vanmechelen op woensdag

Wat als

Print
Wat als

Wat-als-scenario’s zijn in. Ze winnen internationale prijzen, ze verkopen als zoete koek, ze voeden de verbeelding van miljoenen filmgangers.

‘Groundhog Day’, ‘A Christmas Carol’ en ‘Mr. Nobody’: wie heeft er niet van genoten? En wie droomt er soms zelf niet weg bij een historisch of een persoonlijk wat-alsje? Wat als de beide Limburgen nog één waren? Wat als we een deel van de Nederlanden waren gebleven? Wat als ik een asielzoeker was? Wat als de Duitsers de Tweede Wereldoorlog hadden gewonnen? Wat als ik in Charleroi was geboren? Wat als de Russen en de Amerikanen een warme in plaats van koude oorlog hadden gevoerd? Wat als ik de voeten van Messi had?

Ik beviel zelf van een wat-als-scenario toen ik afgelopen weekend uit het vliegtuig stapte, onderweg naar Wenen voor een schitterend project dat ik in februari vorm mag geven. Wat als alle mensen exacte kopieën van elkaar waren, dacht ik plots. Anders van inborst, maar dezelfde bast. Dezelfde kleding, hetzelfde lichaam. Een gedachte die zomaar uit het niks kwam. Een deus ex machina die me bijna de laatste trede van het vliegtuig deed missen. Iedereen hetzelfde, alle 7.2 miljard stuks. Elke ontmoeting zou een blik in de spiegel zijn, van levenslange déjà vu.

Mijn aanvankelijke verwondering over deze fantasie sloeg om in een gevoel van gruwel. We stonden met enkele honderden Vanmechelens te wachten op onze bagage in de hal. Ik had geen flauw idee wat de Vanmechelen naast me aan het denken was. Hoe oud was ze? Of hij? Geen flauw idee. Hoe zou ik mijn vrouw herkennen die me stond op te wachten? Misschien dat mijn neus me wat meer kon vertellen. Geen twee mensen die hetzelfde ruiken. Of wel? Wat een horrorscenario, wat een onleefbare wereld.

Mogelijk zouden deze klonen hun uiterlijk aanpassen om toch wat diversiteit te brengen. Door zichzelf te verminken om toch maar anders te zijn. Een oorlel minder, iets door de neus geboord. Zouden we nog kinderen willen? Zou cultuur wild opflakkeren of net uitdoven als een rouwkaars? Ik denk niet dat dit de Brave New World zou zijn die we willen. De voortdurende confrontatie met onszelf zou tot waanzin leiden.

Onlangs zag ik de film ‘Another Earth’, waarin de Aarde een tweelingzus blijkt te hebben. En iedere sterveling een exacte kopie van zichzelf op de andere Aarde. Op het moment dat de twee Aardes elkaar voor het eerst zagen, splitsten ook de geschiedenissen van de parallelle personen zich. Een natuurwet is dat. Uniformiteit baart ofwel diversiteit ofwel het einde.

Koen Vanmechelen, kunstenaar