slangen op maandag

Zwarte Piet

Print
Zwarte Piet

Foto: HBvL

De stoomboot is terug naar Spanje, maar het debat over Zwarte Piet blijft. Vorige week nog met een reportage op de internationale nieuwszender CNN. Reportagemaker Roger Ross Williams, een in Amsterdam wonende zwarte Amerikaan, was met verstomming geslagen toen hij Zwarte Pieten zag en men hem vertelde dat dit hier een oud volksgebruik is. Onversneden racisme van een andere eeuw, vond hij.

Misschien kan iemand deze Amerikaanse journalist er even aan herinneren dat er bij ons nooit een zwarte medemens in de slavernij gezeten heeft. En dat het projecteren van het Amerikaans onverwerkt slavernij-verleden op deze folklore ongepast en dom is. De Verenigde Staten hebben er een burgeroorlog rond slavernij opzitten, er is de Ku Klux Klan en de zwarte Rosa Parks werd er amper 60 jaar geleden gearresteerd omdat ze tijdens een busrit op een voor blanken voorbehouden zitje zat. Amerika worstelt ook vandaag nog met dit slavernij- en apartheidsverleden. Maar dat is hun land, hun geschiedenis en hun trauma, niet het onze. En het heeft al helemaal niets met onze Zwarte Piet te maken.

Kinderen denken bij Zwarte Piet niet aan een domme, onderdanige knecht, maar aan de rechterhand van Sinterklaas die aardig, belangrijk, slim, lief en een harde werker is. Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit van Leiden. De associaties die men als Amerikaan maakt met zwart opgemaakte mensen, die maken wij niet. Heeft u ooit het stripalbum ‘De zwarte smurfen’ gelezen? Kan niet, vindt men in de VS. Als men er daar op staat dat die smurfen in de VS groen of paars moeten zijn, dan moet dat maar. Maar dit betekent niet dat ze ons morgen moeten komen vertellen dat onze zwarte smurfen niet meer zwart mogen zijn.

Zijn de wandaden van Leopold II en de Belgen in Congo en omliggende landen dan niet hetzelfde? Het barbaarse kolonialisme van Leopold II kostte er zowat 10 miljoen levens, waarbij men effectief de handjes van kinderen afhakte als een boomstam niet genoeg rubber produceerde. Een weerzinwekkende en donkere bladzijde die onderbelicht blijft in ons geschiedkundig bewustzijn. Maar er is geen verband met Zwarte Piet. De traditie van Zwarte Piet is van een periode ver voor dit kolonialisme. En belangrijker: de helper van Sinterklaas is voor onze kinderen en bij ons een positief personage.

Dit gezegd zijnde: wie per se vindt dat Zwarte Piet als statement helemaal zwart moét zijn, vecht een net zo belachelijke strijd uit. Want Piet is - zoals wij allemaal weten - zwart door het roet van de schoorsteen, en dat komt nu eenmaal met vegen.