© Miranda Gijsen

Alle vragen over vaccinatiecentra en vaccinatiestrategie beantwoord

Hasselt -

Het Belang van Limburg organiseerde dinsdag 9 februari samen met de Universiteit Hasselt live een vragenuurtje rond het coronavaccin en over de vaccinatiestrategie. U reageerde massaal: maar liefst 600 lezers en kijkers hadden een of meerdere vragen voor de experten. Hier krijgt u antwoord op alle vragen over vaccinatiecentra en vaccinatiestrategie.

Miranda Gijsen

LEES OOK. Alle vragen over de bescherming die het coronavaccin biedt beantwoord

LEES OOK. Alle vragen over de veiligheid van het coronavaccin beantwoord

LEES OOK. Alle vragen over het coronavaccin beantwoord

Is vaccinatie verplicht?

Joris Moonens (Agentschap Zorg & Gezondheid): “Vaccinatie is niet verplicht, het is een vrijwillige keuze. Uiteraard bevelen wij heel hard aan om zich te vaccineren.”

Is de vaccinatie gratis?

Joris Moonens (Agentschap Zorg & Gezondheid): “De vaccinatie is gratis voor iedereen. De vaccins worden aangekocht door de Belgische staat en de Vlaamse Overheid. En iedereen kan ze gratis laten toedienen.”

Hoe weet ik waar en wanneer ik me kan laten vaccineren?

Joris Moonens (Agentschap Zorg & Gezondheid): “De meeste mensen moeten zich laten vaccineren in een vaccinatiecentrum. Zo zullen er 95 zijn verspreid over heel Vlaanderen. Als het jouw beurt is om je aan te dienen voor vaccinatie, zal je per sms, e-mail en brief op tijd verwittigd worden.”

Wat als ik op die dag niet kan?

Joris Moonens (Agentschap Zorg & Gezondheid): “Als je uitgenodigd wordt om je te laten vaccineren, zal je een datum en een uur voorgesteld krijgen. Past dat moment niet, dan kan je het nog zelf verzetten.”

Wat gebeurt er in het vaccinatiecentrum?

Joris Moonens (Agentschap Zorg & Gezondheid): “Eerst word je onthaald en worden er enkele administratieve stappen genomen. Er wordt gekeken wie je bent en je wordt geregistreerd. Daarna gebeurt er een kleine medische check-up, waarbij er nagegaan wordt of er geen redenen zijn waarom je niet gevaccineerd zou moeten worden. Dan komt het vaccin zelf, een kleine prik, dat gaat heel snel. Daarna is er een kwartier voorzien waarin je kan uitrusten in een wachtzaal onder toezicht van een arts.”

Wie krijgt voorrang bij de vaccinatie?

Joris Moonens (Agentschap Zorg & Gezondheid): “In de huidige strategie starten we met de oudste personen, de 80-plussers. We dalen dan verder af. De eerste groep die volledig gevaccineerd zal worden, zijn de 65-plussers. Daarna gaan we over naar mensen met onderliggende aandoeningen, denk aan mensen met hart- en vaatziekten en andere aandoeningen. Daarna volgt de rest van de bevolking. Wellicht volgen we daar ook het principe dat wie het oudst is, eerst aan de beurt is.”

Waarom worden ouderen eerst ingeënt?

Niel Hens (UHasselt/UAntwerpen): “Vaccinatie heeft als eerste doel om het aantal zieken en ernstig zieken te verminderen. Zo kan ons zorgsysteem blijven functioneren en wordt het niet overbelast. In de eerste golf en tweede golf van de coronapandemie zijn we op bepaalde momenten heel sterk uitgedaagd wat betreft de capaciteit aan bedden in onze ziekenhuizen. De ziekenhuizen niet laten overspoelen met COVID-patiënten, is dus het eerste doel van de vaccinatie. Omdat het coronavirus vooral ouderen en kwetsbare personen ernstig treft, is er door de overheid gekozen om deze bevolkingsgroepen eerst te vaccineren. Eenvoudigweg omdat zij een grotere kans hebben om opgenomen te worden in het ziekenhuis of kunnen overlijden aan de gevolgen van het coronavirus.”

