Waarom de Britten (bijna) altijd op een donderdag stemmen

Print
Waarom de Britten (bijna) altijd op een donderdag stemmen

Foto: EPA-EFE

De Britten trekken vandaag naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. Op een donderdag, zoals de traditie het voorschrijft. Maar waarom altijd op een donderdag?

LEES OOK. Krijgt Boris vandaag zijn Brexit? Dat zal van het weer afhangen

In het Verenigd Koninkrijk vonden sinds 1931 verkiezingen zo goed als altijd op een donderdag plaats. Dat geldt overigens niet alleen voor algemene verkiezingen, ook tussentijdse parlementsverkiezingen, regionale verkiezingen en gemeenteraadsverkiezingen organiseren de Britten steeds op een donderdag.

Waarom een donderdag? De mogelijke theorieën die daarvoor de ronde doen, lopen nogal uiteen. Een echt eenduidige uitleg is er dus niet. De verklaring die het vaakst voorbijkomt, is dat wanneer verkiezingen op donderdag gehouden worden, de uitslag op vrijdag geweten is. De leider van de partij die de verkiezingen won, heeft dan het weekend de tijd om een nieuwe regering te vormen, en kan bij de start van de nieuwe werkweek meteen aan de slag.

Inderdaad, dan spreken we dus over een regeringsformatie die amper twee dagen heeft geduurd. Pure sciencefiction? Voor ons Belgen misschien wel, zeker nu. Het Britse kiesstelsel, met kiesdistricten waar de kandidaat die het meeste stemmen haalt de parlementszetel krijgt, is er echter op gericht dat een van de twee grote partijen (de Conservatieven of Labour) een volstrekte meerderheid binnenhaalt. Is dat het geval, en meestal is dat ook zo, dan gaan regeringsformaties vanzelfsprekend razendsnel. Lukt dat niet en moeten toch coalitiepartners worden gezocht, zoals in 2010 en 2017, dan is het uiteraard veel moeilijker om de knoop te ontwarren.

Donderdag marktdag

Het is niet de enige verklaring die de ronde doet. Zo zou donderdag ooit de dag geweest zijn waarop in veel Britse steden markten werden georganiseerd. Omdat bewoners van landelijke gebieden dan eerder in de buurt waren van de stedelijke centra waar ze hun stem konden uitbrengen, werden net op die marktdag ook de verkiezingen georganiseerd.

Een andere mogelijke verklaring is dat de verkiezingen zo ver als mogelijk moesten liggen van de kerkdienst op zondag. De priester (of dominee) zou met zijn preek wel eens grote invloed kunnen uitoefenen op het stemgedrag van de ‘gewone’ burger. De verkiezingen op vrijdag houden, was echter geen optie. Op die dag werd vroeger het weekloon uitbetaald, waarna het meteen heel erg druk werd in de lokale pubs. Veel tijd (en zin) om te stemmen, was er dan niet meer.

Koning Voetbal

Zijn moderne verkiezingen dan werkelijk nooit op een andere dag dan een donderdag gehouden? Toch wel. In 1978 besloot de kiescommissie om een tussentijdse verkiezing in het kiesdistrict Hamilton (Schotland) te laten plaatsvinden op woensdag 31 mei. Een dag later, op donderdag 1 juni 1978, werd namelijk de aftrap gegeven van het WK voetbal in Argentinië. En voor Koning Voetbal moeten zelfs jarenlange tradities wijken.

Lees meer over de Brexit