksfiguren als Fien Spek van Beringen, de zwaarlijvige kraamster die met haar draaibak heel de provincie doorkruiste. Ook zien ze wat er op het bord lag tijdens de dorpskermis: van crijtkoeken, krentenmikken tot bakkemoezevlaai.”

Al kan het kinderspel wel niet alle lokale tradities bespreken, zoals bijvoorbeeld de preken van de pastoor over kermis. “Die waren vaak vrij plastisch. Tijdens de dorpskermissen werd iedereen vrij losbandig en dan gebeurde er van alles in de danstent, achter de danstent en onder het zeil van de rups waar de pastoor niet mee kon lachen. Of denk maar aan de dronken vechtpartijen in de tent om een meisje.”

Boksen met beren

Vrijdag testten leerlingen van basisschool Mater Dei in Genk als eerste het spel uit. Ze trokken vaak grote ogen over de rariteiten en gevaarlijke attracties die vroeger op de dorpskermis stonden. “In de jaren zestig werd er op de kermis van Hasselt nog gebokst met beren en kangoeroes. Vroeger stonden er ook rariteiten zoals de typische vrouw met de baard of de reus van België. Natuurlijk waren er ook gevaarlijke attracties zoals de muur des doods in Leopoldsburg, waar je met een motor cirkels moest rijden in een arena.”

Al die geschiedenis zit vervat in Eugène Vanslingen (77), die zelf deel uitmaakt van het spel. De Lanakenaar stalde meer dan vijftig jaar zijn kraam uit. “Ik ben zevende generatie foorkramer. In mijn hele leven heb ik zowat 2.000 kermissen gedaan. Maar het zijn andere tijden nu, vroeger deed ik er zo’n 39 per jaar, dat kan nu niet meer. Ik vrees een beetje dat de kermissen op termijn zullen verdwijnen, want het wordt steeds moeilijker om opvolging te vinden. Op één dochter na hebben al mijn kinderen wel een kermiskraam.”

Het spel is al te ontlenen bij een aantal bibliotheken en spelotheken in Limburg. Leerkrachten kunnen voor hun klas een gratis exemplaar aanvragen via www.kermis-in-limburg.be/kermisspel.

Nieuwe Video's

Nog meer nieuws