Genkenaar vertaalt bijbel in dialect

Genk - Van de vier evangelies één versie maken is al geen sinecure. Die dan ook nog eens in het dialect schrijven al helemaal niet. Antoon Olaerts heeft er zich drie jaar mee geamuseerd, na zijn uren als inspecteur elektriciteit bij Vinçotte.

“Vroeger zei men dat ‘plat’ spreken voor boerkes was, maar eigenlijk is een streektaal evenwaardig aan het algemeen Nederlands. Meer nog: de Bijbel in zijn eigen moedertaal lezen raakt de lezer meer. Ik begon er met veel schroom aan: kun je de woorden van Christus wel in het dialect weergeven? Maar volgens professor Jan Goossens (expert dialectologie KULeuven) is het gevoel dat het Genker minder voornaam klinkt maar een kwestie van perceptie. En inderdaad: door bijbelteksten in het Genker te vertalen, geef ik het dialect zelfs wat prestige. Toen aarzelde ik niet meer.”

Antoon Olaerts (66) is geen bijbelexegeet of taalkundige, is zelfs niet kerkelijk. “Wel gelovig, ik lees bijna dagelijks in de Bijbel.” Vandaar zijn ambitieuze keuze om de vier evangeliën tot een “vijfde Genker evangelie” samen te vatten en te vertalen. En hij houdt wel van een uitdaging.
Voor de Genkenaren moest hij het niet doen: “Er wordt nauwelijks nog Genker gesproken. Misschien nog door 500 à 1.000 mensen. Bovendien staat het Genker los van de dialecten om ons heen: het lijkt eigenlijk nergens op. Zodat we ook niet met onze buurgemeenten plat kunnen kallen.”

Waarom dan dit Genkse Nieuwe Testament? “Voor mij is de Bijbel een persoonlijke beleving. In je moedertaal - het dialect - is het dat nog meer. In Nederlands-Limburg worden missen gewoon in het dialect gehouden: dat maakt de mensen veel meer betrokken.” Nederland kent overigens heel wat bijbelvertalingen in streektalen: van Gronings, Urks, Twents en Zeeuws tot Venloos en Sittards. “In Vlaanderen is dit bij mijn weten de eerste keer. Nederlanders zijn meer vertrouwd met de Bijbel en niet alleen de pastoor: ze lezen die thuis ook. Voor óns was de Bijbel, zeker vroeger, een ‘verboden’ boek.”

Voorlezen
Olaerts’ Genker bijbel past ook in het willen bewaren van de verdwijnende dialecten. Als over enkele tientallen jaren niemand nog Genks spreekt, is er ook niemand meer die deze vertaling zou kunnen maken. “Dit wordt dan een schat aan informatie.”

Olaerts maakte voor zijn vertaling dankbaar gebruik van de ‘Spelling van het Genker’ door Renaat Huygen en ook de ‘Genker Woerdeleest’ waaraan zijn vader, Jef Olaerts, nog heeft meegewerkt. “Soms stootte ik ook op woorden of uitdrukkingen die in het Genker niet bestaan: ‘op de proef stellen’ bijvoorbeeld, of ‘schriftgeleerde’.”
Resultaat is een ook voor Genkenaren lastig leesbare tekst. “Je moet hem vooral voorgelezen horen. Daarom ook zou ik mijn werkstuk eerder op het internet willen plaatsen, met passages die je dan kan beluisteren, of laten voorlezen op Genker avonden. Een boekwerk zoals de Groninger ‘Biebel’ bijvoorbeeld zit er niet in: daar hebben 60 vakmensen meer dan een kwarteeuw aan gewerkt. Dan is mijn werk maar flauwekul.”

KD

Immo

Auto's in de kijker

Jobs in de regio