© Miranda Gijsen

Alle vragen over de bescherming die het coronavaccin biedt beantwoord

Hasselt -

Het Belang van Limburg organiseerde dinsdag 9 februari samen met de Universiteit Hasselt live een vragenuurtje rond het coronavaccin en over de vaccinatiestrategie. U reageerde massaal: maar liefst 600 lezers en kijkers hadden een of meerdere vragen voor de experten. Hier worden alle vragen over de bescherming die het coronavaccin biedt, beantwoord.

Miranda Gijsen

LEES OOK. Alle vragen over de veiligheid van het coronavaccin beantwoord

LEES OOK. Alle vragen over het coronavaccin beantwoord

LEES OOK. Alle vragen over vaccinatiecentra en vaccinatiestrategie beantwoord

Ben ik na vaccinatie meteen beschermd?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “Neen, je bent niet meteen beschermd. Op het moment dat er spike-eiwitten gemaakt worden, moet je afweer aan de slag gaan, en dat kost wat tijd. Er moeten afweerstoffen gevormd worden en afweercellen gemaakt worden. En er gaat toch minstens een week overheen voor je die eerste afweercellen en afweerstoffen hebt. We hebben gezien in de studies dat pas na 10-11 dagen bescherming te zien is. Die bescherming is in het begin zeker nog niet optimaal, dus dat loopt nog een aantal weken door voor je optimaal beschermd bent.”

Hoelang ben ik na vaccinatie beschermd?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “Dat is een heel belangrijke vraag, die we eigenlijk nog niet goed kunnen beantwoorden. We weten van andere vaccins dat als je een goede afweerreactie maakt en je geeft een booster, dat je over het algemeen heel langdurig beschermd bent. Dat is waarschijnlijk bij het coronavaccin ook zo, al zit er één ‘maar’ in: als het virus zo muteert dat het kan ontsnappen aan die afweerstoffen, dan zal je in de toekomst toch een nieuw vaccin nodig hebben. Op dit moment lijkt dat nog niet nodig te zijn, maar het is iets wat we niet kunnen voorspellen.”

Welke bescherming geeft het vaccin mij?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “Om die vraag te beantwoorden, moet je eerst de vraag beantwoorden ‘wat bedoel je met bescherming?’. Is dat bescherming tegen besmet geraken? Is dat bescherming tegen het verspreiden? Tegen het ziek worden? Of bescherming tegen ernstig ziek worden en opgenomen worden in het ziekenhuis? Het verschilt een beetje van vaccin tot vaccin hoe goed ze in staat zijn om te voorkomen dat je er ziek van wordt. Maar ernstige ziekte wordt bij de vaccins die er nu zijn vrijwel volledig voorkomen.”

Mag ik na vaccinatie terug knuffelen?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “Daar hebben we nog niet genoeg data over. Waar we nu op wachten is de data die zegt ‘Als ik gevaccineerd ben en ik geraak toch besmet, hoe besmettelijk ben ik dan zelf?’. Dat is iets wat we nog niet goed weten. Dus stel dat je toch besmet raakt, heb je dan zoveel virusdeeltjes bij je dat je iemand anders kunt besmetten of niet? Waarschijnlijk zul je een stuk minder besmettelijk zijn, maar helemaal niet meer besmettelijk, kunnen we nu nog niet zeggen. Het advies is daarom nu ook dat als je gevaccineerd bent, je je toch aan de maatregelen moet houden. Want er bestaat zeker een kans dat je andere mensen alsnog kunt besmetten, zonder dat je zelf ziek wordt.”

Ik heb corona gehad. Moet ik me dan nog laten inenten?

Piet Stinissen (UHasselt) “Jazeker. De immuniteit die opgewekt wordt door het coronavirus is soms toch niet helemaal optimaal. We doen daar zelf hier aan de universiteit ook heel wat onderzoek naar samen met de Limburgse ziekenhuizen, dat we ook mensen met COVID opvolgen. We kijken naar onder meer die antistofrespons en we zien bij sommige mensen toch een behoorlijke respons, bij anderen wat minder. Wat we anderzijds zien bij vaccinatie is dat die immuunrespons heel sterk is en ook vrij langdurig is. Dus zelfs al heb je COVID gehad en is er al een bepaalde immuniteit, dan gaat die immuniteit toch veel sterker zijn, veel meer beschermd zijn met het vaccin.”

Moet de prik jaarlijks herhaald worden?

Piet Stinissen (UHasselt): “Dat weten we op dit moment nog niet. De vaccinatiestudies zijn nog erg recent. We verwachten dat de immuniteit toch zeker een jaar zal aanhouden, dat zien we aan het type van immuunrespons dat opgewekt wordt zowel naar die antistoffen alsook naar de afweercellen/T-cellen. Dus we hebben er een goed bij dat dit toch langdurig zal zijn. Maar we kunnen het nog niet met zekerheid zeggen.”

