1944

Print
1944

Foto: LD

Nooit gedacht dat we nog eens een commentaar zouden schrijven over het Eurovisiesongfestival. Maar de overwinning van de Oekraïense of beter Krimtataarse zangeres Jamala is wel degelijk een mijlpaal in de 60-jarige geschiedenis van deze grootste liedjeswedstrijd ter wereld.

In onze jeugd (maar wij zijn al redelijk oud) was het Songfestival bij uitstek een gezinsbelevenis, op de sofa voor de tv. Later zakte het wat weg omdat het typische genre van ‘festivalsongs’ uit de gratie raakte. Tot de internationale holebigemeenschap het Eurovisiesongfestival ontdekte als jaarlijkse hoogmis van glamour, glitter en kitsch. Sindsdien stijgen de kijkcijfers elk jaar en zenden steeds meer landen het festival uit. Dit jaar was dat zelfs in de VS en China het geval.

Maar het afgelopen weekend heeft het festival iets bijgekregen wat het altijd heeft willen vermijden: een politieke dimensie.

Het reglement voorziet nochtans dat politieke liedjesteksten niet kunnen, en Rusland diende wel degelijk klacht in tegen de tekst van de Oekraïense inzending. Maar de Songfestivalautoriteiten oordeelden dat het om een persoonlijke tekst ging.

Jamala vertelt in het liedje immers het verhaal van haar eigen grootmoeder, die in 1944 een van de meer dan 200.000 Krimtataren was die op bevel van Sovjetleider Stalin gedeporteerd werden naar Centraal-Azië. Vele duizenden overleefden de tocht niet. Pas aan het eind van de jaren 80 mochten de Tataren terug naar de Krim. Jamala is zelf geboren in Kirgizië.

Persoonlijk? Zeker. Maar even zeker politiek. Twee jaar nadat het Rusland van Vladimir Poetin het Krim-schiereiland gewapenderhand annexeerde om de Oekraïners te straffen voor hun keuze vóór Europa en tegen Rusland in hun Euromaidan-revolutie, brengt Jamala het leed van de Krimtataren opnieuw onder de aandacht van de wereld.

Want ook in het nieuwe Rusland van Poetin zijn de Krimtataren, die om begrijpelijke redenen argwanend staan tegenover alles wat Russisch is, weer een bedreigde minderheid in hun eigen land.

Is de Oekraïense overwinning op het Songfestival een politiek geïnspireerde keuze? Jazeker, al was het maar omdat de heisa die er vooraf al was over de Oekraïense inzending iedereen met extra belangstelling heeft doen luisteren naar Jamala.

Is dat een probleem? Nee, zo bewezen zowel de Russische als de Oekraïense kijkers die in de televoting elkaars inzendingen met hoge scores bedachten. En bovendien is het verfrissend eens een Songfestivalwinnaar te hebben met een tekst die geen onzin is.