Zomerreeks Liedjes

© HBvL

© HBvL

© HBvL

© HBvL

thumbnail: null
thumbnail: null
thumbnail: null
thumbnail: null

Liedjes met een verhaal

De tragische ballade van Sacco en Vanzetti

Protestzanger Woodie Guthrie zong in de jaren ‘40 maar liefst elf nummers over de zaak van Sacco en Vanzetti. Maar het was Joan Baez die in de jaren ‘70 de twee Italiaanse anarchisten beroemd maakte met vier korte zinnetjes in ‘Here’s to You’, een ode aan twee terechtgestelde migranten in Amerika in 1927.

MaLu

1920. Twee personeelsleden van de schoenefabriek Slater and Morril vervoeren ruim 16.000 dollar naar een andere afdeling van het bedrijf. In de hoofdstraat van het stadje worden de twee mannen overvallen. Beide mannen worden dodelijk getroffen door een salvo van een automatisch geweer.

Drie weken na de bloedige overval worden Nicola Sacco en Bartolomeo Vanzetti in een val gelokt, die was opgezet om de daders van een andere overval in te rekenen. Hoewel de beide mannen helemaal geen verdachten zijn, worden ze toch gearresteerd vanwege verboden wapendracht. Omdat ze liegen tijdens de ondervraging over hun activiteiten worden ze hoofdverdachten van de bloedige overval en nog een andere gewapende raid waarbij 32.000 dollar werd ontvreemd.

Op 22 juni 1920 start in Plymouth het proces van die laatste overval in Bridgewater. Slechts één van de drie slachtoffers van de overval heeft Vanzetti formeel herkend, terwijl een andere getuigenis zodanig wordt aangepast dat de persoonsbeschrijving toch klopt met zijn signalement. Alle getuigen ten voordele van Vanzetti zijn van Italiaanse afkomst en spreken slecht Engels. Ze komen ongeloofwaardig over voor de jury. Vanzetti wordt veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf.

Briefje

De vooringenomenheid van rechter Walter Thayer gaat zover dat hij nog tijdens het proces aan zijn oversten vraagt om ook het proces voor de bloedige overval voor te zitten. Getuigen van achter het raam beweerden dat ze Sacco en Vanzetti herkenden als de moordenaars. Maar minstens twintig Italiaanse getuigen komen verklaren dat ze op het uur van de misdaad palingen hadden gekocht in de viswinkel van Vanzetti. Een ambtenaar van het Italiaanse consulaat in Boston komt zelfs onder ede verklaren dat Sacco die namiddag in zijn kantoor was. Het mag allemaal niet baten: zowel Vanzetti als Sacco worden ter dood veroordeeld.

Op 18 november 1925 krijgt Sacco in de gevangenis een briefje toegestopt. De auteur bekent dat hij de bloedige misdaad in Braintree heeft gepleegd. Het briefje is getekend: Celestino F. Madeiros. Ook Madeiros is ter dood veroordeeld, maar dan wel voor een andere zaak. De advocaten slagen erin te bewijzen dat Madeiros gelijk heeft. Het Supreme Court van Massachusetts verwerpt echter eens te meer het beroep. Honderdduizenden betogers komen tegelijkertijd op straat in Parijs, Londen, Brussel en Buenos Aires. Genadeverzoeken van Mussolini, Stalin en van de paus worden van tafel geveegd. Op 23 augustus om middernacht worden Nicola Sacco en Bartolomeo Vanzetti geëlektrocuteerd.

Controverse

De arrestatie van Sacco en Vanzetti kwam er in tijden van politieke repressie in Amerika. Sacco en Vanzetti stonden al lang in de politiearchieven ingeschreven als anarchistische militanten die zich bezighielden met stakingen, politieke agitatie en anti-oorlogspropaganda. Op de nacht van hun arrestatie had Sacco een pamflet in zijn zakken van een anarchistische meeting met Vanzetti als voornaamste gastspreker. In die grimmige atmosfeer vond de ondervraging van het duo plaats en ging het al eerder over hun radicale activiteiten dan over de overval. De twee mannen logen over die bezigheden uit schrik voor repressie van de overheid en maakten zich zo nog meer verdacht.

Jaren later blijft de zaak Sacco en Vanzetti nog voor controverse zorgen. Volgens nieuwe ballistische testen en verklaringen van getuigen was Sacco schuldig en Vanzetti niet maar geen enkel onderzoek heeft ooit alle twijfels kunnen wegnemen.

Vijftig jaar later, op 23 augustus 1977, worden Sacco en Vanzetti postuum gerehabiliteerd.