EU-lidstaten bereiken akkoord over spreiding 160.000 vluchtelingen: 'Stemming als Oost-Europa niet bijdraait'

Print
De Europese ministers van Binnenlandse Zaken hebben maandagavond geen unaniem akkoord gevonden over de spreiding van 120.000 asielzoekers. Er is wel een voldoende grote meerderheid om het verplichte spreidingsplan door te drukken tegen de wil van de dwarsliggende Oost-Europese lidstaten. Als zij niet bijdraaien, volgt op 8 oktober een stemming.

De Duitse minister Thomas de Maizière kondigde maandag in de vooravond een "principeakkoord" aan over het spreidingsplan dat de Europese Commissie vorige week bekendmaakte. Het gaat om de verdeling van 120.000 vluchtelingen die via Griekenland, Italië en Hongarije in de Europese Unie arriveren.

Die verdeling zou volgens verplichte quota gebeuren. Na afloop van de vergadering van de binnenlandministers bleek maandagavond dat nog altijd niet alle lidstaten zich achter het plan kunnen scharen, maar dat het wel voldoende steun heeft om het tijdens een stemming door te drukken.

"De landen uit Oost-Europa die blijven dwarsliggen, krijgen nog tot 8 oktober de tijd om bij te draaien", wanneer de volgende vergadering van de Europese binnenlandministers plaatsvindt, zo verklaarde een topdiplomaat. "Doen ze dat niet, dan wordt het spreidingsplan met een gekwalificeerde meerderheid goedgekeurd." Dat betekent concreet dat alle lidstaten door de beslissing gebonden zullen zijn en aan de verplichte quota moeten deelnemen, dus ook die landen die nog altijd tegen zijn.

Volgens insiders ligt een vijftal Oost-Europese landen nog altijd dwars. Het gaat om Hongarije, Tsjechië, Slovakije en Letland, waar over de vluchtelingencrisis een regeringscrisis dreigt. Sommige bronnen vermelden ook Roemenië.

'Solidariteit in twee richtingen'

Staatssecretaris Theo Francken herhaalde na de ministerraad dat de Europese solidariteit in twee richtingen moet werken. Hij blijft het "enorm betreuren" dat de 28 lidstaten niet unaniem achter het spreidingsplan staan, maar indien nodig wordt er gestemd, bevestigt hij. Meer zelfs, Francken wil dat de voor begin oktober geplande vergadering vervroegd wordt "zodat we zeer snel kunnen overgaan tot een eerlijke spreiding".

Hotspots

Over andere maatregelen om de vluchtelingencrisis aan te pakken, bereikten de ministers wel een akkoord. Het gaat volgens staatssecretaris Francken onder meer om de versterking van de buitengrenzen, de organisatie van 'hotspots' in landen waar vluchtelingen die in Europa aankomen verplicht worden geregistreerd, meer opvang in de conflictregio's, meer strijd tegen mensensmokkel en een aanscherping van het terugkeerbeleid. Francken is ook tevreden met de vraag om extra financiële en personeelsmiddelen vrij te maken voor de lidstaten die met een grote asieldruk kampen, "zoals België".

'Geen tijd te verliezen'

Opvallend: in de conclusies van de vergadering staat dat er een politiek akkoord werd bereikt over de verdeling van 120.000 mensen en dat "alle lidstaten" daaraan willen deelnemen. De toevoeging dat er rekening zal worden gehouden met "de flexibiliteit die lidstaten nodig kunnen hebben om de beslissing te implementeren", sluit echter geen enkele mogelijkheid uit.

De Luxemburgse minister Jean Asselborn, die de vergadering voorzat, benadrukte op zijn persconferentie dat de situatie dramatisch is en dat er geen tijd te verliezen valt. "Een gemeenschappelijk probleem vereist een gemeenschappelijk antwoord."

Er werd ook overeengekomen dat er een Europese lijst van veilige herkomstlanden komt, waar met name de landen van de Westelijke Balkan op komen te staan. De Commissie wil ook Turkije aan de lijst toevoegen, maar daar gaan de ministers dus niet in mee. Over het door Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker voorgestelde permanente spreidingsmechanisme is niet gesproken.

Het politieke akkoord van afgelopen zomer over de spreiding - op vrijwillige basis - van 40.000 vluchtelingen uit Syrië en Eritrea die Italië en Griekenland binnenkomen, werd formeel goedgekeurd. De facto hebben de lidstaten zich nog maar tot de opvang van 32.000 mensen geëngageerd, maar tegen december willen ze het vooropgestelde doel van 40.000 bereiken.