Wanneer ben ik aan de beurt?

Niel Hens (UHasselt/UAntwerpen): “Nadat al het zorgpersoneel, de gezondheidszorgberoepen en de bewoners en het personeel van de collectieve zorginstellingen zijn ingeënt, zal er vanaf maart gestart worden met de 65-plussers. Vanaf half maart worden ook de personen opgeroepen met een verhoogd risico op een ernstig verloop van COVID-19, de zogenaamde risicopatiënten. In juni start dan de inenting van de brede bevolking jonger dan 65 jaar. Iedereen zal per brief, sms of e-mail uitgenodigd worden. In het oproepingsbericht staat waar en wanneer je je kan aanbieden voor vaccinatie. Het schema kan je raadplegen op de website laatjevaccineren.be.”

Wat heeft voorrang: leeftijd of onderliggende aandoening?

Niel Hens (UHasselt/UAntwerpen): “In de eerste fase krijgt leeftijd de voorrang, omdat leeftijd een grotere rol speelt in het aantal ziekenhuisopnames en overlijdens. Ouderen en kwetsbare personen hebben met andere woorden een grotere kans om opgenomen te worden in het ziekenhuis of kunnen overlijden aan de gevolgen van het coronavirus. Daarna komen personen met een verhoogd risico op een ernstig verloop van COVID-19 aan de beurt, de zogenaamde risicopatiënten.”

Mogen we samen naar de vaccinatie gaan?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “Er zal wellicht met leeftijdsblokken gewerkt worden: eerst iedereen ouder dan 80 jaar, vervolgens iedereen ouder dan 75 jaar, enz. Als je partner net in een andere categorie of doelgroep valt, zal hij of zij de uitnodiging op een ander moment ontvangen en kan je niet samen naar het vaccinatiecentrum gaan voor inenting. Je komt dus ook niet eerder aan de beurt omdat je partner ouder is dan 65+ of behoort tot de risicopatiënten. De reden is simpel: heel dit vaccinatiegebeuren is een complexe mega-operatie. Er gaan miljoenen mensen gevaccineerd worden op een hele korte tijd. Dat is een ongelooflijk complexe situatie. Ik denk dat we niet van de overheid kunnen verwachten dat ze ook nog rekening gaat houden met persoonlijke omstandigheden van mensen.”

Welk criterium wordt gehanteerd om de categorie 65+ te bepalen?

Piet Stinissen (UHasselt) “Met de 65-plussers worden alle mensen bedoeld die vandaag al ouder zijn dan 65 jaar of die in 2021 65 jaar worden. Het geboortejaar telt en niet de geboortedatum, het maakt dus niet uit of je op 1 januari 65 wordt of op 31 december, iedereen die in 2021 65 wordt, zal bij de groep van 65-plussers mee gevaccineerd worden.”

Moeten kinderen/jongeren gevaccineerd worden?

Piet Stinissen (UHasselt) “Op dit moment is het zo dat er pas vanaf 18 jaar gevaccineerd zal worden. De reden daarvoor is heel eenvoudig: de studies die men heeft gedaan om de werkzaamheid en de veiligheid van de vaccins te testen, zijn gebeurd bij 18-plussers. Er zijn op dit moment dus nog heel weinig gegevens over de werking van het vaccin bij personen die jonger zijn dan 18 jaar. Daarom worden kinderen en jongeren onder de 18 op dit moment nog niet meegenomen in de vaccinatiecampagne. Er lopen op dit moment wel al studies in jongere leeftijdsgroepen zodat de Taskforce Vaccinatie mogelijk in de tweede helft van 2021 voldoende gegevens zal hebben om een aanbeveling te kunnen maken over vaccinatie bij kinderen.”

Kan ik me in België laten vaccineren als ik in het buitenland woon?

Niel Hens (UHasselt/UAntwerpen): “In deze fase is het zo dat mensen die in België gedomicilieerd zijn eerst aan bod komen. Voor Belgen die in het buitenland gedomicilieerd zijn wordt op dit moment nog bekeken of zij in ons land kunnen gevaccineerd worden. Daar kan ik dus nog geen sluitend antwoord op geven.”

