Hoe het graafwerk van de eerste zeediertjes het klimaat over de hele wereld fundamenteel veranderde

Print
Hoe het graafwerk van de eerste zeediertjes het klimaat over de hele wereld fundamenteel veranderde

Wetenschappers van de VUB en UAntwerpen hebben, in samenwerking met collega’s van de universiteiten van Leeds en Exeter in het Verenigd Koninkrijk, ontdekt dat het de eerste meercellige dieren op aarde de wereld fundamenteel veranderde met hun graafwerk.

Omstreeks 540 miljoen jaar geleden verschenen de eerste meercellige dieren op aarde. Ze leefden op de bodem van de zee, en een aantal van deze nieuwkomers begon meteen ook in de zeebodem te graven op zoek naar voedsel en bescherming. De eerste dieren zorgden dus voor een omwenteling in het functioneren van de zeebodem, wat vervolgens grote gevolgen had voor de aarde in zijn geheel. Dat leidde tot een klimaatsverandering.

“We wisten al dat de aarde 520 miljoen jaar geleden opwarmde, maar we realiseerden ons niet dat die opwarming veroorzaakt werd door het ontstaan van de dieren”, zegt Dr. Sebastiaan van de Velde, die over de kwestie recent zijn doctoraat verdedigde aan de VUB. “De eerste dieren waren kleine, primitieve bodembewoners, maar een cruciaal inzicht was dat ze een verbazend groot effect hadden op de chemie van de zeebodem, en daardoor op het klimaat.”

Broeikaseffect

“Het graafwerk van de eerste dieren zorgde voor een verbeterde afbraak van organisch materiaal in de zeebodem” vervolgt Van de Velde zijn uitleg. “Daardoor daalde het zuurstofgehalte en steeg de concentratie van koolstofdioxide op aarde sterk, zodat een broeikaseffect ontstond en het klimaat fundamenteel veranderde. De aarde werd vanaf 520 miljoen jaar geleden een warme en zuurstofarme planeet, en dat gedurende minstens 100 miljoen jaar.”

Uitstervingsgolven

“De klimaatverandering en toegenomen zuurstofloosheid maakte het leven voor de eerste dieren er zeker niet prettiger op. Het fenomeen kan bijgedragen hebben aan de verschillende uitstervingsgolven die er zijn geweest”, legt Professor Filip Meysman uit. Meysman is bioloog aan de Universiteit Antwerpen en de TU Delft, en begeleider van het doctoraatsonderzoek. “De eerste dieren veranderden dus de wereld op een manier die eigenlijk niet zo goed was voor hen, en dit geeft een interessante parallel met onze eigen huidige situatie. We zorgen immers ook voor sterke klimaatverandering, en de bijhorende economische en ecologische gevolgen keren als een boemerang naar ons terug.”

Het onderzoek werd onlangs gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications.