Weinig hoop op doorbraak tijdens Europees spoedberaad

Print
Weinig hoop op doorbraak tijdens Europees spoedberaad

Foto: Photo: Tom Palmaers

Het ziet er niet naar uit dat de Europese ministers van Binnenlandse Zaken maandag snel een doorbraak zullen bereiken over de spreiding van 120.000 vluchtelingen. Ondanks waarschuwingen voor chaos en zelfs het einde van de Schengenzone blijven vijf landen een spreiding via verplichte quota in de weg staan. Frankrijk en Duitsland hameren daarentegen op de nood aan een “gedeelde verantwoordelijkheid”.

De vluchtelingencrisis zorgt voor een snelle opeenvolging van politieke ontwikkelingen met mogelijk grote implicaties. Nadat zondagavond Duitsland heeft aangekondigd grenscontroles in te voeren, deden Slovakije en Oostenrijk maandagvoormiddag hetzelfde. In de loop van de namiddag zei de Nederlandse staatssecretaris voor Asiel Klaas Dijkhoff dat de marechaussee haar controles in de grensstreek opvoert om de migratiebewegingen naar Nederland in kaart te brengen. “Dit is een methode om snel te zien of de stroom zich verplaatst naar Nederland”, zei hij. “Op deze manier controleren we of mensensmokkelaars een andere route kiezen en proberen we hen de wind uit de zeilen te nemen.” De Nederlandse grenzen hoeven “nog niet” dicht.

Domino-effect

Tegen die achtergrond proberen de Europese lidstaten maandagmiddag een akkoord te vinden over de spreiding van 120.000 vluchtelingen die via Griekenland, Italië en Hongarije de Schengenzone zijn binnengekomen. Ook een eerder voorstel van de Europese Commissie om 40.000 vluchtelingen te verdelen, ligt nog op tafel. In juli kwamen de EU-landen overeen om alvast 32.000 mensen te spreiden, maar meer dan een politiek engagement was dat niet.

“Als we geen oplossing vinden, zal er chaos aan de grenzen ontstaan, wordt er een domino-effect gecreëerd en kunnen we Schengen vergeten”, waarschuwde de Luxemburgse minister Jean Asselborn, die maandag de vergadering voorzit. België wordt door staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken vertegenwoordigd. Volgens hem bewijzen de opeenvolgende aankondigingen van grenscontroles dat er nu al een domino-effect merkbaar is, in gang gezet door het nieuws uit Duitsland. Zelf herhaalde Francken bij zijn aankomst dat grenscontroles in België nu niet aan de orde zijn, maar dat ze wel kunnen worden ingevoerd wanneer de asielstromen niet meer beheersbaar zouden blijken.

Verzet uit principe

De Europese Commissie gaf de ministers maandagmiddag alvast een schot voor de boeg. Een woordvoerder zei dat “het vrij personenverkeer en Schengen alleen maar werken als alle lidstaten snel en in solidariteit samenwerken om de huidige crisis aan te pakken”. Maar ondanks de opgevoerde druk - waarbij de grenscontroles in Duitsland als grootste pressiemiddel worden gezien - geeft een vijftal landen vooralsnog geen krimp. Slovakije, Tsjechië, Hongarije, Litouwen en Roemenië willen niet van een verplicht spreidingsplan weten. “Hongarije verzet zich uit principe zelfs tegen het feit dat het een begunstigde van het plan zou zijn, want het beschouwt zichzelf niet als een land in de frontlinie”, analyseert een diplomatieke bron. “Ik denk niet dat Duitsland een grote indruk gemaakt heeft.”

Voor aanvang van de vergadering kwamen de Franse en Duitse ministers Laurent Fabius en Thomas de Maizière naar buiten om een gemeenschappelijke verklaring af te leggen. Volgens Fabius heeft Europa nood aan “gedeelde verantwoordelijkheid”, de Maizière zei nog een keer dat Duitsland niet bereid is om alleen een herverdeling van de vluchtelingen te dragen.

Hotspots ter discussie

De Commissie en de Luxemburgse voorzitter hopen dat de lidstaten een akkoord vinden, maar het is nog maar de vraag hoe dat er zal uitzien. Dat het licht op groen gezet wordt voor een spreiding van 120.000 vluchtelingen waar alle Schengenlanden via verplichte quota aan deelnemen, lijkt te hoog gegrepen. Ook het permanente spreidingsmechanisme dat Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker wil, lijkt (vooralsnog) niet tot de mogelijkheden te behoren.

Afspraken over een Europese lijst van veilige herkomstlanden zullen wellicht wel worden gemaakt. Maar in tegenstelling tot wat de Commissie voorstelt, zal Turkije niet op die lijst staan. De ‘hotspots’ van waaruit vluchtelingen kunnen worden doorgestuurd, zijn een ander punt van discussie. Een van de vragen die de ministers moeten beantwoorden is of al dan niet over ‘gesloten centra’ mag worden gesproken.

(belga)