Ik ben mantelzorger of PAB-assistent. Wanneer word ik gevaccineerd?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “Die komen aan de beurt gelijk met de algemene bevolking. Degenen waarvoor ze zorgen zijn meestal wat oudere mensen. Dus die zullen eerst aan de beurt zijn. En dan is eerlijk gezegd ook het grootste gevaar geweken, want dat zijn de kwetsbaarste mensen. Als je mantelzorger bent, ga je geen voorrang krijgen in het schema. Je gaat dan zelf aan de beurt komen in functie van leeftijd of risico. Tenzij je als mantelzorger of PAB-assistent in een zorgvoorziening werkt. Dan kan je gevaccineerd worden wanneer de zorgverleners van de voorziening aan de beurt zijn.”

Wanneer komen andere zorginstellingen aan de beurt?

Niel Hens (UHasselt/UAntwerpen): “Zij vallen onder de collectieve zorginstellingen en komen vanaf half februari aan de beurt. Ook het andere ziekenhuispersoneel en de eerstelijnszorg zou in februari afgerond moeten worden. We zijn daar wel afhankelijk van de levering van de vaccins. Als die vertraging oplopen, schuift de vaccinatieperiode op. Het schema kan je raadplegen op de website laatjevaccineren.be.”

Ik ben minder mobiel. Hoe of waar kan ik me laten vaccineren?

Piet Stinissen (UHasselt) “In elk vaccinatiecentrum zijn er verantwoordelijken aanwezig die zich zullen bezighouden met mensen die minder mobiel zijn. Zij zullen samen met de betrokken personen naar een oplossing zoeken. Dat kan gaan over transport naar het vaccinatiecentrum met behulp van een taxi of mindermobielencentrale. Op sommige plaatsen gaan er ook mobiele teams aan huis vaccineren. Al die dingen worden vandaag voorbereid en daarover zal je geïnformeerd worden in je oproepingsbrief. Je kan je tot je stad of gemeente wenden om te informeren naar wat er in jouw gemeente wordt voorzien.”

Mag ik van vaccinatiecentrum wisselen?

Piet Stinissen (UHasselt) “Neen, elk vaccinatiecentrum staat in voor de vaccinatie van de mensen in een aantal gemeentes. De gemeente waar je woont, bepaalt in welk vaccinatiecentrum je gevaccineerd wordt. Wisselen is niet mogelijk, dat zou voor te grote logistieke en operationele problemen zorgen bij het uitnodigen van mensen, het beheren van de voorraad van nodige vaccins in elk centrum. Dus daar hopen we een beetje op begrip van de bevolking om die vaccinatie te laten uitvoeren in het toegewezen centrum.”

Mag ik naar de huisarts voor mijn prik?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “De huisartsen beschikken op dit moment niet over de vaccins. De overheid heeft ervoor gekozen om op zo kort mogelijke tijd zo veel mogelijk mensen te vaccineren en dat loopt het meest praktisch via vaccinatiecentra. Dat is de strategie van de overheid en daar zal denk ik ook niet van afgeweken kunnen worden.”

Ik word behandeld of lig in het ziekenhuis. Kan ik daar mijn prik krijgen?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “Logische vraag, maar de vaccinatie gebeurt in principe voor iedereen in de vaccinatiecentra. Er zijn wat uitzonderingen mogelijk. Als er voor specifieke groepen, specifieke vaccins worden toegewezen. Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat voor mensen met een hele slechte afweer, er voor een vaccin gekozen wordt dat bij -70 graden moet bewaard worden. Dit soort vaccins zijn veel lastiger om via de grote vaccinatiecentra te geven. Voor bepaalde doelgroepen kan het dus mogelijk via de ziekenhuizen verlopen, maar voor het overgrote deel van de mensen, en dus ook de mensen die vaak in het ziekenhuis komen, zal de inenting via het vaccinatiecentrum verlopen.”

Wie staat op de lijst van essentiële beroepen?

