vanmechelen op woensdag

Satelliet Zaha

Print
Satelliet Zaha

Foto: HBvL

Op het moment dat in haar verscheurde vaderland millennia oud erfgoed tegen de vlakte ging, blies de Iraakse architect Zaha Hadid duizenden kilometer verder haar laatste adem uit. In een Brits ziekenhuis, in alle stilte, bijna onopgemerkt. Een uitzonderlijke vrouw geboren tussen Tigris en Eufraat, op de raaklijn van schepping en destructie; in het oudste beschavingsnest ter wereld, nu verworden tot een kruitvat van de planeet.

Zelf koos Hadid altijd resoluut voor de schepping. Exuberant en extravagant, haar bouwwerken zijn onvergetelijk. Zij was dat ook. Jammer dat levende monumenten zoveel sneller uitdoven. Bedenkelijk dat bouwers tegenwoordig zoveel minder aandacht krijgen dan brekers. Het valt mij op als een pijnlijke logica dat een bom plaatsen in een openbare ruimte wereldwijd onophoudelijke aandacht en eindeloze debatten genereert. 

Bommen scheppen clusters van statements. Destructie mag dezer dagen zoveel meer dan constructie. De creatie van schoonheid mag dat niet meer.

Schoonheid verdwijnt zoveel sneller dan agressie. Dat is een constante. Gelukkig blijft die schoonheid wel hangen in het collectieve geheugen; het bevrucht en inspireert op een diep en onzichtbaar niveau. Zoals de beelden die Hadid heeft geschapen een voor deze wereld ongekende kracht hebben. Ik had het privilege deze vrouw te mogen kennen in al haar puurheid en complexiteit. Laat dit het lange debat zijn. Over de samenleving als een evolutionaire beweging die zoekt om opnieuw geboren te worden. Haar bijdragen aan elke tentoonstelling kraakten van spanning en tegenstelling, durf en ingetogenheid maar verraadden nooit onverschilligheid. Ik hield van haar gedrevenheid en passie, liefde en immer durende beweging. Vorig jaar deelden we dezelfde ruimte in de Belvedere in Wenen. Natuur en cultuur, het zal me altijd bijblijven. Net als haar spaceshuttle in Guangzhou, satelliet Zaha.

Hopelijk laten we onszelf niet afleiden door agressie maar kunnen we samen pleiten voor een dagenlang debat over de manier waarop de anarchie van de schoonheid onze wereld kan bevruchten en constructief heropbouwen. Over Hadids iconische werken die maar zelden op ons netvlies verschijnen; die altijd weer de kritiek van de massa moeten overwinnen maar die de juiste virussen zijn voor onze nieuwe generaties. Hadid was een van die figuren die ons laten nadenken over tijd en ruimte. En de positie van de mens daarin. Laat dit het lange debat zijn. Over de samenleving als een evolutionaire beweging die er naar hongert om opnieuw geboren te worden.