Hersenvocht neemt toe bij ruimtevaarders

Print
Hersenvocht neemt toe bij ruimtevaarders

Foto: AFP

Een verblijf in de ruimte heeft impact op het hersenvocht. Dat blijkt uit MRI-scans bij elf Russische kosmonauten voor en kort na hun ruimtereis. Het groter worden van de vochtkamers is mogelijk gerelateerd aan de visuele problemen waar de ruimtereizigers na hun verblijf mee kampen, zeggen onderzoekers van de UAntwerpen.

Angelique Van Ombergen van de Antwerpse universiteit onderzocht eerder al de impact van ruimtereizen op de grijze en witte stof in het menselijk brein. Bij dit nieuwe onderzoek ligt de klemtoon op het hersenvocht, meer specifiek op de vochtkamers of ventrikels.

“Dat vocht ondersteunt onze hersenen en doet eigenlijk dienst als een soort interne bescherming”, zegt Van Ombergen. “Daarnaast is het vocht ook belangrijk om voedingsstoffen naar de hersenen te brengen en om afvalstoffen af te voeren.”

Uit de analyses van het hersenvocht blijkt dat de twee grootste van vier vochtkamers met gemiddeld 13,3 procent toenamen na de terugkeer uit de ruimte. Voor het derde ventrikel gaat het om een stijging van gemiddeld 10 procent. Het vierde ventrikel groeide ook, maar dat ligt anatomisch anders en speelde in het onderzoek een minder belangrijke rol.

“Het is maar goed ook dat die vochtkamers groter worden”, zegt Van Ombergen. “Want in gewichtloze toestand stroomt er meer vloeistof naar het hoofd. Door uit te zetten, vangen de vochtkamers die vloeistof op zodat er geen grote stijging van de druk in de hersenen optreedt.”

Gezichtsverlies

Toch is het ook mogelijk dat het groter worden van de vochtkamers niet alleen positieve effecten heeft. “We zagen dat hoe groter de toename van de ventrikels was, hoe groter het visuele verlies”, zegt Floris Wuyts, hoofdonderzoeker van het project. “Maar eigenlijk blijven die problemen binnen de perken. Als een gewone sterveling er mee naar de oogarts trekt, zal die niet meteen aan de alarmbel trekken. Maar het is wel zo dat er een visueel verlies opmeetbaar is voor een groot aantal astronauten na de ruimtereis.”

De link tussen de veranderingen in de hersenen en het visuele verlies na een ruimtereis moet verder onderzocht worden, stellen de wetenschappers. “Zeker omdat in de relatief nabije toekomst meer mensen langer de ruimte in zullen gaan: naar het ISS en andere toekomstige ruimtestations, en naar de maan, Mars of asteroïden.”