Niel Hens (UHasselt/UAntwerpen): “De overheid heeft ervoor gekozen om op dit moment geen essentiële beroepen naar voor te schuiven. Tenzij de politie, die ook interventies doen. Daar weten we dat het aantal positieve coronabesmettingen zeer hoog ligt ten opzichte van andere categorieën in de bevolking. We zien dat op dit moment niet voor de andere beroepsgroepen, daar valt dat eigenlijk heel goed mee. Ik begrijp de bezorgdheid van de mensen natuurlijk, maar anderzijds moet er ook gekeken worden naar wat de beste manier van werken is. Daar zal die logistieke operatie ook een belangrijke factor in zijn. Maar ook dit wordt regelmatig geëvalueerd.”

Hoe weet de overheid dat ik een risicopatiënt ben?

Joris Moonens (Agentschap Zorg & Gezondheid): “Om te weten welke mensen een aandoening hebben en daardoor sneller gevaccineerd zullen worden, kijken we enerzijds naar enkele databanken van de overheid waar gegevens inzitten van mensen en hun aandoeningen. Anderzijds zullen we dubbelchecken bij hun huisarts, die zelf kunnen signaleren of we bepaalde personen moeten meenemen of niet.”

Wie staat op de lijst van risicopatiënten

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa): “Vanuit de Hoge Gezondheidsraad is er een commissie gevormd om te bekijken welke mensen nu vaker op intensieve zorg terechtkomen en welke mensen vaker sterven. Dat is de richtlijn geweest om af te bakenen wie er risicopatiënt is. Vervolgens hebben we gekeken naar alle data in België, maar ook naar alle studies die uit andere landen komen. Daaruit hebben we de personen met onderliggende aandoeningen gefilterd waarvan we weten dat als ze COVID-19 krijgen, de ziekte ernstig kan verlopen. Deze groep mensen zullen we eerder vaccineren dan de brede bevolking. De overheid zal gegevensdatabanken en de huisartsen raadplegen om deze doelgroep uit te nodigen voor vaccinatie. Als je geen oproep krijgt, maar het is op dat moment wel de beurt aan de risicopatiënten, dan check je best eerst even de lijst met risicopatiënten om na te gaan of jouw aandoening tot die categorie behoort. Als dat zo is, dan neemt u best contact op met uw huisarts. De lijst met risicopatiënten is openbaar en kan je raadplegen op health.belgium.be.”

“Daarbij geldt dat bij bijna alle aandoeningen leeftijd een belangrijkere risicofactor is dan de aandoening zelf. Iemand die 30 jaar is en geneesmiddelen gebruikt voor reuma en een beetje te dik is en een hoge bloeddruk heeft, heeft nog altijd veel minder kans om ernstig ziek te worden of op intensieve zorgen opgenomen te worden of te overlijden dan een gezonde 70-jarige. Daarom worden eerst de 65-plussers gevaccineerd, en pas daarna gaan we kijken naar de mensen jonger dan 65 jaar wie daar het meeste risico loopt op een ernstig verloop van COVID-19.”

“Er zijn geen risicogroepen die het vaccin niet zouden moeten krijgen. De enige uitzondering op dit moment zijn zwangere vrouwen omdat we daar nog niet voldoende gegevens van hebben. En mensen die een allergie hebben voor een van de bestanddelen van het vaccin. Maar voor de rest zijn er geen ziektes of aandoeningen waardoor je het vaccin niet zou mogen krijgen.”

Wat als ik in behandeling ben voor kanker of kanker heb gehad

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “Wie kanker heeft gehad mag zich gerust laten vaccineren, dat kan geen kwaad. Sterker nog, op het moment dat je chemotherapie krijgt, is je afweer verminderd en heb je een hoger risico om ernstige corona te krijgen. Dus mensen die chemotherapie krijgen, zitten ook in de lijst van mensen die eerder gevaccineerd zullen worden. Het moment waarop je het vaccin zult krijgen, hangt wel af van waar je zit in de chemotherapie. Want als je het net hebt gehad, zie je dat de afweercellen wat laag zijn en dan kan het soms beter zijn om heel even te wachten met de vaccinatie. Maar dat is iets wat mensen samen met hun oncoloog moeten bekijken.”

