Waarvan kent u Leo Tindemans?

Print
Waarvan kent u Leo Tindemans?

Leo Tindemans Foto: Isopress Sénépart

Leo Tindemans is dan wel een coryfee van de Belgische politiek, hij hij was lang niet zo opgemerkt als een Jean-Luc Dehaene of een Wilfried Martens. Zeker bij veel jonge mensen gaat bij de naam Tindemans niet onmiddellijk een belletje rinkelen. Wij helpen een handje, met enkele opmerkelijke momenten uit de carrière van de oud-premier.

Historisch ontslag in de Kamer

‘Voor mij is de grondwet geen vodje papier’, zei Tindemans, toenmalig premier, in 1978 in de Kamer. ‘Voor mij is er maar één conclusie, ik ga van deze tribune weg, ik ga naar de koning en ik bied het ontslag van de regering aan.’

Het waren de woorden waarmee hij een punt achter zijn premierschap zette. Onenigheid over het Egmontpact, over de omzetting van België naar een federale staat, betekende het einde van zijn tweede en laatste regering.

Vete met Wilfried Martens

Na het debacle over het Egmontpact is het nooit meer goed gekomen tussen Wilfried Martens en Leo Tindemans. Martens volgde Tindemans in 1979 op als premier, en dat heeft die laatste de eerste nooit vergeven. Ondanks zijn enorme electorale succes keerde Tindemans nooit terug als premier.

Niet welkom bij Ronald Reagan

14 januari 1985. Tindemans, op dat moment minister van Buitenlandse Zaken, is samen met premier Martens en diens kabinetschef Fons Verplaetse in het Witte Huis voor een topontmoeting met de toenmalige Amerikaanse president Reagan.

Wanneer Reagan de beperkte Belgische delegatie zijn Oval Office binnenroept, loopt Martens voorop, op de voet gevolgd door zijn kabinetschef. Maar de deur wordt dichtgedaan op het moment dat Tindemans wil binnengaan.

Tindemans blijft verbaasd achter. Even later gaat de deur opnieuw open en wordt Verplaetse buitengegooid, terwijl de president Tindemans bij zich roept. ‘Onze gastheer had er plezier in. Ik was diep beschaamd’, schrijft Tindemans in zijn memoires.

De man van 1 miljoen

Ondanks een bitse campagne tegen Tindemans van haast alle andere partijen, gaat de CVP in 1978 vooruit. Maar de winnaar van de verkiezingen wordt in zijn eigen partij opzijgeschoven. De kiezers voelen zich bedrogen, en in die sfeer gaat Vlaanderen naar de Europese verkiezingen.

Daarbij haalde Tindemans als CVP-lijsttrekker bijna 1 miljoen voorkeurstemmen (983.000), een absoluut record. Martens noemt de historische overwinning van zijn partijgenoot een zware slag voor zijn regering.

In 2007 zou Yves Leterme (CD&V) met 796.521 stemmen in de buurt van Tindemans record komen.

Mobutu jent Tindemans

Bij het aantreden van de regering-Tindemans waren de banden met wat toen Zaïre heette nagenoeg verbroken. Mobutu had op 10 mei 1974 het vriendschapsverdrag met België opgezegd. In 1975 was Tindemans in het land om de brokken te lijmen.

Bij het officiële diner kreeg de Belgische delegatie muzikale verpozing in de vorm van ‘Vivan bomma, patatten met saucissen’. Het optreden blijft tot vandaag legendarisch.

Rakettencrisis

De vraag van de Amerikanen om de kernraketten te plaatsen, verdeelde België destijds enorm. De hele linkerzijde van de Belgische politiek wilde absoluut niets horen van kernwapens in België. Hoogtepunt van het protest was een massademonstratie in maart 1985 in de straten van Brussel.

Volgens Martens was het Tindemans die de plaatsing van kernraketten in 1985 had toegezegd. ‘Ik was overtuigd van de noodzaak om die raketten te plaatsen. Het kon toch niet allemaal van de Amerikanen komen? Soms moet een politicus onpopulaire maatregelen verdedigen’, verklaarde Tindemans in een interview in 2009.

Besprekingen tussen Oost en West

In zijn memoires beschouwt Tindemans de besprekingen tussen Oost en West, in 1975 in Helsinki, als de voornaamste gebeurtenis uit zijn politieke leven. De slotakte van Helsinki was het begin van de veranderingen in de Sovjet-Unie, klinkt het.

‘Achteraf gezien echter bracht zij een schok teweeg in de Europese landen waar het marxisme-leninisme de basisfilosofie van het regime vormde’, schrijft Tindemans. ‘De nochtans niet zo betekenisvolle teksten van het document inspireerden vele burgers om de strijd voor meer rechten en een vrijere samenleving voort te zetten, met de explosieve jaren 1989 en 1990 tot gevolg.’

‘Brandwonden tot in de derde graad’

‘Op de kabinetsraad van 31 juli 1972 ontstond onvrijwillig een conflict dat me voor de rest van mijn ministerieel bestaan zou blijven achtervolgen’, zo beschrijft Tindemans de ophef die ontstond na een internationale overeenkomst over een verbod op vogelvangst. Als minister van Landbouw moest hij het akkoord toepassen.

Het verbod veroorzaakte een golf van protest, en verdeelde ook de regering. ‘De vogelvangers hadden allerlei leuzen op de grond gekalkt, tot aan mijn voordeur’, herinnert Tindemans zich. ‘Briefschrijvers voorspelden allerlei gewelddaden op mij en mijn gezin, zelfs brandwonden tot in de derde graad.’

Kritisch voor koning Boudewijn

In zijn memoires was Tindemans erg kritisch over toenmalig koning Boudewijn. De macht en persoonlijke voorkeur van de koning bij consultaties voor een nieuwe regering is erg groot, vindt hij.

Hij verwijst ook naar een incident in het begin van de jaren 80. In een toespraak spelde koning Boudewijn de sociale-economische en politieke leiders de les over het economische beleid. ‘Daarmee bracht de vorst de fundamenten van de staat in gevaar’, schrijft Tindemans.