De zin en onzin van mondmaskers: dit moet je weten

Print
De zin en onzin van mondmaskers: dit moet je weten

“Op straat heeft een mondmasker geen enkele zin”, herhaalt viroloog Marc Van Ranst. Foto: ISOPIX

Brussel -

Het was toch even schrikken, toen viroloog Marc Van Ranst op tv zei dat het in sommige gevallen wél zin kan hebben om een mondmasker te dragen. De voorbije weken klonken bij de overheid nochtans niets dan sussende woorden daarover. Maar intussen maken sommige andere Europese landen ze zelfs verplicht. Wat moet je nu geloven als virologen het niet eens meer zijn?

LIVE. Volg hier alle ontwikkelingen over het coronavirus

Voor gewone burgers hebben mondmaskers geen zin, enkel voor zorgverleners is het nuttig. Zo werd het ons sinds de start van de coronacrisis ingepeperd door overheid en experts. Maar werd dat advies ingegeven door wetenschappelijk bewijs, of toch eerder door pragmatiek? Want zelfs voor zorgverleners zijn er amper genoeg maskers. Her en der valt de kritiek dat er plots “een bocht” is ingezet, om een “leugentje om bestwil” te maskeren.

Moet ik zelf een mondmasker gaan dragen?

“Op straat heeft het geen enkele zin”, zegt Marc Van Ranst. “Alleen op werkplekken waar het onvermijdelijk is dat je elkaar op minder dan 1,5 meter nadert, zou het zinvol kunnen zijn. Maar daar gebeurt het vaak al. In Azië is het al decennia een vorm van beleefdheid en respect om een masker te dragen als je ziek bent. Als je zelf ongerust bent, kan het ook zinvol zijn: helpt het niet voor de longen, dan wel voor de hersenen.”

Van Ranst vermoedt dat als de maatregelen versoepeld worden, mondmaskers wél nodig kunnen zijn. Wanneer het openbaar vervoer opnieuw gepromoot wordt en iedereen tegelijkertijd de supermarkt in mag, dan “is het dragen van mondmaskers een mogelijkheid die we in de evaluatiecel zullen bespreken.”

OPINIE. “De bevolking met halve waarheden sussen is nooit een goed idee”

In welke landen is het verplicht?

Behalve Tsjechië ook in onder meer Slovenië en Bulgarije. Oostenrijk voerde een verplichting in voor wie naar de supermarkt gaat. De Wereldgezondheidsorganisatie zegt dat mondmaskers alleen aangeraden zijn voor wie een besmette patiënt verzorgt of zelf geregeld moet hoesten of niezen.

Gaat België het verplichten?

“We leven in zo’n vreemde tijden dat ik niet meer durf zeggen dat we dit nooit gaan doen”, aldus infectiologe Erika Vlieghe, die ook de overheid adviseert. “Maar het is wel zo: we mogen niets opleggen dat we niet hebben. En we hebben die maskers nog altijd niet.”

“Als je een oneindige voorraad hebt, kan je er dingen mee doen”, zegt Van Ranst. “Maar als er geen maskers zijn, kan je ze niet toveren om aan de mensen te gaan geven.”

Heeft de overheid gelogen over het nut van mondmaskers?

De overheid wou duidelijk voorkomen dat mensen mondmaskers zouden gaan hamsteren op een moment dat ziekenhuizen ze hard nodig hebben. Maar er zijn wel degelijk ook wetenschappelijke redenen. “Voor de gezonde man in de straat heeft het weinig nut: een mondmasker dient in de eerste plaats om anderen te beschermen als je zelf besmet bent”, zegt viroloog Steven Van Gucht. “Zo’n masker vermijdt dat je druppels verspreidt bij het hoesten, niezen en praten.” Van Gucht waarschuwt ook voor een vals gevoel van veiligheid: als je minder zorgvuldig wordt met sociale afstand of minder vaak je handen wast, vergroot je misschien de kans op besmetting. Ook als je het masker op een verkeerde manier aan- of uitdoet, kan je jezelf besmetten.

LEES OOK. Mondmasker dragen heeft dan toch zin geven, experts nu toe

Mag de overheid de waarheid verzwijgen in het algemeen belang?

Ethici geloven niet dat de waarheid hier geweld is aangedaan. Dat zou ook erg contraproductief zijn. Volgens medisch ethicus Michel Deneyer mag een overheid wel rekening houden met de psychische impact van de crisis – “als dit nog lang duurt zouden er wanhoopsdaden of meer intrafamiliaal geweld kunnen worden gepleegd” – maar de waarheid geweld aandoen kan niet. “Dat zou als een boemerang in het gezicht van de regering komen. En in een periode waar mensenlevens op het spel staan, is dit not done.”

Nieuwe Video's