Ik heb een allergie, mag ik het vaccin krijgen?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “Het aantal ernstige, allergische reacties is heel beperkt. We hebben inmiddels al heel veel data binnen, onder andere uit Amerika, waar inmiddels al tientallen miljoenen mensen zijn gevaccineerd. En de ernstige allergische reacties zijn heel beperkt. Dat zit in de orde van ongeveer vijf op een miljoen mensen. Dat is echt een heel beperkt risico. Wel is het zo dat je beter geen vaccinatie krijgt als je ernstige allergische reacties (bv. anafylactische reacties) hebt ontwikkeld op één van de bestanddelen van het vaccin. Je bespreekt dit best verder met je huisarts.”

Zit er penicilline in het vaccin?

“In sommige vaccins wordt een klein beetje antibiotica/penicilline toegevoegd om ze langer houdbaar te houden. Dat geldt niet voor de vaccins van Pfizer, Moderna, AstraZeneca en Johnson&Johson/Janssen Pharmaceutica. Dus je hoeft je geen zorgen te maken als je zo’n allergie hebt.”

Heeft een allergie voor bijen- of wespengif invloed?

“Zorgen dat je niet gestoken wordt door bijen of wespen, dat is het belangrijkste. Er is dus geen risico om je te laten vaccineren.”

Heeft het vaccin invloed op een behandeling met botox of filler?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “Een terechte vraag. In de studie van het Moderna-vaccin zagen ze bij een aantal vrouwen die fillers hadden gebruikt dat er wat zwelling was rond de filler. Dat heeft er mogelijk mee te maken dat het vaccin een soort van vetbolletjes zijn die een beetje lijken op de fillers. Dus als je fillers gebruikt, moet je goed in de gaten houden wat de ontwikkelingen zijn na vaccinatie.”

In welke gevallen stel je vaccinatie beter even uit?

Piet Stinissen (UHasselt) “Over het algemeen is het zo dat wie ziek is of koorts heeft (> 38°C) best veertien dagen wacht om het vaccin te krijgen. Dat is niet omdat het gevaarlijk is, maar eerder uit voorzichtigheid. Als je een COVID-19 infectie doormaakt of positief getest hebt voor COVID-19 kan je ingeënt worden vanaf dag 14 na genezing of dag 14 na een positieve PCR test, in het geval dat het een asymptomatische infectie betreft. Als je in quarantaine zit, wordt de vaccinatie uitgesteld tot de quarantaineperiode voorbij is. Wie een ernstige COVID-19 heeft doorgemaakt en behandeld wordt met bepaalde medicijnen of plasma, vraagt best eerst raad aan de huisarts."

Ik ben zwanger of heb een kinderwens. Ik geef borstvoeding. Mag ik me laten vaccineren?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “Bij zwangere vrouwen zijn we extra voorzichtig. Bij een kindje in ontwikkeling gebeurt ontzettend veel, dus op vlak van medicijnen en vaccinatie zijn we bij zwangere vrouwen veel voorzichtiger. Maar als je heel veel mensen gaat vaccineren, zit er altijd per ongeluk wel iemand tussen die zwanger blijkt te zijn. Die data wordt allemaal verzameld. Op dit moment zijn er wereldwijd al miljoenen vaccins gezet. Tot nu toe lijkt dat geruststellend te zijn. Er zijn ook geen redenen om aan te nemen dat het kwaad zou kunnen. Dus nu is ook het advies dat je altijd per persoon moet kijken of het mogelijke risico op corona groter is dan het risico van het vaccin. Als je bijvoorbeeld zwanger bent, maar heel veel contact hebt met coronapatiënten, dan kan dat een afweging zijn om juist wel het vaccin te krijgen.”

Invloed op vruchtbaarheid?

Piet Stinissen (UHasselt) “Er is op dit moment geen enkele aanwijzing dat het vaccin de vruchtbaarheid beïnvloedt. Daar is ondertussen nauw naar gekeken, ook door de Hoge Gezondheidsraad, waarin experten zetelen die daarover alle studies hebben bekeken. Ook zij zeggen dat er geen reden is om het vaccin uit te stellen. Meer nog, uit die studies weten we dat zwangere vrouwen die COVID-19 krijgen soms meer ernstige ziekte ontwikkelen en dat er een hogere kans is op vroeggeboorte. Al is dat allemaal vrij beperkt. Maar dat geeft ook aan dat vrouwen met een kinderwens, zich beter laten beschermen tegen COVID-19 en dus best voor vaccinatie kiezen. Hetzelfde geldt voor de vruchtbaarheid van de man. Ook daar is geen enkele aanwijzing dat het de fertiliteit zal beïnvloeden.”

