Waarom de merel in sommige Limburgse steden (bijna) volledig kan verdwijnen

Print
Waarom de merel in sommige Limburgse steden (bijna) volledig kan verdwijnen

Foto: IMAGEGLOBE

De merel is naast de huismus één van de bekendste vogels, maar in sommige Limburgse gemeenten kan de merel binnenkort een tijdlang niet meer voorkomen. Reden: het erg gevaarlijke, meestal dodelijke usutu-virus, dat vorig jaar al stevig huishield in Limburg en delen van Antwerpen en nu nog heviger lijkt terug te keren.

Het usutu-virus is via trekvogels overgekomen vanuit Afrika, waar het al tientallen jaren bekend is. Het virus wordt doorgegeven via muggen. “Niet dat die muggen mee zijn gereisd vanuit Afrika. Ze hebben daar vogels besmet, die hebben de vlucht nog gemaakt naar onze contreien en zijn vervolgens hier opnieuw gestoken door een mug. Die heeft op zijn beurt het besmette bloed opgezogen en andere vogels besmet”, aldus het Natuurhulpcentrum in Opglabbeek. Het heeft erg lang geduurd vooraleer het usutu-virus België bereikte. Zo werd het voor het eerst in 2001 in Europa, Oostenrijk, gespot.

Bijna geen mereljongen

Vorig jaar was er in Duitsland zo’n grote uitbraak van het usutu-virus, dat ze een zeer ernstige terugval van het aantal merels zagen. Iets wat Vogelbescherming Vlaanderen en het Natuurhulpcentrum in Opglabbeek ook bij ons vrezen. “Elk jaar krijgen we een groot aantal mereljongen binnen, dit jaar amper 60 of 70. Dat kan een gevolg zijn van de uitdunning van de merelpopulatie vorig jaar”, aldus het Natuurhulpcentrum. “De voorbije weken ontvingen zowel Vogelbescherming Vlaanderen als Natuurpunt al heel wat berichten over dode of verzwakte merels, die mogelijk geïnfecteerd waren met het usutu-virus. We hangen daarom de rode vlag uit. De vermoedelijke uitbraak is zeer slecht nieuws, want het muggenseizoen is met de recente regen nu pas echt losgebarsten en het kan nog een hele poos aanhouden. De natuurverenigingen vrezen dan ook dat de impact van de nieuwe uitbraak een nog desastreuzere omvang zal krijgen dan die van vorig jaar”, aldus de Vogelscherming Vlaanderen. “Daar waar vorig jaar de uitbraak beperkt bleef tot Limburg en regio’s in Antwerpen hebben we nu al meldingen van opvangcentra in Merelbeke. Het virus lijkt zich dus op amper één jaar over heel Vlaanderen te hebben verspreid.”

Geen merels meer in Limburg?

Het usutu-virus is zo sterk dat bijna geen enkele merel het overleeft. Degenen die dat wel doen worden immuun, net als hun jongen. Maar betekent dat dan dat er ooit geen enkele merel meer zal rondvliegen in Limburg? “Het zijn vooral de stedelijke gebieden die ernstig geraakt worden. Het kan dan ook zijn dat na verloop van tijd er amper tot geen merels meer zullen rondvliegen in sommige Limburgse steden. Uiteindelijk zal de situatie zich wel weer rechttrekken. Merels uit meer landelijke gebieden zullen zich herlokaliseren naar steden, waardoor de populatie stilaan ook daar weer zal aangroeien.”

Het zijn overigens niet alleen merels die getroffen worden door het usutu-virus, ook huismussen, lijsters en uilen zijn kwetsbaar voor de ziekte. Andere vogels en gevogelte zoals kippen of kalkoenen zijn minder vatbaar.

De vogels die momenteel zijn binnengebracht, zijn vermoedelijk gestorven aan het usutu-virus. Echte garantie komt er pas als de uitbraak een vaststaand feit is. “Eerst moeten er heel wat meldingen binnenkomen, dan schiet de overheid in actie en laten ze de vogels transporteren naar laboratoria, die de nodige tests uitvoeren. Pas dan hebben we zekerheid”, weten ze bij het Natuurhulpcentrum. “Een behandeling om de vogels te genezen is er niet, zoals bij geen enkel virus het geval is. Het enige wat we kunnen doen is de dieren sondevoeding geven om hen te laten aansterken, maar de waarheid gebiedt ons toe te geven dat bijna elke binnengebrachte vogel sterft binnen het half uur tot uur, gewoonweg omdat ze te uitgeput zijn.”

Toch is het belangrijk om telkens de vogels ofwel binnen te brengen bij een opvangcentrum of melding te maken als je een dode merel spot. Dat kan via de website www.waarnemingen.be. Enkel zo kan de omvang van de uitbraak in kaart gebracht worden. “Dan kunnen we onderzoek uitvoeren en bekijken of er een patroon is. Daarnaast kan een dood dier ook andere vogels besmetten”, aldus Vogelbescherming Vlaanderen. Hoe je het usutu-virus kan herkennen? “De vogel is erg verzwakt en geeft een lusteloze indruk, er is een grote plotselinge sterfte van merels in je buurt, de vogel heeft coördinatieproblemen, gaat bol zitten en is erg vermagerd.”

Schadelijk voor de mens?

Is het usutu-virus ook schadelijk voor de mens? “In besmette gebieden in Italië bleek 6% van de onderzochte mensen antistoffen te hebben aangemaakt voor het virus. Mensen kunnen het virus dus wel oplopen, maar worden er zelf niet ziek van. Bij het aanraken van wilde dieren is het hoe dan ook beter om voorzichtigheid aan de dag te leggen”, besluit Vogelbescherming Vlaanderen.


Immo

Auto's in de kijker

Jobs in de regio