Hoe weet je of je voldoende beschermd bent?

Jeroen van der Hilst (UHasselt/Jessa Ziekenhuis): “De studies laten zien dat quasi 100 procent van de mensen echt voldoende afweerstoffen aanmaakt. Dus puur effectiviteit, als je puur kijkt naar de afweerstoffen, zal bij al de vaccins iedereen veel afweerstoffen aanmaken. Maar dat wil niet zeggen dat iedereen 100 procent beschermd is tegen ziek zijn. Als je afweerstoffen hebt, kan je soms toch nog ziek worden. Het is wel zo dat vrijwel iedereen beschermd is tegen ernstige ziekte. De afweerstoffenreactie is dus bij iedereen heel goed, en dat voor alle vaccins.”

Kan ik het virus nog doorgeven na vaccinatie? Kan ik na vaccinatie nog besmet raken?

Niel Hens (UHasselt/UAntwerpen): “Ik kan daar op dit moment geen percentage op plakken, omdat men dit nog aan het bekijken is. Ik heb al percentages gezien van 60 tot 70 procent doeltreffendheid in het voorkomen van virusverspreiding. Ik denk dat het rond die hoogte zal hangen. Maar daarover moet er nog meer informatie komen. Je gaat er dus best vanuit dat je het virus nog zal kunnen doorgeven en dat je nog besmet kan geraken.”

Beschermt het tegen de Britse, Zuid-Afrikaanse en E484K-mutatie? Zal ik nog beschermd zijn als het virus verder muteert?

Piet Stinissen (UHasselt): “Het is eerst en vooral niet verrassend dat het virus muteert. Dat is een normaal proces elke keer zo’n virus gekopieerd wordt, zullen er wel spellingsfouten ontstaan. Het klopt dat er nu een drietal varianten zijn waar men zich wat meer zorgen over maakt. Omdat die varianten leiden tot kleine wijzigingen in het spike-eiwit, dat uitsteekseltje aan de buitenkant van het virus, waartegen de vaccins nu net gericht zijn. Dus dat is vandaag nog in onderzoek. Dat zijn studies, waarbij men personen onderzoekt die al gevaccineerd zijn, waarbij men nagaat of de antistoffen ook bescherming zullen bieden tegen de nieuwe varianten. Er zijn recente studies waaruit blijkt dat het meevalt. Er is dus wel een immuunrespons tegen die varianten. Soms is die wat lager, maar dat hoeft niet altijd een probleem te zijn. Er is trouwens ook nog die T-celrespons, onze afweercellen komen ook in actie als er iets lichaamsvreemd binnendringt. De laboratoriumresultaten zijn op dit moment dus zeker niet verontrustend.

“Maar natuurlijk is het beste experiment om in real life te zien waar de variant opflakkert, of daar het vaccin nog zal beschermen. Het Janssen vaccin is bijvoorbeeld getest in Zuid-Afrika, waar de Zuid-Afrikaanse variant aanwezig is. Daar blijkt de bescherming iets lager te zijn. Maar dat zit nog altijd behoorlijk goed. En AstraZeneca wordt bijvoorbeeld in de UK getest waar de Britse variant voorkomt. Ook daar zien we niet al te grote problemen. We moeten daar heel voorzichtig in zijn. Het is ook belangrijk dat we die varianten buiten houden. Dat wordt zeer goed gemonitord de dag van vandaag. Bijvoorbeeld in het Jessa Ziekenhuis, waarbij in alle stalen wordt gekeken welke varianten aanwezig zijn. Als er zo’n variant opduikt, moet er heel snel getest worden zodat die uitgeschakeld kan worden. Dus voorlopig denk ik dat het meevalt.”

“Moest er in de toekomst toch een probleem ontstaan, omdat we natuurlijk niet weten wat de toekomst brengt, en of er nog andere varianten opduiken, dan hebben we vandaag het geluk dat we vaccins hebben die relatief snel aangepast kunnen worden. Zeker die mRNA-vaccins. Men is er eigenlijk al mee bezig om die aan te passen en om te kijken welke studies nodig zijn om dat te doen. Dus het zou wel eens kunnen zijn dat we in de toekomst een bijkomende prik zullen krijgen met een aangepast vaccin.”

Mag alles weer nadat ik gevaccineerd ben? Moet ik me nog aan de maatregelen houden?

