DE KERN

Het is verontrustend dat steeds meer kiezers niet meer bereid zijn na te denken in het stemhokje

Print
Het is verontrustend dat steeds meer kiezers niet meer bereid zijn na te denken in het stemhokje

Ze doet het. De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft haar partijbestuur en het Duitse volk gisteren laten weten dat ze bereid is zich kandidaat te stellen voor een vierde ambtstermijn als regeringsleider. En dat is een lichtpuntje in deze nogal sombere tijden. Sinds de Britten in het Brexit-referendum hun middenvinger hebben opgestoken naar Europa en de Amerikanen hetzelfde deden naar de hele wereld door de verkiezing van de op zijn vriendelijkst gezegd onberekenbare Donald Trump tot president, is de wereld een minder aangename en ook minder veilige plek geworden.

En het is nog niet gedaan. In Italië stevent premier Matteo Renzi af op een nederlaag in het referendum dat hij zelf uitschreef over een grondwetswijziging, en waaraan hij in een overmoedige bui zijn politieke toekomst gekoppeld heeft. De kans is groot dat Italië tegen de feestdagen in een uitzichtloze regeringscrisis zit.

En in april komen de Franse verkiezingen eraan, waarin de kandidaat van rechts, waarschijnlijk François Fillon, het zal moeten opnemen tegen de kandidate van uiterst rechts, Marine Le Pen van het Front National.

Tot een half jaar geleden zou de winnaar van die strijd op voorhand gekend geweest zijn, maar nu kan je van niets meer zeker zijn...

Het is op zich al verontrustend dat steeds meer kiezers in steeds meer landen niet meer bereid zijn na te denken in het stemhokje, maar hun stem gooien naar de eerste de beste die verzekert dat het allemaal simpel is en dat hij of zij het wel zal oplossen.

Veel erger is de opkomst van wat in het Engels de illiberal democracy wordt genoemd, de ‘niet-vrije democratie’: sterke man laat zich verkiezen en zorgt ervoor dat tegen de volgende verkiezingen alle democratische instellingen die normaal controle uitoefenen op de uitvoerende macht (oppositie, media, magistratuur) verdwenen zijn of onder zijn controle staan.

Hét voorbeeld is Vladimir Poetin, die de Russische samenleving zo goed onder controle heeft dat hij de jongste jaren de verkiezingen zelfs niet meer hoeft te vervalsen. De gemiddelde Rus gelooft alles wat hij zegt omdat nooit ergens een kritische noot te horen is.

En de lijst met volgelingen wordt verontrustend lang: Recep Tayyip Erdogan in Turkije, Victor Orban in Hongarije, Jaroslaw Kaczynski (achter de schermen) in Polen, Rodrigo Duterte op de Filipijnen... en godbetert Donald Trump, die vindt dat die Poetin wel een krachtdadig leider is.

Maar straks is er hopelijk nog altijd Angela Merkel om de wereld zoals wij die kenden overeind te houden.