© Raymond Lemmens

Francken: “Goed idee om asielzoekers verplicht te laten klussen”

In Denemarken moeten asielzoekers per week tien uur opleiding volgen en tien uur klussen, zoniet kunnen ze niet rekenen op zakgeld. Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken is gewonnen voor het idee. Zo zei hij dinsdag tijdens bij een bezoek aan een asielcentrum in Herning, in het westen van Denemarken.

Ook Denemarken heeft te kampen met de gevolgen van de vluchtelingencrisis en Theo Francken wil inspiratie opdoen in andere landen. Zo bezocht hij onder meer ook al Noorwegen en Nederland. Denemarken kwam een paar maanden geleden in het nieuws met een voorstel om de asielzoekers bijvoorbeeld juwelen af te nemen als bijdrage in de kosten van hun opvang. Het voorstel is intussen wet geworden, maar is nog niet toegepast. Het was dan ook vooral een ontradende maatregel.

De staatssecretaris bezocht dinsdag samen met de Deense minister Inger Stojberg twee centra, een gewoon asielcentrum en een open terugkeercentrum, dat vooral in de regio voor ongerustheid zorgt omdat er ook ex-gedetineerden zonder verblijfsvergunning zullen worden opgevangen.

Verplichte opleiding

Het asielcentrum van Herning verschilde niet wezenlijk van de centra in ons land. Door de vluchtelingentoeloop diende het centrum uitbreid te worden, onder meer met tenten waar 200 mensen terecht kunnen. De totale capaciteit werd zo opgetrokken tot 600. De asielzoekers krijgen er drie maaltijden per dag, kunnen opleidingen volgen en worden ook ingezet voor klussen en onderhoud. Dit is evenwel niet vrijblijvend. De bewoners zijn verplicht per week 10 uur opleiding te volgen - onder meer lessen Deens - en evenveel uren te werken. Indien ze dat niet doen, verliezen ze het recht op zakgeld - tussen 1 en 3 euro per dag.

Theo Francken vindt deze werkwijze een goede zaak. Ze kadert in een beleid van activering. Daarom wil hij het systeem bestuderen. Hetzelfde in België doen, is wettelijk mogelijk sinds de recente wijziging van de asielwetgeving, waarbij het aantal sancties werd uitgebreid tot de definitieve uitsluiting van de opvangfaciliteiten en het ontnemen van het recht op zakgeld.

“Ik ben geen crimineel”

De staatssecretaris bezocht dinsdag ook het terugkeercentrum in Ikast, een voormalige open gevangenis op het platteland. Daar verblijven momenteel een 40-tal uitgeprocedeerde asielzoekers die niet terugwillen naar hun land van herkomst. Het centrum wordt momenteel uitgebreid om tegen augustus ook ex-gedetineerden die niet over een verblijfsvergunning beschikken te ontvangen. Daarvoor wordt een omheining geplaatst rond het domein omdat de bewoners zich zullen moeten in- en uitchecken. Er komen ook bewakingscamera’s. Het blijft echter een open centrum, dat evenwel ver verwijderd is van grote steden zoals Kopenhagen.

De hervorming is overigens niet naar de zin van de huidige bewoners, die de Deense minister opwachtten met borden ‘ik ben geen crimineel’. De bewoners hadden ook andere klachten: ze kunnen niet zelf koken, maar dienen te eten wat een externe firma klaarmaakt; en weigeren te klussen omdat ze daarvoor niet langer zakgeld krijgen. Ook de aangeboden opleidingen - taallessen Engels, geen Deens, omdat ze geacht worden het land te verlaten - kennen weinig succes. Voorts is er ongerustheid bij de omwonenden over de komst van gewezen gedetineerden.

Halvering uitkeringen

Voor Theo Francken is dergelijk open centrum geen optie voor België. Hij vermoedt dat de vele uitgeprocedeerden die niet naar huis willen beroep zullen doen op deze faciliteit - vandaag hebben ze geen opvang - en dat ex-gedetineerden zonder verblijfsvergunning het centrum snel zullen verlaten om opnieuw in de criminaliteit en uiteindelijk de gevangenis te belanden.

Welke zijn andere positieve punten van het Deens asiel- en migratiebeleid? Vluchtelingen hebben in Denemarken slechts recht op de helft van het bedrag van de sociale voorzieningen. Om aan de internationale regels te voldoen, gaat het om een regel die ook voor Deense onderdanen geldt. Wie de laatste acht jaar één jaar niet in Denemarken heeft geleefd, ziet het bedrag van de sociale uitkering waarop hij recht heeft reeds verminderen. Dat loopt op naargelang de periode dat men niet in het land was, tot men tot halvering van de uitkeringen komt.

Publieke lijst van haatpredikers

Voorts is hij ook te vinden voor de hervorming van de Deense nationaliteitswetgeving. Mensen met een dubbele nationaliteit kunnen voortaan de Deense nationaliteit verliezen, ook al zijn ze in Denemarken geboren.

Denemarken werkt ook met twee lijsten van haatpredikers en radicale imams. Op de eerste lijst staan de haatpredikers die afkomstig zijn van buiten de Europese Unie. Die lijst is publiek. In België heeft de Staatsveiligheid ook dergelijke lijst, maar die is niet publiek. Daarnaast is er een lijst met radicale imams uit de Europese Unie. Die lijst is niet publiek en er wordt geval per geval bekeken welke maatregelen dienen genomen te worden. Francken staat positief tegenover deze aanpak, maar “ideaal zou een Europese lijst zijn”.

Meer over Vluchtelingencrisis