Niel Hens (UHasselt/UAntwerpen): “Nee, nog niet onmiddellijk. Voor de persoon zelf, omdat je niet weet of je het virus kan doorgeven of niet, en of je zelf nog besmet kan geraken. Dat is al een eerste bezorgdheid. Een tweede bezorgdheid is dat als we in die verschillende fases al de 65-plussers gevaccineerd hebben, dan ga je in de jongere leeftijdsgroepen nog altijd mensen vinden die in het ziekenhuis kunnen belanden na een COVID-besmetting. Dus stel u voor dat mensen die gevaccineerd zijn geen maatregelen meer zouden volgen. Eén: Dat zou niet leuk zijn richting de jongere mensen. En twee: het kan ervoor zorgen dat je nog meer besmettingen in je maatschappij brengt. En dat dit vervolgens overslaat naar de groep die een hoger risico heeft om opgenomen te worden in het ziekenhuis. Dan gaan we op die manier opnieuw een coronagolf creëren.”

“Daarom is het van belang om ook na de vaccinatie de cijfers in het oog te houden en stelselmatig te versoepelen waar nodig. Maar altijd met het doel om de zorg overeind te houden, om de controle over de pandemie te bewaren.”

Hoeveel mensen moeten zich laten vaccineren om groepsimmuniteit te halen?

Niel Hens (UHasselt/UAntwerpen): “Tot voor we de Britse variant bij ons vonden, zouden we minstens 60 tot 70 procent van de Belgen effectief moeten gevaccineerd hebben. Effectief wil zeggen dat er een afweerreactie is en dat je die mensen effectief kan beschermen tegen besmettingen. Nu gaat dat met de varianten iets hoger liggen. Hoe hoog, dat bekijken we nu nog, want het is niet makkelijk om daar een percentage op te plakken. Maar eigenlijk is de boodschap om ons met z’n allen zoveel als mogelijk te laten vaccineren. Dat gaat ons zo snel mogelijk uit deze crisis halen.”

“Ik ben hoopvol dat we de groepsimmuniteit zullen behalen. Als ik de cijfers bekijk van de motivatiebarometer, dan is de bereidwilligheid tot vaccinatie vrij groot. Ik denk dat het vooral uit onwetendheid is, eerder dan uit tegenkanting tegen een vaccin, dat mensen nu nog twijfelen. Mijn raad is om zo snel mogelijk met z’n allen gevaccineerd te worden zodat we zo snel mogelijk uit de crisis komen.”

Niet beter om inenting te verplichten?

Piet Stinissen (UHasselt) “De overheid heeft ervoor gekozen om het niet te verplichten. Ik denk dat dat een verstandige keuze is. Je moet ook respect hebben voor mensen die nog vragen hebben en nog twijfelen. En ik denk dat je die mensen best kan overtuigen door hun uitleg te verschaffen. Dat is belangrijker dan overgaan tot verplichting. We stellen gelukkig wel vast dat er een grote bereidheid is. Dus laat ons vooral kijken welke vragen er nog zijn en waar de twijfel nog zit. En laat ons dat proberen te beantwoorden. Dat is de beste strategie om zoveel mogelijk mensen te vaccineren.”

Wanneer keren we weer terug naar een normaal leven? En wat is dat dan?

Niel Hens (UHasselt/UAntwerpen): “We gaan zeker terug naar het normale leven. Het is een kwestie van tijd. Ik ben daar vrij positief over. We zitten nu nog altijd op een curve die vrij stabiel is, kijken we naar hospitalisaties en het aantal bevestigde gevallen, dan zitten we rond wat het reproductiegetal betreft rond de 1. Dat is heel goed voor de tijd van het jaar. We zitten in een koude periode waar normaal virussen optimaal van profiteren. Anderzijds hebben we de Britse variant die aanwezig is in de Belgische bevolking. Die gaat de overhand nog wel nemen. Dus we gaan nog altijd moeten oppassen of we niet heel even nog wat sterker moeten ingrijpen. Ik hoop van niet. Maar aan de andere kant moeten we er wel klaar voor zijn. Maar eens als we naar die lente gaan, gaan we de seizoen karakteristieken van dit virus naar voor zien komen. We hebben eigenlijk een relatief goede zomer gehad vorig jaar. Mijn inschatting is dat deze zomer beter gaat zijn en dat we uiteindelijk met al die vaccinaties onze uitweg uit deze crisis aan het tekenen zijn.”

“Ik hoop altijd dat we naar een nieuw normaal gaan, een beter normaal. Dat we toch een paar lessen meenemen uit deze crisis. Dat als je kinderen ziek zijn, je ze niet bij de grootouders moet droppen. Dat we de logische aanbevelingen, die al jaren gemaakt zijn, maar altijd een ver-van-mijn-bedshow waren. Dat we daar eens wat meer aandacht aan schenken.”

Meer over Coronavaccin