Invloed op de moedermelk?

Piet Stinissen (UHasselt) “Ook dat is bekeken en ook daar is het advies dat het absoluut geen enkel risico met zich meebrengt. Dat vaccin gaat op geen enkele manier in de borstvoeding terechtkomen. Je mag je dus laten vaccineren tegen COVID-19. We weten ook dat borstvoeding heel goed is voor je immuunsysteem, dus wat dat betreft geen enkele reden om dat anders aan te pakken.”

Wie draagt de verantwoordelijkheid als het misloopt?

Joris Moonens (Agentschap Zorg en Gezondheid): “Het bedrijf dat het vaccin op de markt brengt, blijft verantwoordelijk voor het vaccin. Alle wetten en regels moeten worden gevolgd, ook bij de productie van het vaccin en de opvolging van bijwerkingen. Daarnaast zijn ook de lidstaten die het vaccin aankopen gedeeltelijk aansprakelijk, daarover maken de lidstaten afspraken met de fabrikanten. Maar dit wijzigt niets aan de rechten van de burger en patiënten. Die blijven sterk en ongewijzigd.”

Wat als ik nu de vaccinatie weiger?

Piet Stinissen (UHasselt): “Uiteraard heeft iedereen de vrije keuze om zich te laten vaccineren. Maar wij bevelen aan dat zoveel mogelijk mensen zich toch laten vaccineren. Denk goed op voorhand na om het vaccin te nemen. Je kan natuurlijk beslissen om te weigeren, en achteraf beslissen om je toch te laten vaccineren. Maar besef dan dat je helemaal op het einde aan bod komt. Dus als iedereen ouder dan 18 jaar een vaccin gehad heeft, mag je eventueel terug gaan aansluiten. Dus vandaar: denk goed na. Want die vaccinatie is natuurlijk voor jezelf belangrijk, maar ook voor de groepsimmuniteit. Zo bescherm je ook kwetsbare personen of personen die om gezondheidsredenen niet ingeënt mogen worden.”

“Wie zich niet laat vaccineren is meer vatbaar voor COVID-19. Je bent dus minder beschermd. Als één persoon dat niet doet, is dat nog niet zo’n groot probleem, maar als heel veel mensen het niet doen, dan ontstaan er problemen met de groepsimmuniteit. Die zorgt er mee voor dat we dit virus uit ons leven en de maatschappij krijgen. Dus denk er altijd aan dat je je niet alleen voor jezelf vaccineert, maar ook voor je medemens. Ook voor mensen die niet gevaccineerd kunnen worden, zoals bijvoorbeeld zwangere vrouwen. Neem al die overwegingen mee als je je keuze maakt.”

Ga ik moeten aantonen dat ik gevaccineerd ben om terug deel te nemen aan het maatschappelijk leven?

Niel Hens (UHasselt/UAntwerpen): “Je inenting wordt geregistreerd in Vaccinet. Die informatie kan je als burger ook zelf raadplegen via mijngezondheid.be. Daar kan je ook een bewijs van vaccinatie afdrukken. Daarnaast kan je ook in het vaccinatiecentrum een vaccinatiekaartje krijgen met daarop de data waarop de prikken zijn gegeven. Of je ooit zal moeten aantonen in de maatschappij of je bent gevaccineerd of niet, daarover zijn op dit moment nog een beslissingen genomen. Dat overleg is ook bezig op Europees niveau, denk maar aan bijvoorbeeld reizigers die wel of niet gevaccineerd zijn. Die discussies zijn niet zo gemakkelijk, omdat er ook mensen zijn die omwille van gezondheidsredenen niet ingeënt mogen worden. Hoe ga je daar dan mee om? De concrete aanbevelingen zijn vandaag dus nog niet bepaald. Maar als er voor bepaalde zaken een vaccinatiebewijs nodig is, dan zal dat zo snel als mogelijk duidelijk worden.”

Meer over Coronavaccin