Graffiti op zaterdag

© Frans Baert

Jong geleerd

Aflevering nr. 1307 - Het was alsof de twee uit een gat in de hemel kwamen gevallen. De ene spreeuw buitelde naar beneden en maakte een harde landing, de andere zette zich als een ervaren piloot zachtjes neer op het gras.

Frans Baert

De ‘brokkenpiloot’ bleef staan, begreep niet wat er aan de hand was. De andere spreeuw rende af en aan met brokjes voedsel die hij uit de grond pikte, om ze dan in de bek van het verwarde vogeltje te stoppen. Aandoenlijk, de ouder die zijn kind voerde alsof het nog in het nest zat.

* * *

Onlangs heb ik het woord ‘hipster’ gehoord. In de jaren vijftig stonden liefhebbers van bebop-jazz onder die naam bekend, maar vandaag heeft het woord een nieuwe betekenis gekregen, zo vertellen m’n zonen me.Niemand kan me een precieze definitie geven, wel enkele kenmerken. ‘Hipsters’ zijn mannen, vaak met baarden, dragen stoere kledij zoals geruite houthakkershemden en versleten jeansbroeken, kopen graag spullen in de kringloopwinkel of op de Etsy-website. De nonchalance die ze uitstralen is fake omdat het behoud van hun imago inspanningen vergt.Wanneer ik iemand zie van wie ik denk dat hij een ‘hipster’ is, beginnen mijn zonen te lachen: “Papa, hou ermee op om dat woord te gebruiken, je begrijpt het niet.” Ze zeggen nét niet dat ik te oud ben om het te verstaan, maar wel: “Later zullen wij waarschijnlijk ook woorden gebruiken die we niet echt begrijpen, weet je.”

* * *

Onze oude hond heeft altijd deuren kunnen openkrijgen. Toen ze nog jong en lenig was deed ze dat door op haar achterpoten tegen de deur te staan en dan met de voorpoten de klink te bewegen. Vandaag lukt haar dat nog enkel wanneer ze met haar neus een deur die niet goed gesloten is kan openduwen.Haar jongere huis- en soortgenoot ziet al meer dan twee jaar dagelijks hoe ze dat klaarspeelt, maar is er nooit in geslaagd om het van haar te leren. Een brug te ver. Het doet pijn om haar frustratie te zien, anderzijds is het geruststellend dat ze niet kan ontsnappen zoals haar oude collega dat al te vaak doet.

* * *

Mijn jongste kreeg voor Latijn een inleiding over filosofie. Hij toonde me een tekst uit het handboek en vroeg de betekenis van een woord.De passage ging over Diogenes, stichter van het Cynisme, man die naakt rondliep, in een ton leefde, zichzelf een hond noemde en mensen choqueerde door in het openbaar te onaneren.“Wat betekent ‘onaneren’, papa?”Zijn vraag kwam kort nadat hij en zijn broer me een beetje hadden uitgelachen over mijn verkeerd begrijpen van het fenomeen ‘hipster’.“Het is een woord dat voor mensen van mijn generatie geen geheimen heeft”, antwoordde ik plagend voor ik hem de betekenis gaf: “Later zullen jullie waarschijnlijk ook woorden gebruiken die jonge mensen niet echt begrijpen, weet je.”

* * *

Onze oude hond kan deuren openmaken, maar enkele andere vaardigheden heeft zij nooit onder de knie gekregen. Dat komt, denk ik, omdat zij verwaarloosd was voor wij haar kregen. Ze bleek voor alles bang te zijn, en heeft met haar angsten leren leven door steeds op haar hoede te zijn. Wanneer ze een vreemd geluid of stem hoort, wil ze weg, deuren openmaken.Onze jonge hond daarentegen komt uit een warm, liefdevol nest. Ze is voor niets bang. Er mogen dieseltreinen op enkele meters van haar passeren; donderslagen, vuurwerk, het stelt niets voor. Waarom zou zo’n hond deuren willen openmaken, ontsnappen?Als ik ’s avonds tv kijk, komt de oude hond langs me op de grond liggen, maar de jonge springt op de zetel, vlijt zich naast me neer en legt haar voorpoten en hoofd op mijn borst. Doordat ze liefde heeft gekregen, kan ze die ook geven. Het is niet zomaar een vaardigheidje, wel een bijzondere gave.

* * *

Voor een toets moest mijn jongste Latijnse spreekwoorden leren vertalen. Ik vroeg hem wat zijn favoriete ‘sententia’ was. Hij aarzelde niet: ‘Amor gignit amorem’, de liefde baart liefde.

* * *

In deze examentijd stel ik me soms vragen over hoe we als mens nieuwe dingen leren. Socrates geloofde dat het leerpoces bestaat uit het ons herinneren van iets dat we vergeten zijn. Op het eerste gezicht lijkt het onwaarschijnlijk dat we op die manier nieuwe kennis opdoen, zeker in het geval van hedendaags wetenschappelijk onderzoek.Het is bekend dat grote ontdekkingen gebeuren wanneer vorsers een stap buiten bekend gebied durven te zetten door het formuleren van originele vragen die plaats maken voor nieuwe antwoorden. Op die manier gaat een deur open die toegang schenkt tot onverkend gebied, een nieuwe wereld. Voor de een zijn de eerste stappen op ‘terra incognita’ beangstigend, werken ze verlammend. Je kan jong van lichaam zijn, maar oud van geest. Voor de ander biedt het de mogelijkheid om als ontdekkingsreiziger rond te trekken, aangenaam verrast door al het nieuwe.

* * *

Happy in this, she is not yet so oldBut she may learn[Gelukkig hierin, dat zij nog niet te oud iszodat ze kan leren]Shakespeare, ‘The Merchant of Venice’,Act III,ii,160-161

* * *

Twee opeenvolgende dagen kon ik ’s ochtends - nadat ik de gordijnen had geopend - de twee spreeuwtjes aan hun ontbijt waarnemen.De tweede dag stond het jong al wat steviger op de poten, en wanneer de ouder ernaast ging staan, probeerde de kleine ook iets eetbaars uit de grond te halen. De bezorgde ouder bleef nog altijd hapjes toesteken, in de overtuiging dat het tengere vogeltje wat mocht aandikken.De derde ochtend was ik een beetje teleurgesteld omdat de spreeuwen niet op het appel waren verschenen. Ik miste ze, mijn vogeltjes, vroeg me af hoe het hen verging.Even later arriveerde een grote groep spreeuwen in de tuin. Perfecte landing, elke vogel ging onmiddellijk aan het werk, perforeerde de aarde kordaat met zijn snavel. Ik wist zeker dat mijn kleine ertussen zat. Nooit te jong om te leren.

Good luck en tot ziens.Uw trouwe dienaar, FB.