© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

© Jacqueline Segers

Nieuwe torenspits op de Sint-Laurentiuskerk in Hamont

Een aantal jaar geleden werd vastgesteld dat de torenspits van de grote kerk van Hamont in slechte staat verkeerde. Bij inspecties werd duidelijk dat er dringend ingegrepen moest worden. Juist één jaar geleden werd de top van de toren verwijderd. Toen bleek dat de houten constructie van de ajuin - zoals de torenspits ook genoemd wordt - inderdaad zeer slecht was. Bij het afnemen ervan versplinterden enkele van de benen van deze constructie.

Jacqueline Segers

Samen met de dienst Onroerend Erfgoed werd door het kerkbestuur gezocht naar een duurzame oplossing. In plaats van een zware houten constructie bekleed met leien, werd nu gekozen voor een aluminiumconstructie. Deze nieuwe ingreep heeft alvast een langere levensduur en is ook lichter. Dit bovenstuk bestaat uit de ajuin in aluminium, met daarbovenop een gietijzeren kruis en als top een bol met dehaan, die opnieuw mooi verguld werden. De eerste tijd zal alles geweldig blinken.

Dinsdag 22 september 2020 werd de nieuwe constructie - die op de werf van het gespecialieerde bedrijf gemaakt werd - met twee grote kranen voorzichtig op de nog zichtbare spil van de torenspits geplaats. Een spectaculair, maar secuur werk, dat dan ook voorbereid werd door accurate metigen. De omgeving en de toegang tot de kerk werd om veiligheidsredenen afgezet. Vanaf de markt waren de werken gemakkelijk te volgen. De meeste omstaanders vroegen zich af hoe de arbeiders in 1904 met heel beperkte middelen de toren en de spits destijds konden plaatsen, zonder kraanwerk en bijna alles met de hand.

Op woensdag 23 september rond 11.15 uur zegende pastoor Thieu Plessers naar aloude gewoonte de haan en de bol in aanwezigheid van heel wat ‘getuigen’. Iets voor half vier werd ook de torenhaan succesvol weer op zijn plek gezet. De kerktoren van Hamont kan weer in zijn volle glorie schitteren. De werken aan de torenspits werden over drie jaren verspreid.De hoge kosten werden ook gunstig verdeeld: de Vlaamse overheid gaf een toelage volgens de zogenaamde Standaardprocedure en de stad Hamont-Achel paste de meerkosten bij.

Haan

Als bekroning van de kerktoren staat steevast een groot smeedijzeren kruis, het symbool van het Christendom. Als topstuk worden daarbij ook een vergulde bol en een haan in geplaatst. De bol verwijst naar de wereld, waar het christendom gedijt. De haan heeft een voorchristelijke oorsprong. In de beginfase van haar bestaan heeft het christendom heel wat niet-christelijke tradities overgenomen. De haan op de toren is daarvan een voorbeeld. Zo had de haan in de Germaanse mythologie een belangrijke betekenis. Hij bewaakte onder andere de brug tussen de wereld en de godenhemel (Bifrost). Bij de Romeinen was de haan het symbool van de god Apollo: de haan verdrijft de nacht om het licht weer te doen verschijnen. Het christendom speelde hierop in. De haan was bovendien een van de speerpunten in het lijdensverhaal van Christus, wanneer Petrus hem driemaal verloochende, tot de haan bij het ochtendgloren kraaide.Daarom wordt de torenhaan op kerktoren ook kraaiend afgebeeld.

De christelijke kerk beschouwt de haan als verkondiger, zoals elke priester. De haan draait met de wind mee… of tegen de wind. Ook de priester verkondigt het geloof, soms tegen de wil van de samenleving in. In de folklore is de haan ook de beschermer tegen onheil, vooral tegen stormen en tegen blikseminslag. De haan is daarom ook dé beschermer. Uiteraard is het ook een weerhaan, die de windrichting aanduidt. Kortom: de haan op onze torens heeft een mooie, rijke betekenis. Merkwaardig detail: de Hamontse haan draait op een grote glazen knikker. In bijna alle gevallen draaien torenhanen op metalen bollen, maar na enige tijd komen die vast te zitten en kennen ze geen noord of andere windrichting meer.

De plaatsing van de torenhaan op de kerk van Hamont in 1904: een prachtig verhaal

Toen deze week met grote technische inzet op luttele minuten de bol en de haan boven op de monumentale toren van de Sint-Laurentiuskerk geplaatst werd, vroegen vele omstaanders zich af hoe die plaatsing destijds in 1904 gebeurde. Toen werd de haan door twee werkmannen langs de toren en aan de buitenzijde van de top naar boven gebracht. Via steunbalkjes aan de torenspits raakten de mannen ter hoogte van het metalen kruis. Met een laddertje geraakten ze tot aan het hoogste punt, om daar de haan in te zetten. De kerkfabriek heeft hier nog een foto van.

Ook Jacqueline Gilmont, kleindochter van een van deze mannen, herinnerde zich het verhaal van die tijd. Zij getuigt nog emotioneel: "Er moest in 1904 een haan op de toren geplaatst worden. Ze zochten en vonden twee broers, twee jonge mannen in de dorpjes Feluy en Arquennes bij Charleroi, met de familienaam Gilmont. Dat was natuurlijk een hele opdracht en nam wat tijd in beslag, want kranen waren er nog niet. Omdat ze niet elke avond naar huis konden, logeerden ze in een klein hotelletje aan het station in Hamont. Daaronder was een klein winkeltje met postkaarten, snoepjes en parfum. Dat werd uitgebaat door Elisabeth Ballings, mijn toekomstige grootmoeder. Een van de gasten, Jean Gilmont, werd namelijk verliefd en huwde met haar. Hij was gekend als 'de Waal'. Het huis kreeg de naam Gilmont-Ballings. In 1906 werd mijn vader geboren.In 1942 is mijn grootvader plots gestorven op 60-jarige leeftijd. Ik ben één van zijn kleinkinderen en ben nu nog fierder op hem om het moeilijke werk in die tijd tot een goed einde gebracht te hebben.

(Tekst: Luk Van de Sijpe, Historicus- Voorzitter Kerkfabriek Hamont-Achel - Foto's: Jacqueline Joosten-Segers)


    Immo

    Auto's in de kijker

    Jobs in de regio