De laatste CVP-grootheid

De laatste CVP-grootheid

Foto: HBvL

Met Leo Tindemans die vrijdag - 92 jaar oud - overleed in zijn woning in Edegem, verliezen de Vlaamse christen-democraten de laatste van hun legendarische premiers uit de tweede helft van de vorige eeuw.

In de vijftig jaar tussen 1949, het jaar waarin Gaston Eyskens voor het eerst premier werd, en 1999, het jaar dat Jean-Luc Dehaene opgevolgd werd door de liberaal Guy Verhofstadt, had de toenmalige CVP 38 jaar het eerste ministerschap in handen, Het waren jaren waarin België ingrijpend en definitief veranderde.

Economisch kantelde de balans: het arme agrarische Vlaanderen maakte een onwaarschijnlijke opgang tot een van de rijkste regio’s van Europa, terwijl Wallonië, ooit de eerste geïndustrialiseerde regio op het Europese vasteland, in verval raakte en verarmde.

Die economische omwenteling was ook de hoofdoorzaak voor die andere ingrijpende verandering, de staatshervorming die België omvormde van een klassieke unitaire (en francofone) natiestaat tot een kluwen van gewesten en gemeenschappen dat niet uit te leggen valt, maar wel werkt.

Vooral in die communautaire hervormingen heeft Leo Tindemans zijn belangrijkste rol gespeeld. Als minister in de laatste regering van Gaston Eyskens lag hij mee aan de basis van de eerste staatshervormingsronde in 1970. Als eerste minister in de woelige jaren ‘70 voelde hij als een van de eersten aan dat het Egmontpact, de “definitieve oplossing voor de communautaire problemen”, in Vlaanderen geen draagvlak had. Met het nodige gevoel voor drama - “Ik ga weg van deze tribune, ik ga naar de koning en ik bied het ontslag van de regering aan”, maakte Tindemans een einde aan het Egmontpact. Het werd ook zijn politieke val. Hij kwam nooit meer terug als premier.

Maar hij bleef onwaarschijnlijk populair. Met 983.000 voorkeurstemmen bij de Europese verkiezingen van 1979 haalde Leo Tindemans een stemmenrecord dat tot nu toe nooit iemand heeft kunnen evenaren.

Ook al in de beste traditie van de CVP was Tindemans tevens een zwaargewicht in de toenmalige Europese Gemeenschap. Zijn rapport over de toekomst van de Europese constructie uit 1974 vormde de eerste basis voor wat tegenwoordig de Europese Unie heet.

Met Leo Tindemans verdwijnt de laatste grote vertegenwoordiger van de ‘incontournable’ CVP die vijftig jaar lang de Belgische politiek domineerde, maar ook de verantwoordelijkheid torste voor de leiding van het land. De 20ste-eeuwse CVP werd in 2001 de 21ste-eeuwse CD&V, een gewone partij, met noch de dominantie, noch de verantwoordelijkheid.