© BELGA

Swaffelen, tentsletje, bokitoproof,...: Spreekt u nog met de Woorden van het Jaar?

Vanaf 1 december mag u mee beslissen of ‘samsonseks’ Woord van het Jaar 2016 wordt. Het is gisteren gelanceerde woord is nog nieuw voor velen, maar we weten wel wat ermee wordt bedoeld. Mama en papa hebben tijd voor elkaar terwijl de kinderen televisie kijken. Misschien gaat u het woord vanaf nu ook gebruiken voor een ‘nummertje’.

MaW

Kraamkost, de winnaar van vorig jaar, werd geïntroduceerd door blogster Madame Zsazsa die zo in een woord de maaltijd omschreef als cadeautje voor pasbevallen moeders en hun gezin. Wij horen het kraamkost niet zo vaak uitspreken. Het Nederlandse Woord van 2015 sjoemelsoftware daarentegen wordt nog altijd massaal gebruikt om het schandaal bij Volkswagen en Audi rond de CO2-uitstoot te benoemen.

De vorige winnaars waren in chronologische volgorde: kraamkost (2015), flitsmarathon (2014), selfie (2013), frietchinees (2012), stoeproken (2011), tentsletje (2010), ontvrienden (2009), swaffelen (2008) en bokitoproof (2007).

© EPA

Dat laatste woord zal wellicht verklaring nodig hebben: bokitoproof gebruikten ze in 2007 om aan te duiden dat iets bestand is tegen vernielzuchtig gedrag van dieren en vandalisme van mensen. Weet u nog?

De verkiezing van Van Dale wordt sinds 2007 gehouden in het hele Nederlandse taalgebied. Sinds 2010 is er een opsplitsing tussen Vlaanderen en Nederland. Het gaat telkens om woorden die ontstaan in de media. Ze raken vaak in zwang door een nieuwsfeit en zijn min of meer blijvend in het dagelijkse taalgebruik. Selfie is zo’n blijver. Net als flitsmarathon, waarbij een hele dag intensief wordt geflitst, met dank aan de politie.

Dat het om trend-woorden gaat voor hun tijd blijkt uit de eerste wedstrijd voor een woord van het jaar, in 2003 georganiseerd door directeur The Language Lab. Toen was ‘gamen’ nog het woord van het jaar. Dat is dus nog maar dertien jaar gelden. Daarna waren er geregeld problemen met de woord-verkiezing waardoor de wedstrijd in 2007 is overgenomen door Van Dale.

Woorden van het jaar

2015: Kraamkost: een maaltijd die geschonken wordt aan een pasbevallen moeder en haar gezin

2014: Flitsmarathon: politieactie waarbij de hele dag intensief geflitst wordt

2013: Selfie: fotografisch zelfportret, vaak gemaakt met de camera op armlengte en gepubliceerd op een sociaalnetwerksite

2012: Frietchinees: verwijzend naar Chinese uitbaters van frietkotten

2011: Stoeproken: roken op de stoep voor een café of restaurant, wegens het rookverbod in de horeca

2010: Tentsletje: meisje dat bijvoorbeeld op een festivalweide met verschillende mannen seksuele betrekkingen heeft om zo een slaapplaats (meestal een tent) te hebben.

2009: Ontvrienden: dumpen van virtuele vrienden door ze te schrappen uit vriendenlijstjes op sociale netwerksites

2008: Swaffelen: met mannelijk geslachtsdeel tegen een object aantikken, om opgewonden te raken

2007: Bokitoproof: verwijzend naar incident in het Nederlandse Diergaarde Blijdorp waarbij gorilla Bokito ontsnapte uit het apenverblijf en een bezoekster zwaar verwondde

(2006: opheffing wedstrijd)

2005: Genverbrander: Eendagswoord in Nederland. Paranormaal medium Robbert van den Broeke werd als oplichter ontmaskerd doordat hij het woord ‘genverbrander’ verkeerd gebruikte, wat eigenlijk jeneverbrander moest zijn.

(2004: geen woord door manipulatie stemresultaten)

2003: Gamen: spel spelen op de computer, console, handheld, mobiele telefoon en andere mobiele devices toestellen

Nieuwe woorden populaire woorden insturen kan nog altijd via de website woordvanhetjaar.vandale.be Wie weet spreekt Vlaanderen dan volgend jaar met uw woord.