Planeet met drie zonnen gevonden

Print
Planeet met drie zonnen gevonden

Archiefbeeld Foto: NASA, ESA, S. Larsen (Radboud University)

Astronomen hebben voor het eerst een planeet (buiten ons zonnestelsel) ontdekt met drie zonnen. Dat meldt de Europese Zuidelijke Sterrenwacht ESO, parallel met een publicatie in het wetenschappelijke vakblad Science.

De thuisplaneet van Star Wars-held Luke Skywalker - Tatooine - is een vreemde wereld met twee zonnen aan de hemel. Maar nu hebben astronomen een nóg vreemdere wereld ontdekt.

Onder leiding van de Universiteit van Arizona stootten de astronomen met de VLT-telescoop van de ESO in Chili immers op planeet HD 131399Ab. Het is een uniek object: zijn omloopbaan om de helderste van de drie sterren is verreweg de wijdste die ooit in een meervoudig stersysteem is waargenomen. Zulke banen zijn vaak instabiel, vanwege de complexe en veranderlijke zwaartekrachtsaantrekking van de beide andere sterren in het systeem. Dat hier ook planeten in stabiele banen zouden worden aangetroffen gold als zeer onwaarschijnlijk, zegt de ESO.

HD 131399Ab staat op een afstand van ongeveer 320 lichtjaar in het sterrenbeeld Centaurus. Met een leeftijd van ongeveer 16 miljoen jaar behoort hij tot de jongste exoplaneten die tot nu toe zijn ontdekt. Bovendien is het één van de weinige planeten waar directe opnamen van zijn gemaakt. Binnen deze laatste categorie is hij één van de ‘koudste’ (580 °C) en ‘zwaarste’ (4 Jupitermassa’s).

Gedurende ongeveer de helft van elke planeetomloop, die 550 aardse jaren duurt, zijn er drie sterren aan de hemel te zien. De zwakkere twee staan altijd veel dichter bij elkaar; hun schijnbare afstand tot de helderste ster verandert in de loop van het jaar. Op het hemellichaam is het dus soms gedurende meer dan een mensenleven de hele dag door licht en vinden er dagelijks drie zonsopkomsten en -ondergangen plaats.

Hoewel de precieze baan die de planeet ten opzichte van zijn moedersterren volgt pas vast te stellen is als er meer langetermijnwaarnemingen beschikbaar zijn, wijzen simulaties erop dat de dubbelster, bestaande uit de wat lichtere sterren HD 131399B en -C, op een afstand van ongeveer 300 AE (300 keer de gemiddelde afstand Zon-Aarde) om HD 131399A cirkelt. Deze laatste - de helderste van het gezelschap - heeft tachtig procent meer massa dan de Zon. De sterren B en C wentelen om elkaar op een onderlinge afstand die vergelijkbaar is met de afstand Zon-Saturnus.

Volgens dit scenario beweegt planeet HD 131399Ab op een afstand van ongeveer 80 AE om de ster A - dat is ongeveer twee keer de afstand Zon-Pluto en ongeveer een derde van de afstand tussen ster A en de dubbelster B/C. Er zijn evenwel ook andere baanscenario’s mogelijk.

De onverwachte ontdekking wijst er voorts op dat zulke systemen vaker voorkomen dan gedacht, zegt de ESO nog.